Get a site

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :فرق تشیع

عنوان : بررسی تاریخ تشیع در گیلان و دیلمان

دانشگاه ادیان و مذاهب

دانشکده شیعه‌شناسی

رشته فرق تشیع

بررسی تاریخ تشیع در گیلان و دیلمان

(از آغاز تا پیدایش آل‌کیا)

استاد راهنما:

سید علی موسوی‌نژاد

استاد مشاور:

نعمت الله صفری فروشانی

زمستان ۱۳۹۱

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

فصل اول: کلیات و مفاهیم

۱-۱- کلیات و شناسه تحقیق.. ۲

۱-۱-۱- تبیین موضوع. ۲

۱-۱-۱-۱- قلمرو زمانی پژوهش… ۲

۱-۱-۱-۲- قلمرو مکانی پژوهش… ۲

۱-۱-۱-۳- قلمرو موضوعی پژوهش… ۲

۱-۱-۲- ضرورت واهمیت پژوهش… ۳

۱-۱-۳- نوآوری پژوهش… ۳

۱-۱-۴- پرسش‌های پژوهش… ۳

۱-۱-۶- روش تحقیق و شیوه گردآوری اطلاعات… ۴

۱-۱-۷- معرفی و بررسی منابع. ۴

۱-۱-۷-۱- تواریخ عمومی.. ۵

۱-۱-۷-۱-۱- تاریخ الامم والملوک (تاریخ طبری) ۵

۱-۱-۷-۱-۲- مروج الذهب… ۵

۱-۱-۷-۱-۳- تجارب الامم. ۶

۱-۱-۷-۱-۴- الکامل فی التاریخ.. ۶

۱-۱-۷-۲- فتوح نگاری.. ۶

۱-۱-۷-۳- تاریخ نگاری زیدیان. ۷

۱-۱-۷-۳-۱- کتاب المصابیح من اخبار المصطفی والمرتضی والائمه من ولدهما الطاهرین.. ۷

۱-۱-۷-۳-۲- الافاده فی التاریخ الائمه الساده ۷

۱-۱-۷-۳-۳- الحدائق الوردیه فی مناقب الائمه الزیدیه. ۸

۱-۱-۷-۳-۴- مآثرالابرار فی تفصیل مجملات جواهر الاخبار (اللواحق الندیه بالحدائق الوردیه) ۸

۱-۱-۷-۴- تواریخ محلی؛ ۹

۱-۱-۷-۴-۱- تاریخ طبرستان. ۹

۱-۱-۷-۴-۲- تاریخ گیلان ودیلمستان. ۹

۱-۱-۷-۴-۳- تاریخ طبرستان ورویان ومازندران. ۱۰

۱-۱-۷-۵- کتابهای جغرافیا ۱۰

۱-۱-۷-۵-۱- کتاب احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم. ۱۰

۱-۱-۷-۵-۲- معجم البلدان. ۱۱

۱-۱-۷-۵-۳- آثار البلاد و اخبار العباد. ۱۱

۱-۱-۷-۵-۴- تقویم البلدان. ۱۲

۱-۱-۷-۶- خراج‌نگاری‌ها ۱۲

۱-۱-۷-۷- رجال‌نگاری.. ۱۲

۱-۱-۷-۸- طبقات‌نگاری.. ۱۳

۱-۱-۷-۹- انتساب‌نگاری.. ۱۴

۱-۱-۷-۱۰- انساب‌نگاری.. ۱۴

۱-۱-۸- پیشینه تحقیق و پژوهشهای جدید؛ ۱۴

۱-۱-۸-۱- کتاب سادات متقدمه گیلان، تألیف محمد مهدوی لاهیجانی.. ۱۵

۱-۱-۸-۲- کتاب جنبش زیدیه در ایران، نوشته عبدالرفیع حقیقت… ۱۵

۱-۱-۸-۳-کتاب علویان طبرستان، تألیف ابوالفتح حکیمیان. ۱۶

۱-۱-۸-۴- تاریخ تشیع در ایران، نوشته رسول جعفریان. ۱۶

۱-۱-۸-۵- تاریخ گیلان، نوشته افشین پرتو. ۱۶

۱-۱-۸-۶- کتاب دیلمیان، تألیف سیدرضا فندرسکی.. ۱۶

۱-۱-۸-۷- تاریخ گیلان پس از اسلام، نوشته قربان فاخته. ۱۷

۱-۲- مفاهیم اساسی تحقیق.. ۱۷

۱-۲-۱- مفهوم‌شناسی شیعه و تشیع. ۱۷

۱-۲-۱-۱- واژه‌شناسی شیعه و تشیع. ۱۷

۱-۲-۱-۲- فرقه‌های تشیع. ۱۹

۱-۲-۱-۲-۱- اثناعشریه. ۱۹

۱-۲-۱-۲-۲- زیدیه. ۲۰

۱-۲-۱-۲-۳- اسماعیلیه. ۲۱

۱-۲-۱-۳- جغرافیای تاریخی تشیع. ۲۲

۱-۲-۲- قلمروشناسی گیل ودیلم. ۲۴

۱-۲-۲-۱- جغرافیای تاریخی گیل ودیلم. ۲۴

۱-۲-۲-۲- معرفی شهرها و نواحی و آبادیهای گیل ودیلم. ۲۷

۱-۲-۲-۲-۱- لاهیجان. ۲۷

۱-۲-۲-۲-۲- هوسم. ۲۸

۱-۲-۲-۲-۳- رودبار. ۲۹

۱-۲-۲-۲-۴- سلاوند. ۲۹

۱-۲-۲-۲-۵- کوتم. ۳۰

۱-۲-۲-۲-۶- فومن.. ۳۰

۱-۲-۳- واژه‌شناسی گیل ودیلم. ۳۱

۱-۲-۳-۱- بررسی نژاد واصطلاح گیل ودیلم. ۳۱

۱-۲-۳-۲- بررسی انتسابات گیلی ودیلمی.. ۳۳

۱-۲-۴- ویژگی‌های طبیعی و اجتماعی و اقتصادی گیل ودیلم. ۳۴

فصل دوم: اسلام و تشیع در گیل ودیلم ازآغاز تا افول حکومت علویان

۲-۱- پیشینه آشنایی وبرخورد دیلمیان با مسلمانان. ۴۱

۲-۱-۱- نخستین مسلمان دیلمی.. ۴۱

۲-۱-۲- برخورد دیلمی‌ها با مسلمانان در دوران خلفای نخستین.. ۴۲

۲-۱-۳- ستیز امویان با دیلمیان. ۴۳

۲-۱-۴- ستیز عباسیان با دیلمیان. ۴۴

۲-۲- مهاجرت و ارتباط علویان با گیل ودیلم. ۴۵

۲-۲-۱- حضور یحیی بن‌عبدالله در دیلم. ۴۶

۲-۲-۱-۱-زندگی سیاسی یحیی قبل از ورود به دیلم. ۴۶

۲-۲-۱-۲-ورود یحیی به دیلم و دلایل آن. ۴۸

۲-۲-۱-۳- تاثیر گذاری فرهنگی یحیی در دیلم. ۵۰

۲-۲-۲- پناهندگی علویان به دیلم پس از شهادت امام رضا (ع) ۵۱

۲-۲-۳- ارتباط قاسم بن‌ابراهیم رسی با دیلمیان. ۵۲

۲-۲-۴- پیروان محمد بن‌قاسم علوی در دیلم. ۵۳

۲-۲-۵- مهاجرت علویان به دیلم پس از شهادت یحیی بن‌عمر علوی.. ۵۳

۲-۳- دعوت دیلمیان از علویان و یاری آنان در تأسیس حکومت… ۵۴

۲-۳-۱- دعوت و حمایت دیلمیان از حسن بن‌زید علوی.. ۵۵

۲-۳-۱-۱- علت دعوت دیلمی‌ها از حسن بن‌زید (داعی کبیر) ۵۵

۲-۳-۱-۲- پشتیبانی دیلمی‌ها از حسن بن‌زید در نبرد با طاهریان. ۵۶

۲-۳-۱-۳- حمایت دیلمی‌ها از داعی کبیر در برابر سپاهیان خلیفه عباسی.. ۵۷

۲-۳-۱-۴- حمایت دیلمیان از حسن بن‌زید در مقابل صفاریان. ۵۸

۲-۳-۱-۵- اعتماد داعی کبیر بر دیلمیان و میزان تاثیر گذاری وی بر آنان. ۵۸

۲-۳-۲- پشتیبانی دیلمیان از حسین بن‌احمد کوکبی علوی.. ۵۹

۲-۳-۳- تعامل دیلمیان با محمد بن‌زید. ۶۰

۲-۳-۳-۱- حمایت دیلمیان از محمد بن‌زید در برابر رافع بن‌هرثمه و سامانیان. ۶۰

۲-۳-۳-۲- اقدامات محمد بن‌زید در گیل ودیلم. ۶۱

۲-۳-۲- فعالیت و قیام ناصر اطروش در گیل ودیلم. ۶۱

۲-۳-۲-۱- شخصیت‌شناسی ناصر. ۶۲

۲-۳-۲-۱-۱- شخصیت و ویژگیهای فردی ناصر. ۶۲

۲-۳-۲-۱-۲- شخصیت علمی ناصر. ۶۳

۲-۳-۲-۱-۳- شخصیت مذهبی ناصر. ۶۵

۲-۳-۲-۱-۴- دیدگاه زیدیان و مردم گیل ودیلم نسبت به ناصر. ۶۹

۲-۳-۲-۲- فعالیتهای دینی و فرهنگی ناصر با پشتیبانی حاکم دیلم. ۷۱

۲-۳-۲-۳- ناصر در عرصه سیاست گیل ودیلم. ۷۴

۲-۳-۲-۳-۱- دعوت دیلمی‌ها از ناصر و حملات نخستین آنان به طبرستان. ۷۴

۲-۳-۲-۳-۲- اختلاف حاکم دیلم با ناصر وحمایت دیلمی‌ها از اطروش… ۷۵

۲-۳-۲-۳-۳- صلح ناصر با اهل سنت گیلان غربی.. ۷۵

۲-۳-۲-۳-۴- فتح طبرستان با کمک گیل ودیلم. ۷۶

۲-۳-۲-۳-۵- حمایت دیلمیان از ناصر پس از کودتای حسن بن‌قاسم. ۷۷

۲-۳-۲-۴- اقدامات اجتماعی ناصر در گیل ودیلم. ۷۸

۲- ۳- ۲- ۴- ۱- تلاش برای گسترش عدالت در جامعه. ۷۸

۲-۳-۲-۴-۲- توجه جدی به فریضه امر به معروف ونهی از منکر در جامعه. ۷۹

۲-۳-۲-۴-۳- تلاش برای نهادینه کردن شعار اهل بیت در جامعه. ۷۹

۲-۳-۲-۴-۴- وضع قوانین بر بازار. ۷۹

۲-۳-۲-۴-۵- نظارت بر کار پزشکان و دوا فروشان. ۸۰

۲-۳-۲-۴-۵- احداث سازمان امور کشته شدگان در جنگ… ۸۰

۲-۳-۲-۵- اصلاحات اقتصادی ناصر. ۸۰

۲-۳-۳- امارت داعی صغیر و فرزندان ناصر بر گیل و دیلم. ۸۱

۲-۳-۳-۱- پناه آوردن داعی صغیر به گیلان پس از شکست از جعفر بن‌ناصر. ۸۱

۲-۳-۳-۲- پناه آوردن فرزندان ناصر به گیلان وحمایت گیل ودیلم از آن دو. ۸۲

۲-۳-۳-۳- ورود دوباره داعی صغیر به گیلان. ۸۲

۲-۳-۳-۴- پناه گرفتن دوباره جعفر بن‌ناصر در گیلان. ۸۳

۲-۳-۳-۵- اختلافات ناصری‌ها و فرجام حکومت آنان. ۸۳

فصل سوم؛ تشیع در گیل و دیلم (از برافتادن حکومت علویان در طبرستان تا برآمدن دولت آل کیا)

۳-۱- بررسی قیامها و حکومت‌های شیعی گیل ودیلم تا ابتدای قرن هفتم. ۸۶

۳-۱-۱- قیام حسن بن‌زید (م نیمه اول قرن ۴)در دیلم. ۸۷

۳- ۱ -۲- قیام زید قاضی علوی (م نیمه اول قرن ۴) در دیلم. ۸۷

۳-۱-۳- قیام الثائر فی الله (اول) علوی (م۳۵۰ق) در گیل و دیلم. ۸۸

۳-۱- ۳-۱- حمله ثائر به طبرستان با کمک ماکان بن‌کاکی. ۸۹

۳-۱-۳-۲- حمله ثائر به طبرستان به درخواست استندار رستمدار. ۸۹

۳-۱-۳-۳- روابط ثائر علوی با وشمگیر زیاری.. ۸۹

۳-۱-۳-۴- اقدامات ثائر علوی در گیل ودیلم وفرجام کار او. ۹۰

۳-۱-۴- حکومت القائم بالحق ثائری (م ۳۵۲ق) در گیلان. ۹۱

۳-۱-۵- حکومت الثائر فی الله دوم (م ۳۶۰ق) برگیلان. ۹۱

۳-۱-۶- حکومت ابومحمد ناصری (م نیمه دوم قرن ۴) در گیلان. ۹۲

۳-۱-۷- قیام وحکومت امیرکا ثائری (م نیمه دوم قرن ۴) در گیلان. ۹۲

۳-۱-۸- قیام و حکومت ابن‌داعی علوی (م۳۶۰ق) در گیل ودیلم. ۹۳

۳-۱-۸-۱- ترک دیلم و ورود به بغداد برای علم آموزی.. ۹۴

۳-۱-۸-۲- قیامهای ابن‌داعی قبل از ورود به گیل ودیلم. ۹۵

۳-۱-۸- ۳- ارتباط ابن‌داعی با آل بویه. ۹۶

۳- ۱- ۸ – ۴- قیام ابن‌داعی در گیل و دیلم به دعوت دیلمی ها ۹۷

۳-۱- ۸- ۵- تجهیز سپاه توسط ابن‌داعی برای جهاد با روم. ۹۹

۳-۱- ۷- ۶- تلاش ابن‌داعی برای رفع اختلافات مذهبی زیدیان گیل ودیلم. ۹۹

۳-۱– ۸- ۶- ارتباط ابن‌داعی با اهل سنت… ۱۰۰

۳-۱-۹- قیام وحکومت داعی ثائری (م اواخر قرن۴) برگیلان. ۱۰۱

۳-۱-۱۰- قیام الثائر بالله ثائری (م اواخر قرن۴) در گیلان. ۱۰۱

۳-۱-۱۱- قیام هادی صغیر (م اواخر قرن۴) در دیلم. ۱۰۲

۳-۱-۱۲- قیام المعتضد علوی (م اواخرقرن۴) در دیلم. ۱۰۲

۳- ۱ – ۱۳- قیام برکات علوی (م اواخرق۴) در دیلم. ۱۰۳

۳- ۱- ۱۴- قیام ابوالرضا علوی (م اواخر قرن۴) در دیلم. ۱۰۳

۳-۱- ۱۵- حکومت ابوزید ثائری (م اواخر قرن۴) بر هوسم گیلا.. ۱۰۴

۳-۱-۱۶- حکومت ابوالفضل ناصری (م اواخر قرن۴) در هوسم گیلان. ۱۰۵

۳-۱-۱۷- حکومت کیا ابوالفضل ثائری (م اواخر۴) در هوسم گیلان. ۱۰۵

۳- ۱– ۱۸- قیام وحکومت مؤید بالله هارونی (م۴۱۱ق) در گیل ودیلم. ۱۰۶

۳-۱-۱۸- ۱- زندگی نامه و سیره اجتماعی مؤید بالله هارونی.. ۱۰۷

۳- ۱- ۱۸- ۲- جایگاه علمی مؤید بالله هارونی.. ۱۰۸

۳- ۱- ۱۸- ۳- قیام مؤید بالله هارونی در گیل ودیلم. ۱۰۹

۳-۱-۱۸-۳-۱-قیامهای اولیه مؤید بالله در گیل ودیلم. ۱۱۰

۳-۱-۱۸-۳-۲- آخرین قیام مؤید بالله در گیل ودیلم و فرجام کار وی.. ۱۱۰

۳-۱ -۱۸- ۴- امارت ابوعلی ناصری بر گیلان از سوی مؤید بالله.. ۱۱۱

۳-۱-۱۸-۵- ارتباط مؤید بالله با صاحب بن‌عباد وزیر آل بویه. ۱۱۲

۳-۱-۱۹- قیام ابوهاشم رسی علوی (م نیمه اول قرن۵) در دیلم. ۱۱۳

۳-۱- ۲۰- قیام المسدد بالله علوی (م نیمه اول قرن۵) در دیلم. ۱۱۳

۳-۱-۲۱- قیام الراضی بالله علوی (م نیمه اول قرن۵) در دیلم. ۱۱۳

۳-۱-۲۲- قیام المستظهر بالله علوی (م۴۲۳ق) در لنجا دیلم. ۱۱۴

۳-۱-۲۳- قیام حقینی کبیر (م نیمه اول قرن۵) در دیلم. ۱۱۵

۳-۱-۲۴- حکومت ابوطالب هارونی (م۴۲۴ق) بر گیل و دیلم. ۱۱۵

۳- ۱- ۲۴- ۱-زندگینامه و جایگاه علمی ابوطالب هارونی.. ۱۱۵

۳- ۲۴- ۲- قیام و فعالیت سیاسی ابوطالب هارونی در گیل ودیلم. ۱۱۶

۳-۱-۲۵- قیام ابوالفتح دیلمی (م۴۴۳ یا ۴۵۳ق) در دیلم. ۱۱۸

۳-۱-۲۶- قیام المهدی لدین الله حقینی (م نیمه اول قرن۵) در دیلم. ۱۱۸

۳-۱-۲۷- حکومت ناصر هوسمی علوی (م۴۷۲ق) در گیل ودیلم. ۱۱۹

۳-۱-۲۸- قیام مرشد بالله علوی (م۴۷۹ق) در دیلم. ۱۲۱

۳-۱-۲۹- قیام المستعین بالله علوی (م۴۷۲ق) در دیلم. ۱۲۲

۳-۱-۳۰- قیام هادی علوی حقینی (۴۹۰ق) در دیلم. ۱۲۳

۳-۱-۳۱- قیام و حکومت ابوالرضا علوی کیسمی (م اواخر قرن۵) درگیل و دیلم. ۱۲۴

۳-۱-۳۲- قیام و حکومت ابوطالب اخیر علوی (م۵۲۰ق) در گیل و دیلم. ۱۲۵

۱-۳-۳۲-۱- مخالفت مردم لاهیجان و برخی علمای زیدیه با او. ۱۲۶

۱-۳-۳۲-۲- درگیری وی با حسنی گرگانی و بد رفتاری با گیلانیان. ۱۲۶

۳-۱-۳۲-۳- حمایت برخی از خاندان ناصر و علمای ناصری از او. ۱۲۷

۳-۱-۳۲-۴- درگیری او با اسماعیلیان نزاری الموت… ۱۲۷

۳-۱-۳۲-۵- روابط او با زیدیان بیرون از گیل ودیلم. ۱۲۸

۳-۱-۳۲-۵-۱- ارتباط با حاکم زیدی عمان و اعزام نیرو به آن دیار. ۱۲۸

۳-۱-۳۲-۵-۲- در خواست وی از علی بن‌حمزه ‌برای ترویج امامتش در یمن.. ۱۲۸

۳-۱-۳۲-۵-۳- درخواست از شرف الدین هادوی برای قیام در یمن.. ۱۲۹

۳-۱-۳۲-۵-۴- اعزام برخی از علمای زیدی ایران به یمن.. ۱۲۹

۳-۱-۳۲-۵-۵- انتصاب محسن بن‌حسن هادوی در یمن.. ۱۳۰

۳-۱-۳۲-۶- انتقام‌جویی ابوطالب اخیر از مردم صعده یمن.. ۱۳۰

۳-۱-۳۲-۷- فرجام کار ابوطالب اخیر در گیل و دیلم. ۱۳۱

۳-۱-۳۳- قیام حسن حسنی گرگانی (م نیمه اول قرن ۶) در گیلان. ۱۳۱

۳-۱-۳۴- قیام ابوهاشم علوی (م ۵۲۶ق) در گیل ودیلم. ۱۳۲

۳-۱-۳۵- قیام کیا حسن گرگانی (جرجانی) (نیمه اول قرن ۶) در دیلم. ۱۳۳

۱-۳-۳۶- قیام عمادالدین قزوینی (احتمالاً نیمه اول قرن۶) در گیلان. ۱۳۴

۳-۱-۳۷- قیام اشرف بن‌زید حسنی (م۵۵۴ق) در گیلان. ۱۳۵

۳-۱-۳۸- حکومت ابوالرضا رسی علوی (نیمه دوم قرن۶) در گیل و دیلم. ۱۳۶

۳-۱-۳۹- قیام حسنی غزنوی (نیمه دوم قرن ۶) در گیلان. ۱۳۷

۳-۱-۴۰- قیام داودی حسنی (م اواخر قرن ۶) در گیلان. ۱۳۸

۳-۱-۴۱- قیام محمد مویدی علوی (م قرن ۶) در گیلان. ۱۳۹

۳-۱-۴۲- قیام المنتقم لدین الله ازرقی علوی (م قرن ۶) در گیلان. ۱۳۹

۳-۱-۴۳- حکومت رضا بن‌هادی علوی (م اواخر قرن ۶) در دیلم. ۱۳۹

۳-۱-۴۴- حکومت امیر ابوطالب ثائری (م ۶۱۵ق) در گیل ودیلم. ۱۴۰

۳-۲- افول سیاسی تشیع در گیل و دیلم (از قرن هفتم تا پیدایش آل‌کیا) ۱۴۰

۳-۲-۱- ارتباط شیعیان گیل ودیلم با شیعیان یمن.. ۱۴۱

۳-۲-۱-۱- دعوت امام منصوربالله یمنی در بین شیعیان گیل ودیلم. ۱۴۱

۳-۲-۱-۲- مهاجرت عالمان شیعی گیل و دیلم به یمن.. ۱۴۳

۳-۲-۱-۲-۱- محمود بن‌علی بن‌باش دیلمی.. ۱۴۳

۳-۲-۱-۲-۲- علامه عبدالمنصور گیلانی.. ۱۴۳

۳-۲-۱-۲-۳- یوسف بن‌حسن دیلمی.. ۱۴۴

۳-۲-۱-۲-۴- ابوالفتح بن‌مدافع دیلمی.. ۱۴۴

۳-۲-۱-۲-۵- حمزه بن‌محمود گیلانی.. ۱۴۴

۳-۲-۱-۲-۶- محمد بن‌حسن دیلمی.. ۱۴۴

۳-۲-۱-۲-۷- داود بن‌محمد گیلانی.. ۱۴۵

۳-۲-۱-۲-۸- احمد بن‌میر گیلانی.. ۱۴۵

۳-۲-۱-۳- انتقال میراث علمی شیعیان گیل و دیلم به یمن.. ۱۴۶

۳-۲-۱-۴- نفوذ احکام علمای شیعی گیل ودیلم در یمن.. ۱۴۶

۳-۲-۱-۵- دعوت امام احمد بن‌حسین یمنی در گیل و دیلم. ۱۴۷

۳-۲-۱-۶- روابط امام المظلل بالغمام یمنی با شیعیان گیل و دیلم. ۱۴۷

۳-۲-۱-۷- انتقال تصوف توسط شیعیان گیل ودیلم به یمن.. ۱۴۸

۳-۲-۱-۸- اهمیت مراقد علویان شیعی مذهب ایران در نزد شیعیان یمن.. ۱۴۹

۳-۲-۱-۹- مسافرت برخی از شیعیان به گیل ودیلم. ۱۴۹

۳-۲-۱-۹- مکاتبات علمای شیعه یمن با علمای شیعه گیل و دیلم. ۱۵۰

۳-۲-۲- قیام و دعوت محمد بن‌حیدر حسنی (م نیمه دوم قرن ۷) در گیلان. ۱۵۰

۳-۲-۳- تبلیغ مذهبی شیعیان در مناطق اهل سنت… ۱۵۱

۳-۲-۴- درگیری شیعیان زیدی با سایر مذاهب اسلامی در گیل ودیلم. ۱۵۱

۳-۲-۴-۱- درگیری با اهل سنت… ۱۵۱

۳-۲-۴-۲- درگیری با اسماعیلیان نزاری.. ۱۵۲

۳-۲-۵- وضعیت شیعیان گیل و دیلم در دوره مغولان. ۱۵۳

۳-۲-۶- حکومت اشقری علوی (م ؟) در گیلان. ۱۵۴

۳-۲-۷- قیام سید رکابزن علوی (م۷۶۶ق) در گیلان. ۱۵۴

۳-۲-۷-۱- حمایت اولیه وی از موسس دولت آل‌کیا ۱۵۵

۳-۲-۷-۲- روابط وی با سایر حاکمان محلی گیلان. ۱۵۶

۳-۲-۷-۳- فرجام کار کیارکابزن حسنی در گیلان. ۱۵۶

فصل چهارم: گونه‌شناسی مذاهب شیعی در گیل و دیلم و نقش آنها در گسترش تشیع

مقدمه. ۱۵۸

۴- ۱- زیدیه. ۱۵۸

۴-۱-۱- حضور مکاتب فکری زیدیان جارودی در گیل ودیلم. ۱۵۹

۴-۱-۱-۱- مکتب ناصریه؛ ۱۶۰

۴-۱-۱-۲- مکتب قاسمیه. ۱۶۱

۴-۱-۱-۳- مکتب هادویه (یحیویه) ۱۶۲

۴-۱-۱-۴- مکتب مویدیه (هارونیه) ۱۶۳

۴-۱-۱-۵- در گیری ناصریه و قاسمیه در گیل و دیلم. ۱۶۴

۴-۱-۲- فعالیت معتزله در گیل و دیلم. ۱۶۵

۴-۱-۲-۱- گرایش برخی از علویان گیل و دیلم به اندیشه اعتزال. ۱۶۶

۴-۱-۲-۱-۱- گرایش ابن‌داعی علوی به اعتزال. ۱۶۷

۴-۱-۲-۱-۲- گرایش مؤید بالله هارونی به اعتزال. ۱۶۷

۴-۱-۲-۱-۳- گرایش ابوطالب هارونی به اعتزال. ۱۶۸

۴-۱-۲-۱-۴- گرایش ابوالحسن حقینی به اعتزال. ۱۶۸

۴-۱-۲-۱-۵- گرایش ناصر صغیر به اعتزال. ۱۶۸

۴-۱-۲-۲- حضور برخی از سران معتزلی در گیل و دیلم. ۱۶۹

۴-۱-۲-۳- تاثیر گذاری اندیشه اعتزالی گیل و دیلم بر سایر مذاهب گیلان. ۱۶۹

۴-۱-۳- احتمال تاثیر پذیری ابوحامد غزالی اشعری از زیدیان گیلان. ۱۷۰

۴-۱-۴- معرفی عالمان نامدار زیدی گیل و دیلم. ۱۷۱

۴-۱-۴-۱- علی بن‌اصفاهان دیلمی.. ۱۷۱

۴-۱-۴-۲- یوسف بن‌حسن گیلانی.. ۱۷۲

۴-۱-۴-۳- محمد بن‌یعقوب هوسمی.. ۱۷۲

۴-۱-۴-۴- یعقوب هوسمی.. ۱۷۲

۴-۱-۴-۵- محمد بن‌علی گیلی.. ۱۷۳

۴-۱-۴-۶- گور بگیر دیلمی.. ۱۷۳

۴-۱-۴-۷- ابن‌تال هوسمی.. ۱۷۳

۴-۱-۴-۸- ابوعلی بن‌آموج گیلی.. ۱۷۴

۴-۱-۴-۹- تورانشاه بن‌خسرو شاه گیلانی.. ۱۷۴

۴-۱-۴-۱۰- حزمی دودست… ۱۷۵

۴-۱-۴-۱۱- قاضی امندوار (امیدوار) ۱۷۵

۴-۱-۴-۱۲- محمد بن‌صالح گیلانی.. ۱۷۵

۴-۱-۴-۱۳- علی بن‌محمد گیلی.. ۱۷۶

۴-۱-۴-۱۴- محمد بن‌باجویه الکوکلولی گیلانی.. ۱۷۶

۴-۱-۴-۱۵- ابوالفضل شهرآشویه میالفجانی.. ۱۷۷

۴-۲- اسماعیلیه. ۱۷۷

۴-۲-۱- بررسی فعالیتهای مذهبی اسماعیلیان در گیل ودیلم پیش از ظهور حسن صباح.. ۱۷۸

۴-۲- ۲- بررسی حضور اسماعیلیان در گیل ودیلم پس از حسن صباح.. ۱۸۰

۴-۲- ۲-۱- همراهی دیلمی‌ها با حسن صباح در مصر. ۱۸۱

۴-۲- ۲-۲-ورود حسن صباح به قلعه الموت دیلم. ۱۸۱

۴-۲- ۲-۳- جانشینان دیلمی تبار حسن صباح.. ۱۸۲

۴-۲- ۲-۴- درگیری اسماعیلیان با علویان زیدی مذهب در گیل ودیلم. ۱۸۳

۴-۲- ۲-۵- حمایت برخی از گیل ودیلم از اصفهبد طبرستان در برابر اسماعیلیان. ۱۸۳

۴-۲- ۲-۶- گرایش عده‌ای از سپاهیان دیلمی سلجوقیان به اسماعیلیه. ۱۸۴

۴-۲- ۲-۷- ناکامی بعضی حاکمان دیلمی در برابر اسماعیلیان. ۱۸۴

۴-۲- ۲-۸- تصرف برخی از مناطق گیل و دیلم توسط اسماعیلیان الموت… ۱۸۴

۴-۲- ۲-۹- کشتن حسن (علی ذکره السلام) توسط یک دیلمی.. ۱۸۵

۴-۲- ۲-۱۰- روابط اسماعیلیان دیلم با اهل سنت گیلان. ۱۸۶

۴-۲- ۲-۱۱- روابط علاء الدین محمد نزاری با شیخ جمال الدین گیلی.. ۱۸۶

۴-۲- ۲-۱۲- حمایت مردم دیلم از هلاکوی مغول برای فتح الموت… ۱۸۷

۴-۲-۳- معرفی مشاهیر اسماعیلی مذهب گیل و دیلم. ۱۸۷

۴-۲-۳-۱- اسفار بن‌شیرویه دیلمی.. ۱۸۷

۴-۲-۳-۲- مردآویج زیاری گیلی.. ۱۸۸

۴-۲-۳-۳- ابوطاهر ارانی دیلمی.. ۱۸۹

۴-۳- امامیه (اثناعشریه) ۱۸۹

۴-۳-۱- بررسی حضور امامیه در گیل ودیلم. ۱۸۹

۴-۳-۲- معرفی دانشوران امامی مذهب گیل ودیلم. ۱۹۱

۴-۳-۲-۱- سلار دیلمی.. ۱۹۱

۴-۳-۲-۲- ابوالبرکات دیلمی.. ۱۹۲

۴-۳-۲-۳- سید واثق بالله علوی گیلانی.. ۱۹۲

۴-۳-۲-۴- وکیل هوسمی.. ۱۹۳

۴-۳-۲-۵- حسن بن‌ابی الحسن دیلمی.. ۱۹۳

۴-۳-۲-۶- رکن الدین لاهیجانی.. ۱۹۳

۴-۳-۳- معرفی سایر عالمان شیعی گیل و دیلم. ۱۹۴

۴-۳-۳-۱- کیکاوس بن‌دشمن زیار دیلمی.. ۱۹۴

۴-۳-۳-۲- لنگر بن‌منوچهر دیلمی.. ۱۹۵

۴-۳-۳-۳- لیاگوش بن‌منوچهر دیلمی.. ۱۹۵

۴-۳-۳-۴- سیف الدوله بن‌وهسودان دیلمی.. ۱۹۵

۴-۳-۳-۵- خسرو بن‌فیروز دیلمی.. ۱۹۵

۴-۳-۳-۶- ابن‌بندار هوسمی.. ۱۹۶

۴-۳-۳-۷- ابن‌حاجی شیعی.. ۱۹۶

۴-۳-۳-۸- ابوجعفر امامی.. ۱۹۶

خاتمه. ۱۹۷

فهرست منابع. ۲۰۰

چکیده

منطقه گیلان و دیلمان یکی از دیرینه­ترین کانون­های فعالیت تشیع به شمار می‌رود. بررسی تاریخی پیدایش، گسترش و استمرار مذهبی، سیاسی و اجتماعی تشیع در محدوده گیل و دیلم به ما کمک می­ کند که علاوه بر ترسیم تطور تاریخی تشیع در پهنه یاد شده به آسیب‌شناسی و تحلیل نقاط ضعف و قوت این حضور پی ببریم تا در آینده پیش رو از این تجربیات استفاده گردد. در این پژوهش سعی شده است تا علت ورود و گسترش تشیع در گیل و دیلم پی جویی شود. با سیر مطالعه تحولات تاریخ تشیع در منطقه گیل و دیلم دریافتیم که آن منطقه برخلاف جغرافیایی فعلی‏اش، در زمانهای گذشته محدوده وسیعی را در بر می‏گرفته است و بخشهای از استانهای امروزی مازندران و قزوین را نیز شامل می‌شده است. در نوشتار پیش رو جغرافیای تاریخی گیل و دیلم مد نظر قرار گرفته است. در فصل دوم اشاره شد، که علویان مخالف دستگاه خلافت به دلیل اشتراک نظر با اهالی گیل ودیلم در دشمنی با خلفا، ارتباط خویش را با آنان برقرار کردند. علویان شیعی مذهب پس از ورود به گیل و دیلم با تبلیغات صحیح فرهنگی بذر تشیع را در آنجا افشاندند و مردم گیل ودیلم با کمال میل به اسلام ناب شیعی روی آوردند. گیل و دیلم نه تنها به مذهب علویان روی آورده بلکه آنها را در تأسیس حکومت در طبرستان یاری دادند. برخلاف تصور غالب، طبرستانی‌ها در شکل گیری حکومت علویان طبرستان نقش چندانی نداشتند. بلکه علویان با حمایت بی دریغ رزم آوران گیل و دیلم حکومت طبرستان را بنیان نهادند و به کمک آنان حکومت علویان بر طبرستان سالها پابرجا ماند. در فصل سوم با بررسی وضعیت تشیع پس از فروپاشی حکومت مقتدر علویان، معلوم شد که قیامهای پی در پی و کشمکشهای سیاسی و حتی مذهبی و نیز ستمگری برخی از علویان موجب دلسردی گیل ودیلم از آنها و در نهایت موجب افول سیاسی تشیع گردید. با این وجود اهالی گیل ودیلم هیچگاه از مذهب تشیع روی بر نتافتند. همچنانکه در فصل پایانی اشاره رفت سه فرقه مطرح شیعه (زیدیه، اسماعیلیه، امامیه) کم و بیش در آن دیار فعال بودند و دو فرقه زیدیه و امامیه به فراخور شرایط سیاسی و اجتماعی خویش موفق شدند خدمات علمی و فرهنگی قابل ملاحظه‏ای را به تشیع و حتی جهان اسلام ارائه دهند.

پیشگفتار

مذهب شیعه یکی از اصیل­ترین و دیرینه‏‏ترین نحله­های فکری و اجتماعی تاریخ اسلام محسوب می‏شود. این مذهب مهم و برجسته، همواره به دلیل دیدگاه ‏های اعتقادی و سیاسی در طول تاریخ اسلامی حضوری پر رنگ در عرصه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی جهان اسلام داشته است. در زمانهای گذشته برخی از نواحی جهان اسلام به عنوان کانون فعالیت شیعیان و مذهب تشیع شناخته می‌شد. منطقه گیل و دیلم یکی از کهن‌ترین و مهم‌ترین آن مناطق به شمار می‌رود.

اهمیت تاریخ تشیع در منطقه گیل و دیلم به اندازه‌ای است که یکی از نخستین دولت‌های شیعه در این ناحیه پایه گذاری شد. جایی که به مدت دو قرن در برابر تلاشهای طاقت فرسای خلفای طمع ورز اسلامی با سرسختی تمام مقاومت کرده بود. حکومت شیعی و مذهب تشیع در این سامان بر پاره‌ای از تحولات سیاسی و علمی جهان اسلام تاثیر گذار بوده‌اند. هرچند حضور تشیع در گیل و دیلم در بعضی از دوره‌ها با افول سیاسی همراه بوده است ولی همواره در قرنهای طولانی مکتب تشیع در عرصه فرهنگ و اجتماع گیل و دیلم حضوری لاینقطع داشته است. که این امر بر ضرورت و اهمیت تحقیق در پیرامون موضوع پیش رو می‌افزاید.

پژوهنده بر اساس پاره‌ای از مطالعات اجمالی به این فرضیه گرایش پیدا کرد که برخوردهای جائرانه و به دور از فرهنگ اسلام سپاهیان خلفای اسلامی به اهالی گیل و دیلم و پناه آوردن علویان مخالف خلافت به منطقه گیل ودیلم مردم آن نواحی را به پذیرفتن اسلام شیعی ترغیب کرد افزون بر این که سادات وبزرگان شیعی با شیوه فرهنگی واخلاق عملی به تبلیغ وترویج باورهای شیعی همت گماشتند. این تلاشهای صحیح که برگرفته از تعالیم اسلامی بود، اقبال بیش از پیش مردم به پذیرش اسلام ناب که همان عقاید تشیع باشد را فراهم آورد. افزون بر این باید به این نکته نیز تاکید شود که روحیه مهمان نوازی مردمان گیل و دیلم شرایط ورود و نیز کار فرهنگی را برای علویان متواری مهیا کرده بود. به این ترتیب اهالی این منطقه با بهره گیری از آموزه‌های اسلام شیعی در عرصه علم وفرهنگ وهنر خوش درخشیده و خدمات ارزنده‌ای را به جهان اسلام ارائه نمودند.

در این پژوهش سعی شده است ابتدا ارتباط اولیه علویان با مردم گیل و دیلم و نیز ورود نخستین آنها مورد تحلیل و بررسی قرار بگیرد. چرا که مهمترین و شاید تنها عامل گسترش تشیع در گیل و دیلم ورود علویان به آن سامان و تلاشهای ستودنی آنان بوده است. تشیع اندک زمانی پس از ورود در گیل و دیلم اقتدار سیاسی دست یافت. اما پس از مدتی چند، قدرت سیاسی آن  به محاق رفت اما در عین حال افول سیاسی، سیادت مذهبی خویش را برای قرنها در آن منطقه حفظ کرد. هرچند رهبران شیعی آن دیار، برای به دست آوردن زعامت سیاسی به عنوان یک قدرت برتر تلاش فراوانی انجام دادند اما هیچگاه موفق نشدند به عنوان یک دولت سیاسی قدرتمند ظاهر بشوند. تا آنکه در نیمه دوم قرن هشتم با پیدایش حکومت سادات آل کیا برای بار دیگر تشیع در گیل و دیلم سیادت سیاسی خود را پس از چند قرن بازیافت. از آنجاییکه در دوره آل کیا، تشیع در مرحله نوینی قرار گرفت لذا در پژوهش حاضر وضعیت تشیع در گیل و دیلم، تا قبل از حکومت آل کیا بررسی می‌شود. چرا که شرایط سیاسی و اجتماعی تشیع عصر آل کیا در مقایسه با دوران قبل‎ ‏‎اش تفاوت دارد.

پژوهنده در این تحقیق کوشیده حتی المقدور داده‌ها و گزاره‌های پژوهشی را از منابع کهن و دسته اول به دست آورده و بازتاب دهد. در این رابطه از متون دارای اعتبار و در موضوعاتی مانند تاریخ عمومی، تاریخ نگاری زیدیان، جغرافیا، انساب، رجال…. استفاده شده است. سوگمندانه باید گفت پژوهشهای پیرامون تشیع در گیل و دیلم در عین  اندک بودن، از منابع محدود و بعضا دست چندم معاصر به شدت رنج می‌برد و این نقیصه آن تحقیات را به سرانجام ناقص و غیر واقعی کشانده است. در تحقیق پیش رو سعی شده است آن کمبودها تا حد زیادی جبران شود. از این‌رو به مقدار بسیار زیادی از مطالب این نوشتار برای نخستین بار پای در صفحه تحقیقات جدید باز کرده است. بسیاری از آثار شیعیان گیل و دیلم به وسیله شیعیان زیدی به دیار زیدی مذهبان یمن انتقال داده شده است. احتمالاً تعداد فراوانی از این آثار که بازتاب دهنده وضعیت تشیع گیل و دیلم می‌باشند در کتابخانه‌های یمن به صورت خطی باقی مانده‌اند. یکی از مشکلات پیش روی این تحقیق عدم انتشار آن آثار می‌باشد چه بسا با نشر آن کتابها بتوان تحلیل واقعی تری را از حضور تشیع در گیل و دیلم ارائه داد. هرچند نگارنده این سیاهه به برخی از آن نسخه‌های خطی دست پیدا کرده و از آن بهره برده است.

به هر روی نگارنده اذعان دارد این نوشتار با تمام تلاشهای انجام گرفته تنها یک گام کوچک در عرصه شیعه پژوهی در منطقه گیل و دیلم محسوب می‌شود و از برخی نارسایی‌های ناگزیر رنج می‌برد. امید است که پژوهشگران مشتاق و نکته سنج گامهای پسینی را بردارند تا ضمن رفع کمبودها و اشکالات در تکمیل و غنی سازی این اثر سهیم باشند.

تعداد صفحه : ۱۰۸

قیمت : ۱۴۷۰۰تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

 

[add_to_cart id=151487]

—-

پشتیبانی سایت :       

*