Get a site

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : ادبیات و زبان فارسی

عنوان : بررسی گونه ی روایی خاطره –داستان در دو اثر: «خاطره های پراکنده»  و «دو دنیا» از گلی ترقی

دانشکده­ی علوم انسانی

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی

عنوان:

بررسی گونه­ی روایی خاطره –داستان در دو اثر: «خاطره­های پراکنده»  و «دو دنیا» از گلی ترقی

استاد راهنما:

دکتر ناصر رحیمی

استاد مشاور:

دکتر قدسیه رضوانیان

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

 

گونه­های ادبی همواره در خود ظرفیت تغییر، ترکیب و پیدایی گونه­های تازه را دارند. یکی از این گونه­ها «خاطره-داستان» است.

خاطره­نویسی، در مطالعات متأخر روایت­شناسی مورد توجه و بررسی واقع شده است که حاصل رویکرد نوین انسان به خود و جایگاهش در نظام هستی است. خاطره، اموری را گویند که بر شخص گذشته است و آثاری از آن در ذهن مانده است، گذشته­های آدم، وقایع گذشته که شخص آن را دیده یا شنیده است. منظور از خاطره به عنوان یک ژانر یا گونه­ی ادبی، وقتی می ­تواند معنا یابد که آن خاطره به صورت مکتوب درآمده باشد و ویژگی­های یک اثر ادبی را در خود جای دهد. داستان یا نوول، اثری است روایی به نثر که مبتنی بر خیال است. ترکیب و تلفیقِ خاطره و داستان سبب آفرینش نوعی خاص از ادبیات گردیده است.

این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی دو اثر گلی ترقی«خاطره­های پراکنده و دو دنیا» می ­پردازد. گلی ترقی از جمله نویسندگانی است که از تلفیق این دو ژانر «خاطره-داستان» بهره برده است. آثار او را نمی­توان جداگانه خاطره یا داستان نامید، بلکه کاملاً ترکیبی از خاطره-داستان است. عناصری مانند: جزئی­نگری، صمیمت زبان، راوی اول شخص، عینیت­گرایی، توصیف دقیق مکان و زمان بیش­تر به خاطره­نگاری پهلو می­زند و عناصری مانند: تک­گویی درونی، سیال ذهن، توصیف­های ادبی، تعلیق و هول و ولا وکشمکش، متن را به داستان مانند می­ کند. بنابراین ژانر غالب بر روایت­های ترقی، داستان است که تاروپود آن را خاطره تشکیل می­دهد؛ یعنی گلی­ترقی با بهره گرفتن از خاطره­های کودکی و گذشته­اش به قصه­گویی پرداخته است.

 

واژه­های کلیدی: روایت­شناسی، داستان، خاطره، خاطره-داستان، خاطره­های پراکنده و دودنیا، گلی ترقی.

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                صفحه

فصل اول: مقدمه و کلیات

۱-۱٫ مقدمه. ۲

۱-۲٫ بیان مسأله. ۳

۱-۳٫ سوابق مربوط.. ۵

۱-۴٫ پرسش اصلی تحقیق (پرسش آغازین) ۶

۱-۵٫ سوال­های تحقیق.. ۶

۱-۶٫ اهداف تحقیق.. ۶

۱-۷٫ استفاده کنندگان از نتایج تحقیق.. ۶

۱-۸٫ نوع تحقیق.. ۷

۱-۹٫ روش تحقیق.. ۷

فصل دوم: مبانی نظری و تعاریف

بخش اول: روایت داستانی.. ۹

۲-۱٫ روایت، داستان. ۹

۲-۱-۱٫تعریف روایت.. ۹

۲-۱-۱-۱٫ روایت شناسی.. ۱۰

۲-۱-۱-۲٫ ویژگی­های روایت.. ۱۱

۲-۱-۲٫  تعریف داستان. ۱۱

۲-۱-۲-۱٫ داستان­های مدرن. ۱۲

۲-۱-۲-۱-۱٫ ویژگی­های مدرنیسم از لحاظ ادبی.. ۱۲

۲-۱-۲-۱-۲٫ مدرنیسم در ایران. ۱۳

۲-۱-۳٫ عناصر داستان. ۱۳

۲-۱-۳-۱٫ تعریف پیرنگ.. ۱۳

۲-۱-۳-۱-۱٫ پیرنگ در داستان مدرن. ۱۴

۲-۱-۳-۱-۲٫ کشمکش… ۱۴

۲-۱-۳-۱-۳٫ گره افکنی.. ۱۵

۲-۱-۳-۱-۴٫ زمان در پیرنگ.. ۱۵

۲-۱-۳-۲٫ شخصیت و شخصیت­پردازی.. ۱۵

۲-۱-۳-۲-۱٫ شخصیت ایستا ۱۷

۲-۱-۳-۲-۲٫ شخصیت پویا ۱۷

۲-۱-۳-۳٫ راوی/ روایت گر. ۱۹

۲-۱-۳-۳-۱٫ زمانِ فعل. ۲۰

۲-۱-۳-۳-۲٫ منِ قهرمان (اول شخص درگیر) ۲۳

۲-۱-۳-۳-۲٫ منِ شاهد (اول شخص ناظر) ۲۳

۲-۱-۳-۳-۳٫ تک­گویی.. ۲۴

۲-۱-۳-۳-۴٫ تک­گویی درونی.. ۲۴

۲-۱-۳-۳-۵٫ تفاوت حدیث نفس با تک­گویی درونی.. ۲۴

۲-۱-۳-۳-۶٫ تک­گویی درونی مستقیم و غیرمستقیم. ۲۴

۲-۱-۳-۳-۷٫ جریان سیال ذهن.. ۲۵

۲-۱-۳-۳-۸٫ داستان غنایی.. ۲۵

۲-۱-۳-۳-۹٫ زمان و جریان سیال ذهن.. ۲۶

۲-۱-۳-۳-۱۰٫ تداعی.. ۲۶

۲-۱-۳-۳-۱۰-۱٫ تداعی القایی یا مقید. ۲۷

۲-۱-۳-۳-۱۰-۲٫ تداعی آزاد. ۲۷

۲-۱-۳-۳-۱۰-۲-۱٫ تداعی معانی.. ۲۷

۲-۱-۳-۴٫ واقعیت داستانی یا روایت واقعیت.. ۲۷

۲-۱-۳-۵٫  گفت­وگو. ۲۹

۲-۱-۳-۶٫ لحن.. ۳۰

۲-۱-۳-۷-توصیف.. ۳۰

۲-۱-۳-۸٫ صحنه. ۳۱

۲-۱-۳-۹٫ مؤلفه­ی مکان. ۳۱

۲-۱-۳-۱۰٫ فضا ۳۱

۲-۱-۳-۱۱٫ مؤلفه­ی زمان روایت.. ۳۲

۲-۱-۳-۱۱-۱٫ زمان پریشی.. ۳۳

۲-۱-۳-۱۱-۱-۱٫  نظم و ترتیب.. ۳۳

۲-۱-۳-۱۱-۱-۲٫ تداوم/ دیرش… ۳۴

۲-۱-۳-۱۱-۱-۳٫ بسامد. ۳۴

بخش دوم: روایت خاطره­ای.. ۳۵

۲-۲٫ زندگی­نامه. ۳۵

۲-۲-۱٫ زندگی­نامه خودنوشت(اتوبیوگرافی) ۳۵

۲-۲-۲٫ زندگی­نامه و خاطره ۳۷

۲-۲-۳٫ زندگی­نامه داستانی.. ۳۷

۲-۲-۴٫ تفاوت و شباهت زندگی­نامه و داستان. ۳۸

۲-۲-۵٫ خصوصیات زندگی­نامه داستانی.. ۳۹

۲-۲-۶٫ تاریخ، داستان، خاطره و زندگی­نامه. ۴۰

۲-۲-۶-۱٫ فرق تاریخ و خاطره ۴۰

۲-۲-۶-۲٫ تاریخ و داستان. ۴۱

۲-۲-۶-۳٫ حقیقت­مانندی در تاریخ و داستان. ۴۱

۲-۲-۶-۴٫ تفاوت تاریخ و داستان. ۴۲

۲-۲-۷٫ نوستالژی.. ۴۳

۲-۲-۷-۱٫ نوستالژی و خاطره ۴۴

۲-۲-۸٫ خاطره ۴۴

۲-۲-۸-۱٫ اصطلاح و ریشه واژه خاطره ۴۵

۲-۲-۸-۲٫ تعریف خاطره ۴۵

۲-۲-۸-۳٫ خاطره­نویسی.. ۴۶

۲-۲-۸-۴٫ کارکرد خاطره ۴۷

۲-۲-۸-۵٫ پیشینه خاطره نویسی.. ۴۹

۲-۲-۸-۶٫ ویژگی­های خاطره ۵۱

۲-۲-۸-۷٫ فواید خاطره ۵۳

۲-۲-۸-۸٫ علل روی­آوری به خاطره­نویسی.. ۵۴

۲-۲-۸-۹٫ زبان خاطره ۵۴

۲-۲-۸-۱۰٫ انواع خاطره ۵۴

۲-۲-۸-۱۱٫ شباهت و تفاوت خاطره و داستان. ۵۵

۲-۲-۸-۱۱-۱٫ عینیت و تخیل. ۵۷

۲-۲-۸-۱۱-۲٫ روایت خلاقه یا مستند. ۵۸

۲-۲-۸-۱۱-۳٫ شخصیت یا شخصیت­پردازی؟. ۵۸

۲-۲-۸-۱۱-۴٫ زاویه دید. ۵۹

۲-۲-۸-۱۱-۵٫ گزینش و حذف.. ۶۰

۲-۲-۸-۱۱-۶٫ زمان و مکان. ۶۰

۲-۲-۸-۱۱-۷٫ حوادث.. ۶۱

فصل سوم: نگاهی به زندگی و آثار گلی ترقی

۳-۱٫ گلی ترقی.. ۶۳

۳-۲٫ آثار ۶۳

۳-۲-۱٫ درباره خاطره­های پراکنده ۶۳

۳-۲-۲٫ درباره دو دنیا ۶۴

۳-۳٫ ویژگی­های داستان­های ترقی.. ۶۶

۳-۳-۱٫ زبان. ۶۶

۳-۳-۲٫ طنز. ۶۶

۳-۳-۳٫زمان. ۶۸

فصل چهارم

بررسی گونه­ی روایی«خاطره-داستان» درآثار گلی ترقی

بخش اول: بررسی کتاب«خاطره­های پراکنده». ۷۰

۴-۱-۱٫  اتوبوس شمیران (۲-۲۲) ۷۰

۴-۱-۱-۱٫ مؤلفه­ های داستانی در روایت «اتوبوس شمیران»  ۷۰

۴-۱-۱-۱-۱٫ پیرنگ.. ۷۰

۴-۱-۱-۱-۲٫ شخصیت­پردازی.. ۷۲

۴-۱-۱-۱-۳٫ راوی و شیوه­ی روایت.. ۷۶

۴-۱-۱-۱-۴٫ توصیف.. ۷۷

۴-۱-۱-۱-۴-۱٫ حس آمیزی.. ۷۸

۴-۱-۱-۱-۴-۲٫ تشبیه. ۷۹

۴-۱-۱-۱-۵٫ زبان. ۸۰

۴-۱-۱-۱-۵-۱٫ نام آواها ۸۱

۴-۱-۱-۱-۵-۲٫ طنز. ۸۱

۴-۱-۱-۱-۶٫ زمانِ روایت.. ۸۲

۴-۱-۱-۲٫ مؤلفه­ های خاطره در روایت «اتوبوس شمیران»  ۸۳

۴-۱-۱-۲-۱٫ عینیت.. ۸۳

۴-۱-۱-۲-۲٫ زمان. ۸۴

۴-۱-۱-۲-۳٫ مکان. ۸۵

۴-۱-۱-۲-۴٫ شخصیت.. ۸۶

۴-۱-۱-۳٫ تحلیل نهایی این روایت.. ۸۶

۴-۱-۲٫ دوست کوچک (۲۳-۴۷) ۸۷

۴-۱-۲-۱٫  مولفه­های داستانی در روایت «دوست کوچک»  ۸۷

۴-۱-۲-۱-۱٫ پیرنگ.. ۸۷

۴-۱-۲-۱-۲٫ شخصیت­پردازی.. ۸۸

۴-۱-۲-۱-۳٫ راوی و شیوه­ی روایت.. ۹۱

۴-۱-۲-۱-۴٫ زمانِ روایت.. ۹۲

۴-۱-۲-۱-۵٫ نوستالژی.. ۹۳

۴-۱-۲-۲٫ مولفه­های خاطره در روایت «دوست کوچک». ۹۳

۴-۱-۲-۲-۱٫ عینیت.. ۹۳

۴-۱-۲-۲-۲٫ زمان. ۹۳

۴-۱-۲-۲-۳٫ مکان. ۹۴

۴-۱-۲-۲-۴٫ شخصیت­ها ۹۴

۴-۱-۲-۳٫ تحلیل نهایی این روایت.. ۹۵

۴-۱-۳٫  خانه­ی مادربزرگ (۴۸-۷۵) ۹۶

۴-۱-۳-۱٫ مولفه­های داستانی در روایت «خانه­ی مادربزرگ»  ۹۶

۴-۱-۳-۱-۱٫ پیرنگ.. ۹۶

۴-۱-۳-۱-۲٫ شخصیت­پردازی.. ۹۷

۴-۱-۳-۱-۳٫ راوی و شیوه­ی روایت.. ۱۰۰

۴-۱-۳-۱-۴٫ توصیف.. ۱۰۱

۴-۱-۳-۱-۴-۱٫ حس آمیزی.. ۱۰۳

۴-۱-۳-۱-۵٫  زبان. ۱۰۴

۴-۱-۳-۱-۵-۱٫ طنز. ۱۰۴

۴-۱-۳-۱-۶٫ زمانِ روایت.. ۱۰۵

۴-۱-۳-۲٫ مولفه­های خاطره در روایت «خانه­ی مادربزرگ»  ۱۰۶

۴-۱-۳-۲-۱٫ عینیت.. ۱۰۶

۴-۱-۳-۲-۲٫ مکان. ۱۰۶

۴-۱-۳-۱-۳٫ شخصیت.. ۱۰۷

۴-۱-۳-۳٫  تحلیل نهایی این روایت.. ۱۰۷

۴-۱-۵٫ خدمتکار(۹۸-۱۳۸) ۱۰۸

۴-۱-۵-۱٫ مولفه­های داستانی در روایت «خدمتکار». ۱۰۸

۴-۱-۵-۱-۱٫ پیرنگ.. ۱۰۸

۴-۱-۵-۱-۲٫ شخصیت­پردازی.. ۱۰۹

۴-۱-۵-۱-۳٫ گفت­وگو. ۱۰۹

۴-۱-۵-۱-۴٫ راوی وشیوه­ی روایت.. ۱۱۱

۴-۱-۵-۱-۵٫ توصیف.. ۱۱۲

۴-۱-۵-۱-۶٫ زمانِ روایت.. ۱۱۳

۴-۱-۵-۲٫ مولفه­های خاطره در روایت «خدمتکار». ۱۱۳

۴-۱-۵-۲-۱٫ عینیت.. ۱۱۳

۴-۱-۵-۳٫ تحلیل نهایی این روایت.. ۱۱۴

۴-۱-۶٫ مادام گرگه(۱۴۰-۱۵۶) ۱۱۵

۴-۱-۶-۱٫ مولفه­های داستانی در روایت «مادام گرگه». ۱۱۵

۴-۱-۶-۱-۱٫ پیرنگ.. ۱۱۵

۴-۱-۶-۱-۲٫ راوی و شیوه­ی روایت.. ۱۱۵

۴-۱-۶-۱-۳٫ توصیف.. ۱۱۶

۴-۱-۶-۱-۴٫ زبان. ۱۱۷

۴-۱-۶-۱-۵٫ زمانِ روایت.. ۱۱۸

۴-۱-۶-۲٫ مولفه­های خاطره در روایت «مادام گرگه». ۱۱۸

۴-۱-۶-۲-۱٫ عینیت.. ۱۱۸

۴-۱-۷٫  خانه­ای در آسمان (۱۵۸-۱۷۹) ۱۱۹

۴-۱-۸٫ عادت­های غریب آقای «الف» در غربت (۱۸۲-۲۳۱) ۱۲۰

بخش دوم: بررسی کتاب «دو دنیا». ۱۲۱

۴-۲-۱٫ اولین روز (۹-۲۷) ۱۲۱

۴-۲-۱-۱٫ مولفه­های داستانی در روایت «اولین روز». ۱۲۱

۴-۲-۱-۱-۱٫ پیرنگ.. ۱۲۱

۴-۲-۱-۱-۲٫ راوی و شیوه­ی روایت.. ۱۲۲

۴-۲-۱-۱-۳٫ توصیف.. ۱۲۴

۴-۲-۱-۱-۴٫ زمانِ روایت.. ۱۲۵

۴-۲-۱-۲٫ مولفه­های خاطره در روایت «اولین روز». ۱۲۵

۴-۲-۱-۲-۱٫ عینیت.. ۱۲۵

۴-۲-۱-۳٫ تحلیل نهایی این روایت.. ۱۲۶

۴-۲-۲٫ خانم­ها (۲۹-۶۱) ۱۲۷

۴-۲-۲-۱٫ مولفه­های داستانی در روایت «خانم­ها». ۱۲۷

۴-۲-۲-۱-۱٫ پیرنگ.. ۱۲۷

۴-۲-۲-۱-۲٫ شخصیت­پردازی.. ۱۲۹

۴-۲-۲-۱-۳٫ راوی و شیوه­ی روایت.. ۱۳۲

۴-۲-۲-۱-۴٫ توصیف.. ۱۳۲

۴-۲-۲-۱-۵٫ نمادپردازی اسمی.. ۱۳۳

۴-۲-۲-۱-۶٫زبان. ۱۳۳

۴-۲-۲-۱-۶-۱٫ نام آواها ۱۳۳

۴-۲-۲-۱-۶-۲٫ طنز. ۱۳۴

۴-۲-۲-۱-۷٫ زمانِ روایت.. ۱۳۴

۴-۲-۲-۲٫ مولفه­های خاطره در روایت«خانم­ها». ۱۳۴

۴-۲-۲-۲- ۱٫ عینیت.. ۱۳۴

۴-۲-۲-۲-۲٫ زمان. ۱۳۵

۴-۲-۲-۳٫ تحلیل نهایی این روایت.. ۱۳۵

۴-۲-۳٫ آن سوی دیوار(۶۵-۹۲) ۱۳۶

۴-۲-۳-۱٫ مولفه­های داستانی در روایت «آن سوی دیوار»  ۱۳۶

۴-۲-۳-۱-۱٫ پیرنگ.. ۱۳۶

۴-۲-۳-۱-۲٫ شخصیت­پردازی.. ۱۳۷

۴-۲-۳-۱-۳٫ راوی و شیوه­ی روایت.. ۱۳۸

۴-۲-۳-۱-۴٫ توصیف.. ۱۳۸

۴-۲-۳-۱-۴-۱٫ تشبیه. ۱۳۹

۴-۲-۳-۱-۴-۲٫ تشخیص… ۱۳۹

۴-۲-۳-۱-۵٫ نمادپردازی اسمی.. ۱۴۰

۴-۲-۳-۱-۶٫ زبان. ۱۴۰

۴-۲-۳-۱-۶-۱٫ نام آواها ۱۴۰

۴-۲-۳-۱-۶-۲٫ طنز. ۱۴۰

۴-۲-۳-۱-۷٫ زمانِ روایت.. ۱۴۲

۴-۲-۳-۲٫ مولفه­های خاطره در روایت «آن سوی دیوار». ۱۴۲

۴-۲-۳-۲-۱٫ عینیت.. ۱۴۲

۴-۲-۳-۳٫ تحلیل نهایی این روایت.. ۱۴۲

۴-۲-۴٫ گل­های شیراز(۹۳-۱۲۶) ۱۴۳

۴-۲-۴-۱٫ مولفه­های داستانی در روایت «گل­های شیراز»  ۱۴۳

۴-۲-۴-۱-۱٫ پیرنگ.. ۱۴۳

۴-۲-۴-۱-۲٫ شخصیت­پردازی.. ۱۴۴

۴-۲-۴-۱-۳٫ راوی و شیوه­ی روایت.. ۱۴۶

۴-۲-۴-۱-۴٫ توصیف.. ۱۴۷

۴-۲-۴-۱-۵٫ زمانِ روایت.. ۱۴۸

۴-۲-۴-۲٫ مولفه­های خاطره در روایت «گل­های شیراز». ۱۴۹

۴-۲-۴-۲-۱٫ عینیت.. ۱۴۹

۴-۲-۴-۲-۲٫ زمان. ۱۴۹

۴-۲-۴-۲-۳٫ مکان. ۱۵۰

۴-۲-۴-۳٫ تحلیل نهایی این روایت.. ۱۵۰

۴-۲-۵٫ فرشته­ها (۱۲۷-۱۷۰) ۱۵۱

۴-۲-۵-۱٫ مولفه­های داستانی در روایت «فرشته­ها». ۱۵۱

۴-۲-۵-۱-۱٫ پیرنگ.. ۱۵۱

۴-۲-۵-۱-۲٫ شخصیت­پردازی.. ۱۵۲

۴-۲-۵-۱-۳٫ راوی و شیوه­ی روایت.. ۱۵۴

۴-۲-۵-۱-۴٫ زبان. ۱۵۵

۴-۲-۵-۱-۵٫ طنز. ۱۵۶

۴-۲-۵-۱-۶٫ زمانِ روایت.. ۱۵۶

۴-۲-۵-۲٫ مولفه­های خاطره در روایت «فرشته­ها». ۱۵۷

۴-۲-۵-۲-۱٫ عینیت.. ۱۵۷

۴-۲-۵-۲-۲٫ مکان. ۱۵۸

۴-۲-۵-۲-۳٫ شخصیت.. ۱۵۸

۴-۲-۵-۳٫ تحلیل نهایی این روایت.. ۱۵۹

۴-۲-۶٫ پدر (۱۷۱-۲۰۲) ۱۶۰

۴-۲-۶-۱٫ مولفه­های داستانی در روایت«پدر». ۱۶۰

۴-۲-۶-۱-۱٫ پیرنگ.. ۱۶۰

۴-۲-۶-۱-۲٫ شخصیت­پردازی.. ۱۶۱

۴-۲-۶-۱-۳٫ راوی و شیوه­ی روایت.. ۱۶۲

۴-۲-۶-۱-۴٫ توصیف.. ۱۶۲

۴-۲-۶-۱-۴-۱٫ تشبیه. ۱۶۳

۴-۲-۶-۱-۴-۲٫ فضاسازی.. ۱۶۴

۴-۲-۶-۱-۵٫ زمانِ روایت.. ۱۶۵

۴-۲-۶-۲٫ مولفه­های خاطره در روایت «پدر». ۱۶۵

۴-۲-۶-۲-۱٫ عینیت.. ۱۶۵

۴-۲-۶-۲-۲٫ مکان. ۱۶۶

۴-۲-۶-۳٫ تحلیل نهایی این روایت.. ۱۶۶

۴-۲-۷٫ آخرین روز (۲۰۳-۲۱۵) ۱۶۷

فصل پنجم: نتیجه ­گیری

پیوست.. ۱۷۲

منابع و مآخذ. ۱۷۶

  1. مقدمه

«روایت­های جهان بیرون از شمار است… این روایت­ها به هر زبانی بازگو می­شوند: زبان شفاهی یا مکتوب، تصاویر ثابت یا متحرّک، ایماها و اشاره­ها و غیره. روایت، همه جا حضور دارد: در اسطوره، افسانه، قصّه، مَثَل، رمان کوتاه، حماسه، تاریخ، درام، کمدی، پانتومیم، نقّاشی، سینما، گزارش­های خبری، مکالمه و غیره. روایت از آغاز زندگی همراه و هم­نشین بشر بوده است و نیست و نبوده است مردمانی که با روایت آشنا نباشند…روایت در یک کلام، همه جا حضور دارد مثل خود زندگی»(آبوت،۱۳۹۱: ۹۲). «روایت نه تنها در داستان، بلکه در اسطوره، افسانه، حکایت اخلاقی، قصّه، تراژدی، کمدی، حماسه، تاریخ، پانتومیم، نقاشی، کتاب مصور، خبر و مکالمه حضور دارد» (آسابرگر، ۱۳۸۰ :۳۲).

هر انسانی از نخستین لحظه­ی زندگی تا واپسین دقایق آن، به نوعی با روایت سر و کار دارد. از قصه­های ساده­ی کودکانه گرفته تا پیچیده­ترین رمان­ها، فیلم­های سینمایی و حتّی آگهی­های تبلیغاتی نیز به نوعی روایت به شمار می­آیند.

یکی از این روایت­ها، به صورت خاطره بیان می­شود. خاطره در زندگی همه ما وجود دارد. بعضی­ها خاطرات خوش یا تلخ خود را برای دیگران تعریف می­ کنند و بعضی هم آن­ها را در دفتر خاطرات خود مکتوب می­ کنند. در ادبیّات نیز خاطره به صورت مستقل نوع ادبی محسوب نمی­ شود اما گونه­ی ادبی با عنوان خاطره و خاطره گفتار امروز به دیگر گونه­های ادبی پیوسته است. از این رو جای خالی تحقیق درباره خاطره را مهم دانستیم و به اهمیّت آن و تأثیر آن در داستان و برعکس تأثیر داستان­نویسی بر خاطره­گویی را بررسی می­کنیم.

اگر بخواهیم به­طور اجمالی به اهمیت خاطره پی ببریم، اندک توجهی کافیست که بدانیم هیچ انسانی خالی از «خاطره» و دور از تأثیرات شگفت و شگرف آن نیست. فردی که هیچ خاطره­ای ندارد یا ذهن و حافظه­ای ندارد، و یا در ظرف زمان و مکان و حوادث ایام نبوده است و در هر دو صورت «هویّت و شخصیّت» ندارد و این ممکن نیست. هم­چنین همگان به شنیدن و خواندن  و داشتن «خاطرات» علاقه­مندند و هر کس به نوعی تحت تأثیر خاطرات خود و بستگان خود و یا دیگران قرار دارد. خاطرات هر کس نه تنها بخشی از شخصیت و هستی او را تشکیل می­دهد بلکه می­توان گفت که اساساً زندگی و سرگذشت هر فرد، مجموعه­ی به هم پیوسته­ای از خاطراتش می­باشد.

با این­که خاطره مانند ذرّات هوا در پیرامون ما و هم­چنین خون در رگ­های فرد و اجتماع، ساری و جاریست، ولی با این همه، متأسفانه هنوز در زبان فارسی و آثار مطبوعه و منتشر شده­ی آن، کتاب و نوشته­ی مستقلی که بحث و بررسی درباره­ی خاطره و خاطره­نویسی را عهده­دار باشد، فراهم نیامده است. بدین ترتیب فقر و کمبود عجیبی درباره­ی این شاخه­ی مهم از معارف تاریخی و ادبی – به­خصوص درمیان مسلمانان- وجود دارد که باید به­شایستگی برطرف گردد.

 

۱-۲٫ بیان مسأله

«گلی ترقی در سال ۱۳۱۸ در تهران در خانواده­ای مرفّه زاده شد. تحصیلات متوسطه­ی خود را در تهران و تحصیلات عالی­اش را در رشته فلسفه در آمریکا گذراند. مدتی به عنوان استاد اسطوره­شناسی در دانشکده­ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران تدریس کرد. اولین مجموعه داستان­هایش را با عنوان «من هم چه گوارا هستم» در سال ۱۳۴۸ و رمان کوتاهش، «خواب زمستانی»، را در سال۱۳۵۲ منتشر کرد. بعد از انقلاب، مجموعه داستان­های «خاطره­های پراکنده»(۱۳۷۱) و «جایی دیگر»(۱۳۷۹) را انتشار داد» (میرصادقی،۱۳۸۱: ۲۸۵).

آثار وی عبارت­اند از: «من چه گوارا هستم»(۱۳۴۸)، «خواب زمستانی»(۱۳۵۱)، «خاطره­های پراکنده»(۱۳۷۱)، «جایی دیگر»(۱۳۷۹) و «دو دنیا»(۱۳۸۱). هم­چنین کتاب «بزرگ­بانوی هستی» را درباره­ی فروغ و اسطوره، نماد و صورت­های ازلی نوشته است. ترقی در ۱۳۵۸ به فرانسه مهاجرت کرد. در آن­جا داستان­هایی نوشت که یا ریشه در خاطرات غربت­ناک دوره­ی کودکی دارند و یا تصویری از دشواری­های زندگی در غربت و سرگردانی­های روحی مهاجران هستند. «خاطره­های پراکنده» و «دو دنیا» از این دسته آثارند. او با آثاری چون خاطرات پراکنده، دو دنیا و جایی دیگر، توانست خود را به عنوان نویسنده­ای صاحب سبک و زبان معرفی کند. در داستان‌هاى این نویسنده نشانه‌هایى از گذشته و یادآوری خاطرات همراه با حسرت و اندوه دوره‌ی کودکی به چشم می‌خورد و در واقع نوستالژی‌ها در آثارش به وضوح دیده می‌شوند. ترقی به گذشته احساسی دارد که عموماً به دوران کودکی او باز می­گردد. ترقی بیشترداستان­هایش را به شیوه­ی خاطره­نویسی، با روش برگشت به گذشته و مرور خاطره­ها، در طرحی منسجم و از پیش تعیین شده می­نویسد.

درباره­ی تعریف داستان این­گونه گفته­اند: «داستان روایتی است منثور از بازآفرینی وقایعی درباره اشخاص به گونه­ای که موجد انتظار و صمیمیت باشد» (مستور،۱۳۷۹ :۷). «داستان تصویری است عینی از چشم­انداز و برداشت نویسنده از زندگی» (میرصادقی،۱۳۷۶: ۱۷).

«بنیادی­ترین عنصر داستان روایت است. روایت به مفهوم بازگویی پی­در­پی واقعه، کاشف توالی، تسلسل و زنجیره­وار بودن گفتاری است که راوی آن را بازگو می­ کند»(مستور،۱۳۷۹ :۷). روایت در اندیشه آدمی کاوش می­ کند و چگونگی تعاملات و کنش واکنش­های او را شرح می­دهد. تفّکرات و بینش هر نویسنده یا شاعر، از خلال روایت یا شعر او، مشخص می­شود. به تعبیر ریمون­کنان «روایت داستانی زنجیره­ای از رخدادهای داستانی است و عمل روایت/روایت­گری به دو مقوله اشاره دارد: ۱- فرایند ارتباط که در آن فرستنده، روایت را در قالب پیام برای گیرنده می­فرستد؛ ۲- ماهیت کلامی رسانه که پیام را انتقال می­دهد و همین ماهیت کلامی است که روایت داستانی را از روایت در دیگر رسانه ­ها مثل فیلم، رقص یا پانتومیم متمایز می­سازد» (ریمون­کنان، ۱۳۸۷: ۱۱).

«خاطره، یعنی اتفاقی که در گذشته روی داده و در یاد شخص باقی مانده است»(فرهنگ سخن،ذیل واژه). خاطرات از آن رو که احساسات و عواطف نویسنده را بیان می­ کند و ممکن است باعث تحریک عواطف خواننده شود در ذیل آثار غنایی جای می­گیرند. زبان ادبی و دیگر ویژگی­های ادبی موجود در متن خاطره­نگاشته ها آن­ها را به سمت یک اثر ادبی سوق می­دهد و در شمار آثار ادبی قرار می­دهد.

درباره خاطره تعریف­های زیادی ارائه شده است: «شرح­حال یا شرح قسمتی از زندگی فرد» (فراگنر،۱۳۷۷: ۲۷). «تصویری ماندنی در ذهن که آیینه­ی واقعیت است، ولی تمام­نما نیست و رنگ و خیال عاطفه پذیرفته است»(حسینی­نژاد، ۱۳۸۸: ۱۸).

اتوبیوگرافی، تذکره­ها، یادنامه­ها، حبسیه­ها، شکواییه­ها، منشآت و … که حاوی زندگی و خاطرات نویسندگان آن­ها می­باشند، از دیگر اقسام ادبیات خاطره­نویسی به شمار می­آیند. غلام­حسین یوسفی اتوبیوگرافی را نوعی از خاطرات می­داند و می­نویسد: «خاطره عبارت از هر چیزی که از روی قصد و آگاهی نوشته شده و مقصود از آن، معرفی عمل و اندیشه­ی صاحب اثر بوده است» (یوسفی،۱۳۸۰: ۳۶۱). «هیچ­یک از گونه­های سرگذشت­نویسی، هم­چون حدیث­نفس (زندگی­نامه­ی خود­نوشت) به درونی­ترین لایه­های وجود انسان نمی ­پردازد؛ زیرا هیچ­کس مانند خودزندگی­نامه نویس به همه­ی واقعیت­های زندگی او، احساسات درونی، تردید­ها، نهان کرده­های او آگاهی ندارد؛ از همین روست که تاریخ حدیث­نفس را تاریخ خودآگاهی انسان دانسته ­اند»(رضوانیان،۱۳۸۸: ۸۸).

در ایران، شرح زندگی­نویسی به ویژه از نوع اتوبیوگرافی به دلایل مختلف چندان مرسوم نبوده است. اما در سال­های اخیر، اقبالی به این گونه­ی نوشتاری صورت گرفته است که گاه داستانی و گاه گزارشی است. در این عرصه زنان نیز فعالیت چشم­گیری را آغاز کرده­اند. یکی از این نویسندگان گلی ترقی است.

در این پژوهش، سعی بر آن است که شیوه­ی روایت گلی­ترقی در داستان­هایش از منظر خاطره­گویی و داستان­نویسی مورد بررسی قرار گیرد. بر مبنای این مباحث مطرح شده، داستان­های گلی ترقی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته و موارد و شواهد استخراج شده و معرفی می­شوند.

تعداد صفحه : ۲۰۴

قیمت : ۱۴۷۰۰تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

 

[add_to_cart id=153883]

—-

پشتیبانی سایت :       

*