Get a site

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :معارف نهج البلاغه

عنوان : هنجارگریزی در رخدادهای فرهنگی واجتماعی از منظر نهج البلاغه

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

دانشگاه معارف قرآن وعترتo

معاونت پژوهشی

پایان نامه کار شناسی ارشد رشته معارف نهج البلاغه

عنوان :

هنجارگریزی در رخدادهای فرهنگی واجتماعی از منظر نهج البلاغه

استاد راهنما:

دکتر رضا سعادت نیا

 

استاد مشاور :

جناب آقای سید علی اصغر دادگر

زمستان۱۳۹۱

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

آنچه که فرهنگ یک جامعه را پاس می دارد وسبب رشد وتعالی و انتظام زندگی انسان می گردد؛ پایبندی به هنجارها وسنتهای حکیمانه ای است که دین برای انسان تعیین کرده است.ولی از آنجایی که ممکن است بنا به عوامل مختلف  (امیال نفسانی، زمان و مکانهای مختلف، نوع حکومتها وگوناگونی فرهنگ ها…) هنجارهای الهی تغییر کند؛ به طوری که منجر به گسترش انحرافات و بی تعهدی ها گردد، لذا باید به تقویت هنجارها پرداخت تا بدین وسیله فرهنگ اسلامی در جامعه حاکم گردد. بدین منظور  این پژوهش با روشتحلیلی توصیفی، بانگاهی به بیانات  ورفتارهای عملی امیرالمؤمنین علیه السلام در نهج البلاغه می باشد.در پیغنی- سازی فرهنگو انتقال ارزشها وهنجارها، به نقش دین وارکان آن  اشاره دارد. لذا به ذکر پیامدهای ویرانگر هنجار گریزی وعوامل مؤثر در ایجاد آن می پردازد. بر این اساس باز شدن راه گناه، بی محتوا شدن دین، کاهش انسجام اجتماعی وتحریف فرهنگ از جمله آثارهنجارگریزی است.همچنین انواع محرومیتها (اعم از جسمی وروحی، عدم سلامت خرد وبصیرت ) وفشارهای ناشی از محیطهای آلوده(رفتارهای تضاد آمیز، ظلم وتجاوز به حقوق مادی ومعنوی انسان ها…)به عنوان مهمترین عوامل زمینه ساز ناهنجاری ها معرفی شده است که این مسأله سبب می شود افراد حساسیت خود را نسبت به رعایت هنجارها از دست بدهند ویا با کراهت آنها را انجام دهند ونهایتا خود را از قید هنجارها رها کنند وهنجارگریز گردند. لذا می بایست در مقابل ناهنجاریها برخورد نمود. در این راستا موضع گیری امیرالمؤمنین علیه السلام استفاده از دو شیوه و رفتار سازگارانه وقاطعانه می باشد. نتیجه آنکه برای مصون ماندن جامعه از آسیب و پایبندی ومرزبانی از هنجارها،بایدانگیزهی عمل به هنجارها را تقویت نمود  ونیز با نظارت های مؤثر در ابعاد مختلف در جهت تداوم بخشیدن به هنجارها تلاش کرد.

کلید واژه ها:هنجار، سنت، هنجارگریزی، فرهنگ، جامعه

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

فصل اول:کلیات

۱-۱٫تبیین موضوع تحقیق و اهمیت آن………………………………………………………………………………………………..۴

۱-۲٫بیان سؤالات اصلی و فرعی تحقیق……………………………………………………………………………………………….۶

۱-۲-۱٫سؤالات اصلی……………………………………………………………………………………………………………………..۶

۱-۲-۲٫سؤالات فرعی……………………………………………………………………………………………………………………..۶

۱-۳٫فرضیات…………………………………………………………………………………………………………………………………۶

۱-۴٫پیشینه و تاریخچه موضوع تحقیق………………………………………………………………………………………………..۷

۱- ۵ .روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………….۷

۱-۶٫ محدودیت های تحقیق……………………………………………………………………………………………………………..۸

۱-۷ . واژه ها و اصطلاحات مهم و کاربردی………………………………………………………………………………………….۸

۱-۷-۱٫هنجار……………………………………………………………………………………………………………………………….۸

۱-۷-۲٫تعریف جامعه………………………………………………………………………………………………………………………۹

۱-۷-۳٫فرهنگ…………………………………………………………………………………………………………………………….۱۰

۱-۷-۴٫هنجارهای اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………۱۲

۱-۷-۵٫هنجارهای دینی………………………………………………………………………………………………………………….۱۳

۱-۷-۶٫مفهوم هنجار از دیدگاه نهج البلاغه………………………………………………………………………………………..۱۳

۱-۷-۶-۱٫سنت……………………………………………………………………………………………………………………………۱۳

۱-۷-۶-۲٫آداب…………………………………………………………………………………………………………………………..۱۶

۱-۷-۶-۳٫عرف……………………………………………………………………………………………………………………………۱۶

۱-۷-۶-۴٫خیر……………………………………………………………………………………………………………………………..۱۷

۱-۷-۷٫ نابهنجاری، کجرو و کجروی……………………………………………………………………………………………….۱۷

۱-۷-۸٫مفهوم هنجارگریزی از دیدگاه قرآن وامیرالمؤمنین علیه السلام…………………………………………………..۱۹

فصل دوم:رابطه ی جامعه، فرهنگ وهنجارها

۲-۱٫ضرورت زندگی اجتماعی………………………………………………………………………………………………………..۲۲

۲-۲٫فرهنگ زیر بنای جامعه……………………………………………………………………………………………………………۲۵

۲-۳٫تأثیر عوامل فرهنگی بر دگرگونی اجتماعی…………………………………………………………………………………۲۷

۲-۴٫دین عامل تغییرات فرهنگی اجتماعی………………………………………………………………………………………….۲۸

۲-۵٫ارتباط هنجار با فرهنگ……………………………………………………………………………………………………………۲۹

۲-۶٫غنی سازی فرهنگ وجامعه……………………………………………………………………………………………………..۳۱

۲-۶-۱٫تشکیل حکومت دینی…………………………………………………………………………………………………………۳۱

۲-۶-۱-۱٫ اعتقادات………………………………………………………………………………………………………………………۳۳

۲-۶-۱-۲٫رفتار به عدالت……………………………………………………………………………………………………………….۳۴

۲-۶-۱-۲-۱٫درک زمان و نیازهای متغیر انسان………………………………………………………………………………….۳۵

۲-۶-۱-۲-۲٫ شناخت انسان…………………………………………………………………………………………………………..۳۶

۲-۶-۱-۲-۳ .اجرای عدالت زمینه ساز ارتباط انسان با خدا……………………………………………………………………۳۸

۲-۶-۱-۳٫ ایجادامنیت …………………………………………………………………………………………………………………..۳۸

۲-۶-۱-۳-۱٫رابطه ی امنیت و عدالت اجتماعی………………………………………………………………………………….۴۰

۲-۶-۲٫معیار و سنجش هنجارها………………………………………………………………………………………………………۴۱

۲-۶-۳٫شناخت منشأ هنجارها…………………………………………………………………………………………………………۴۱

۲-۶-۳-۱٫ رابطه بین ارزشها و هنجارها……………………………………………………………………………………………..۴۲

۲-۶-۳-۲٫جایگاه ارزشها……………………………………………………………………………………………………………….۴۲

الف)ارزشهای فطری……………………………………………………………………………………………………………………..۴۳

ب) ارزشهای غیرفطری و اجتماعی…………………………………………………………………………………………………..۴۴

۲-۶-۴٫شیوه های شناخت هنجارهای مطلوب اجتماعی و ارزیابی آنها…………………………………………………….۴۴

۲-۶-۴-۱٫عقل سلیم……………………………………………………………………………………………………………………..۴۵

۲-۶-۴-۱-۱٫به حکم عقل، ترجیح حکم الهی بر حکم جاهلیت…………………………………………………………….۴۵

٢-۶-۴-۲٫تجربه و عبرت پذیری……………………………………………………………………………………………………..۴۶

۲-۶-۴-۳٫الگوهای صحیح دینی……………………………………………………………………………………………………..۴۶

۲-۶-۴ -۴٫مطابق با فطرتِ حیات بخش…………………………………………………………………………………………….۴۸

۲-۶-۵٫معیار گزینش برای متصدیان فرهنگ وهنجار آفرینان………………………………………………………………..۵۳

۲-۶-۶٫پیامد و آثار هنجارگریزی……………………………………………………………………………………………………۵۵

۲-۶-۶-۱٫باز شدن راه گناه و فساد در جامعه………………………………………………………………………………………۵۶

۲-۶-۲-۲٫بی محتوا شدن دین و رشد و تربیت ناکارآمد……………………………………………………………………….۵۸

۲-۶-۲-۳٫سلب اعتماد عمومی………………………………………………………………………………………………………..۵۹

۲-۶-۲-۴٫کاهش انسجام اجتماعی و گسیخته شدن قواعد و رسوم اجتماعی……………………………………………۶۰

۲-۶-۲-۵٫پدید آمدن فتنه………………………………………………………………………………………………………………۶۱

۲-۶-۲-۶٫تحریف و تخریب فرهنگ……………………………………………………………………………………………….۶۳

۲-۶-۲-۷٫عذاب الهی وهلاکت جامعه……………………………………………………………………………………………..۶۴

نتیجه…………………………………………………………………………………………………………………………………………..۶۵

فصل سوم:ریشه ها وعوامل هنجارگریزی

۳-۱٫محرومیت از سلامت جسم وجان.……………………………………………………………………………………………..۶۷

۳-۱-۱٫تفاوتهای فردی وتأثیر متقابل جسم وروح……………………………………………………………………………….۶۸

۳-۱-۱-۱٫ تفاوتهای جسمانی وارتباط آن باوراثت………………………………………………………………………………۶۹

۳-۱-۱-۲٫بیماریهای جسمی و روحی………………………………………………………………………………………………۷۱

۳-۱-۱-۲-۱٫غذاهای  غیرطیب……………………………………………………………………………………………………….۷۲

۳-۱-۱-۲-۲٫ برآورده نشدن نیازهای روانی  واختلالات شخصیتی…………………………………………………………۷۳

الف) نبود احترام و توجه کافی…………………………………………………………………………………………………………۷۴

ب) تمسخر گرفتن افراد…………………………………………………………………………………………………………………۷۴

ج) نسبتهای ناروا دادن……………………………………………………………………………………………………………………۷۵

د)عدم توجه به  تفاوتهای زیستی و روانی زن ومرد……………………………………………………………………………….۷۶

۳-۱-۱-۳٫به ظهور رسیدن استعداد های منفی…………………………………………………………………………………….۷۷

۳-۱-۱-۳-۱٫رذائل اخلاقی و خصلت های ناپسند………………………………………………………………………………۷۸

الف) هواپرستی…………………………………………………………………………………………………………………………….۷۸

ب) عجب و خودپسندی…………………………………………………………………………………………………………………۷۹

ج) لجاجت…………………………………………………………………………………………………………………………………..۸۰

د)حسد……………………………………………………………………………………………………………………………………….۸۱

ه)دروغگویی………………………………………………………………………………………………………………………………..۸۲

و) خشم و غضب…………………………………………………………………………………………………………………………..۸۲

ز)حرص و طمع……………………………………………………………………………………………………………………………۸۲

۳-۲٫محرومیت از سلامت خرد وبصیرت.………………………………………………………………………………………….۸۳

۳-۲-۱٫عدم تفکرصحیح……………………………………………………………………………………………………………….۸۴

۳-۲-۲٫  شتابزدگی……………………………………………………………………………………………………………………….۸۵

۳-۲-۳٫ اکتفا به شنیده ها………………………………………………………………………………………………………………..۸۵

۳-۲-۴٫معیار قرار دادن خویش……………………………………………………………………………………………………….۸۶

۳-۲-۵٫عادت به خرافه گرایی و عقاید بی اساس…………………………………………………………………………………۸۷

۳-۲-۶٫شک وگمان……………………………………………………………………………………………………………………..۸۷

۳-۲-۷٫حب وبغض………………………………………………………………………………………………………………………۸۸

۳-۲-۸ . دلیل تراشی و نپذیرفتن واقعیات…………………………………………………………………………………………..۸۸

۳-۲-۹٫عدم شناخت کافی از دین…………………………………………………………………………………………………….۸۹

۳-۲-۹-۱٫رابطه میان عقل ودین………………………………………………………………………………………………………۸۹

۳-۲-۹-۲٫اختلاف وبرداشتهای ناصحیح از دین………………………………………………………………………………….۹۰

۳-۲-۹-۲-۱٫نبود معرفت توحیدی………………………………………………………………………………………………….۹۱

۳-۲-۹-۲-۲٫گمراهی و لغزش خواص……………………………………………………………………………………………۹۳

۳-۲-۹-۲-۳٫ برداشت اشتباه عموم مردم ازمتدینین……………………………………………………………………………..۹۴

۳-۲-۱۰٫عدم شناخت کافی از دنیا…………………………………………………………………………………………………..۹۵

۳-۲-۱۰-۱٫دنیا صحنه ی تضاد………………………………………………………………………………………………………..۹۷

۳-۲-۱۰-۲ تشابه امور دنیوی………………………………………………………………………………………………………….۹۷

۳-۲-۱۰-۳ .دنیا میدان امتحان و آزمایش…………………………………………………………………………………………..۹۸

۳-۲-۱۰-۴٫دنیا میدان گول زدن و گول خوردن………………………………………………………………………………….۹۹

۳-۳ . اجتماع آلوده و بی بهره از مناسبات حکیمانه.……………………………………………………………………………...۹۹

۳-۳-۱٫رفتارهای تضاد آمیز در جامعه…………………………………………………………………………………………….۱۰۱

۳-۳-۱-۱٫تضاد خواسته های  مردم ورهبری…………………………………………………………………………………….۱۰۲

۳-۳-۱-۲٫تضاد در رفتارها در قالب های مختلف نفاق………………………………………………………………………..۱۰۳

۳-۳-۲٫ بی تفاوتی………………………………………………………………………………………………………………………۱۰۴

۳-۳-۲-۱٫عوامل بی تفاوتی………………………………………………………………………………………………………….۱۰۵

الف) بی برنامگی و اندازه نداشتن……………………………………………………………………………………………………۱۰۵

ب) یأس و ناامیدی از اصلاح…………………………………………………………………………………………………………۱۰۵

ج)عادت پذیری و خو گرفتن به رفتارها…………………………………………………………………………………………..۱۰۶

……………………………………………………………………………………………………………………………….۱۰۷ د ) بی دینی

ه ) بی حیایی و بی شرمی……………………………………………………………………………………………………………….۱۰۸

و)سستی و مسامحه در امر به معروف ونهی از منکر……………………………………………………………………………۱۰۸

ز)ذلت پذیری…………………………………………………………………………………………………………………………….۱۰۹

ح) نبود نظام پاداش وجزا و تساوی نیکوکار و بدکار ………………………………………………………………………….۱۰۹

۳-۳-۳٫روش حکومتداری……………………………………………………………………………………………………………۱۱۰

۳-۳-۳-۱٫ دلایل ناپایداری حکومت ها ………………………………………………………………………………………….۱۱۱

۳-۳-۳-۱-۱٫عدم مشروعیت………………………………………………………………………………………………………..۱۱۱

۳-۳-۳-۱-۲٫عدم مقبولیت…………………………………………………………………………………………………………..۱۱۲

۳-۳-۳-۱-۳٫ ظلم وتجاوز به حقوق مادی ومعنوی انسانها………………………………………………………………….۱۱۳

الف) قوانین ناعادلانه……………………………………………………………………………………………………………………۱۱۴

ب) نبود جایگاه اجتماعی مناسب برای انسانهای باکفایت……………………………………………………………………۱۱۵

ج) گسترش فقر و اختلاف طبقاتی…………………………………………………………………………………………………۱۱۶

۳-۴ . فشار و جبر حوادث وپیروی اکثریت از شیوه ی رفتارهای اجتماعی.……………………………………………..۱۲۰

۳-۴-۱٫تأثیرات رسانه بر رفتارهای اجتماعی…………………………………………………………………………………….۱۲۱

۳-۴-۲٫ بهره گیری رهبر جامعه از روش های زورمدارانه و اجبار…………………………………………………………….۱۲۱

۳-۴-۲-۱٫ زور واجبار روشی برای کسب قدرت……………………………………………………………………………..۱۲۲

۳-۴-۳٫همشکلی با اکثریت برای کسب رضایت عموم جامعه …………………………………………………………….۱۲۶

۳-۴-۳-۱٫انتخاب نادرست الگوها…………………………………………………………………………………………………۱۲۷

۳-۴-۳-۲٫عدم رعایت حد و مرزها………………………………………………………………………………………………..۱۲۸

۳-۴-۳-۲-۱٫ترویج فر هنگ قوم گرایی وشخصیت پرستی……………………………………………………………….۱۲۹

۳-۵ .تغییرات ناگهانی………………………………………………………………………………………………………………….۱۳۰

۳-۵-۱٫تغییر رژیم و حکومت ها……………………………………………………………………………………………………۱۳۱

۳-۵-۲٫ نوآوری ها……………………………………………………………………………………………………………………..۱۳۱

۳-۵-۳٫ مهاجرت ها وتقابل فرهنگ و اعتقادات مختلف……………………………………………………………………..۱۳۲

نتیجه………………………………………………………………………………………………………………………………………..۱۳۵

فصل چهارم:سیره امام علی علیه السلام در برخورد با ناهنجاری ها

۴-۱٫سازگاری..………………………………………………………………………………………………………………………….۱۳۷

۴-۱-۱٫جایگاه سازگاری ومدارا……………………………………………………………………………………………………۱۳۸

۴-۱-۱-۱٫مدارا جلوه ای از رحمت الهی…………………………………………………………………………………………۱۳۸

۴-۱-۱-۲٫ رفق و مدارا و افزایش ایمان……………………………………………………………………………………………۱۳۸

۴-۱-۱-۳٫ مدارا و مأموریت انبیاء…………………………………………………………………………………………………..۱۳۹

۴-۱-۲٫ سازگاری و هماهنگی با تغییرات زمان…………………………………………………………………………………۱۳۹

۴-۱-۲-۱٫ عدم اعتماد مطلق به روزگار و زمان…………………………………………………………………………………۱۴۰

۴-۱-۲-۲٫ داشتن بصیرت و بینش صحیح نسبت به دنیا………………………………………………………………………۱۴۰

۴-۱-۲-۳٫ عدم مخالفت با دستورات دین……………………………………………………………………………………….۱۴۳

۴-۱-۲-۴٫ سازگاری وهماهنگی با توانایی های افراد…………………………………………………………………………۱۴۴

۴-۱-۲-۵٫ سازگاری و هماهنگی با فرهنگ جامعه…………………………………………………………………………..۱۴۵

۴-۱-۳ .آثار مثبت هنجارپذیری وسازگاری در جامعه……………………………………………………………………….۱۴۶

۴-۱-۳-۱٫ سامان دهی امور………………………………………………………………………………………………………….۱۴۶

۴-۱-۳-۲٫ ایجاد روحیه ی عدالت پذیری و حفاظت از آنها………………………………………………………………..۱۴۶

۴-۱-۳-۳٫ محبوبیت و دور ساختن اسباب دشمنی

۴-۱-۳-۴٫ تقویت ارتباطات فردی اجتماعی

۴-۱-۳-۴-۱٫ رأفت و عطوفت……………………………………………………………………………………………………..۱۴۹

۴-۱-۳-۴-۲٫ تحمل و بردباری…………………………………………………………………………………………………….۱۵۰

۴-۱-۳-۴-۳٫ تغافل وگذشت………………………………………………………………………………………………………۱۵۱

۴-۱-۳-۴-۴٫ حسن ظن به دیگران………………………………………………………………………………………………..۱۵۳

۴-۱-۳-۴-۵٫ همدلى و خیرخواهى………………………………………………………………………………………………۱۵۴

۴-۱-۳-۴-۶٫ فروتنى و احترام به دیگران……………………………………………………………………………………….۱۵۵

۴-۲٫ واکنش و برخورد قاطعانه.…………………………………………………………………………………………………….۱۵۶

۴-۲-۱٫ پیکار همه جانبه با اهریمن جهل و بیسوادی…………………………………………………………………………..۱۵۷

۴-۲-۱-۱٫ وجود عالمان و پیوندمیان علم و عمل……………………………………………………………………………..۱۵۸

۴-۲-۱-۲٫ شناخت ناهنجاریها……………………………………………………………………………………………………۱۵۹

۴-۲-۱-۳٫ توجه به نوع علم و دانش………………………………………………………………………………………………۱۶۰

۴-۲-۲٫ تغییر وشکستن سنت ها واندیشه های غلط…………………………………………………………………………..۱۶۰

۴-۲-۲-۱٫ مقابله با فرهنگ رابطه محوری………………………………………………………………………………………۱۶۰

۴-۲-۲-۲٫ مقابله با فرهنگ  نیرنگ ورزی………………………………………………………………………………………۱۶۱

۴-۲-۲-۳٫ مبارزه با سنت عیب جویی و نسبت ناروا دادن…………………………………………………………………….۱۶۲

۴-۲-۲-۴٫ مقابله با سنت تکریم پادشاهان……………………………………………………………………………………….۱۶۲

۴-۲-۲-۵ .مقابله با سنت پذیرش هدیه، در میان کارگزاران………………………………………………………………..۱۶۳

۴-۲-۲-۶٫ مبارزه با رهبانیت و تحریف زهد…………………………………………………………………………………….۱۶۳

۴-۲-۲-۷٫ مبارزه با تحریف قضا وقدر……………………………………………………………………………………………۱۶۴

۴-۲-۳ .ریشه کن ساختن گناهان………………………………………………………………………………………………….۱۶۵

۴-۲-۳-۱٫ استقامت و پایداری در برابر امیال نفسانی…………………………………………………………………………۱۶۵

۴-۲-۳-۱-۱٫ دگرگونی عادات و خوی های ناپسند………………………………………………………………………….۱۶۶

۴-۲-۳-۱-۲٫تعصب در صفات شایسته…………………………………………………………………………………………..۱۶۷

۴-۲-۳-۱-۳٫ مداومت به عمل صالح……………………………………………………………………………………………..۱۶۸

۴-۲-۳-۲٫ تأثیر گذاری در شرایط مختلف جامعه…………………………………………………………………………….۱۶۸

۴-۲-۴٫ قاطعیت در اجرای عدالت………………………………………………………………………………………………….۱۷۲

۴-۲-۴-۱٫ اجرای عدالت بدون درنظرگرفتن مصلحت………………………………………………………………………۱۷۲

۴-۲-۴-۲٫ اجرای عدالت بدون در نظر گرفتن منفعت طلبی ها…………………………………………………………….۱۷۳

۴-۲-۴-۳٫ موضع گیری سرسختانه در برابر تضاد طبقاتی و بی عدالتی ها………………………………………………۱۷۵

۴-۲-۴-۴٫ حساسیت نسبت به بیت المال………………………………………………………………………………………..۱۷۵

۴-۲-۴-۵٫ مخالفت با خونخواران و مفسدان دولت…………………………………………………………………………..۱۷۶

۴-۲-۴-۶ .کیفر کارگزاران خیانت پیشه………………………………………………………………………………………..۱۷۷

۴-۲-۴-۷٫ قاطعیت دراجرای حدود و احکام الهی…………………………………………………………………………….۱۷۷

نتیجه…………………………………………………………………………………………………………………………………………۱۷۹

فصل پنجم: راهکارها و نتایج

۵-۱٫ ایجاد فضای رغبت و انگیزه……………………………………………………………………………………………………۱۸۱

۵-۱-۱٫ بهره برداری صحیح از اراده……………………………………………………………………………………………….۱۸۲

۵-۱-۲٫ ایمان وانگیزه ی الهی داشتن………………………………………………………………………………………………۱۸۴

۵-۱-۲-۱٫ راه های تقویت انگیزه های الهی…………………………………………………………………………………….۱۸۵

الف)محبت وعشق به خداوند………………………………………………………………………………………………………..۱۸۵

ب)احساس حضورخداوند…………………………………………………………………………………………………………..۱۸۵

ج)اعتقاد به منجی بشریت……………………………………………………………………………………………………………..۱۸۶

د)اشتیاق به بهشت وترس از آخرت……………………………………………………………………………………………….۱۸۶

۵-۱-۳٫ پاداش وکیفرها ی دنیوی در برانگیختن انگیزه ها……………………………………………………………………۱۸۷

۵-۱-۳-۱٫ عوامل اثر گذار در پاداش ها و کیفر ها…………………………………………………………………………….۱۸۹

۵-۱-۴٫  قرارگرفتن در مسیر رقابت های سالم همراه با تقوا…………………………………………………………………۱۹۲

۵-۱-۵٫ ارائه الگوهای عملی وجهت گیری مطابق آنها………………………………………………………………………۱۹۳

۵-۱-۵-۱٫ رعایت حد وحدود در الگو پذیری…………………………………………………………………………………۱۹۴

۵-۱-۵-۲٫ مسئولیت خطیر الگوها…………………………………………………………………………………………………۱۹۴

۵-۱-۵-۲-۱٫ ساده زیستی الگوها زمینه ی عمل به هنجارها………………………………………………………………..۱۹۴

۵-۱-۵-۲-۲٫ هماهنگی گفتار وکردار در الگوها……………………………………………………………………………..۱۹۵

۵-۲٫ نظارت در ابعاد مختلف زندگی………………………………………………………………………………………………۱۹۶

۵-۲-۱٫ بازرسی، نظارت و کنترل اجتماعی اثرگذار…………………………………………………………………………..۱۹۷

۵-۲-۱-۱٫ مقبولیت نظام کنترل و نظارت………………………………………………………………………………………..۱۹۷

۵-۲-۱-۲٫ رعایت حداعتدال و میانه روی در نظارت…………………………………………………………………………۱۹۸

۵-۲-۱-۳٫ نظارت مسئولین جامعه بر رفتارهای مردم…………………………………………………………………………۱۹۸

۵-۲-۱-۴٫ نظارت همگانی و عمومی مردم بر مسئولین………………………………………………………………………۱۹۹

۵-۲-۲٫ نظارت وآموزشهای همگانی از سوی نهادهای مختلف اجتماعی………………………………………………۲۰۱

نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………………….۲۰۵

پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………………………….۲۱۲

فهرست منابع………………………………………………………………………………………………………………………………۲۱۳

 

 

 

مقدمه

اسلام به عنوان آخرین و کامل‏ترین دین الهی، بهترین سنتها وآداب ورسوم را در جهت رشد و تعالی انسان  ارائه کرده است .پیامبر عظیم الشأن اسلام و ائمه معصومین علیهم‏السلام نیز به عنوان شاخصهای عملی در اجرای دستورات شریعت ، توانسته اند  راه و رسم زندگی سعادتمندی را فراروی مسلمانان قرار دهند. آنها سنتهای حسنه و گرانبهایی را پی ریزی کردند که هر یک به نوبه ی خود، صفابخش کانون زندگی مسلمانان می باشد.

اما در عصر حاضر، راه و رسم زندگی کردن روز به روز در حال تحول ودگرگونی است. به طوری که پیوسته عواملی به صورت آشکار وپنهان  سبب گشته  ارزشها مهجور گردد و سنّتهای راستین  به وادی فراموشی سپرده شود. و انسانها در سردرگمی بین معروفها ومنکرها، هنجارها وناهنجاریها غوطه ور گردند. لذا ممکن است  از عمل باز مانند وزمینه ی هنجارگریزی  فراهم شود واینک خلأهای ناشی از عمل نکردن به این سنّتها و پایبند نبودن به هنجارهای دینی در زندگی اجتماعی مسلمانان به صورت جدّی مشهود است وهمچون یک کلاف سر در گم به پای مردم ومسئولین پیچیده است و بر آنها حکومت می کند.

حال باید انسانها بتوانند در جریان زندگی خلاف فطرت الهی حرکت نکنند واز هنجارهای دینی گریزان نگردند.لذا می بایست بدون تغییر در ارزشهای فطری، خود را با سنتها وهنجارهای جدید هماهنگ سازند تا ضمن برآورده شدن نظام اجتماعی سالم وحکیمانه، سعادت خویش را نیز محقق نمایند.

لذا این رساله بر محور نهج البلاغه وسخنان امیرالمؤمنین علیه السلام با بهره گرفتن از منابع کتابخانه ای با عنوان « هنجار گریزی در رخداد های فرهنگی و اجتماعی از منظر نهج البلاغه » نگاشته شده است. و مشتمل بر مقدمه و پنج فصل ونتیجه گیری است. در فصل اول، به کلیات و مفاهیم لغوی و اصطلاحی هنجار و فرهنگ وجامعه از دیدگاه اهل لغت و صاحب نظران ونیز نهج البلاغه می پردازد. در فصل دوم سعی شده به ارتباط میان هنجار و فرهنگ وجامعه بپردازد ونقش هنجارهارا در چگونگی تشکیل یک جامعه با فرهنگ غنی دینی  متذکر شود.  واز طرفی با ذکرپیامدهای ناشی از هنجارگریزیها، ملاکهای لازم برای مطلوب و نامطلوب بودن هنجارهای جدید را بیان نموده  است.

در فصل سوم نیز به واکاوی علتها وریشه هایی که موجب به وجود آمدن این جریان شده پرداخته است.  اساسی ترین عوامل فردی واجتماعی که سلامت انسان و جامعه را به خطر انداخته و موجب تضعیف وناپایبندی انسان به هنجارها  گشته مورد بحث قرار می گیرد. از جمله ی این امور می توان به انگیزه های روانی واحساس محرومیتها، جهل نسبت به دین و دنیا و عدم شناخت کافی از آن ها ونیز فشار و قدرت عوامل محیطی، اجتماعات آلوده و روش های حکومتی ناسالم (فشار هنجاری) اشاره نمود. لذا استخراج این ریشه ها و عوامل در توسعه و تعمیق هنجارها  نقش چشمگیری دارد.

در فصل چهارم نیزبه نحوه ی برخورد با ناهنجاریها، با توجه به سیره ی امیرالمؤمنین علیه السلام می پردازد. لذا با توجه به شرایط، دو روش سازگاری و قاطعیت را به عنوان  دو روشی برای درونی کردن هنجارها و حذف هنجارهای نامطلوب وغلط مورد بحث قرار می دهد. به عبارتی به  احیا ارزشها وسنتهای فراموش شده به وسیله ی این دو روش می پردازد.

چنانکه ملاحظه خواهید کرد در فصل پنجم  به ارائه ی راهکارهای عملی از سیره ی امیرالمؤمنین علیه السلام در جهت حفظ ورعایت هنجارها پرداخته است. در این راستا  برای پایبندی وتعهد بیشتر نسبت به هنجارها، دومعیار اساسی یکی ایجاد انگیزه  ودیگری نظارت های اثر گذار را به عنوان دو راهکار عملی وکلی در دو گستره ی فردی واجتماعی در نظر گرفته شده است. بدین طریق  جامعه  به یک تفکر منسجم وسیستم سازمان یافته ی نظارتی دعوت می گردد وفرهنگ اصیل دینی شکل می گیرد.

در آخر نتیجه گیری و جمع بندی از این بحث صورت گرفته است.

شایان ذکر است که مسلماً در این پایان نامه هیچ گاه ادعا نمی شود که عوامل هنجارگریزی و راهکار های قطعی برای مبارزه با این معضل اجتماعی به طور کامل ارائه گردیده است. لیکن علی رغم اشکالات و نقایص موجود، امید آن می رود که فتح بابی هرچند کوچک برای این امر مهم باشد. والسلام

 

 

  

 

فصل اول

کلیات

 

 

 

 

۱-۱٫تبیین موضوع تحقیق و اهمیت آن

یکی از مباحث بسیار جدی در زمینه ی رفتارشناسی درنهج البلاغه، به ویژه در تحقیقات امروزی دارای ارزش می باشد، درخصوص هنجارگریزی های فرهنگی واجتماعی است.چرا که، تمدن و پیشرفتهای یک ملت از هر نظر، در انعکاس فرهنگ و تعهد نسبت به ارزشها وهنجارها می باشد. بشر نیز بدون داشتن ابعاد فرهنگی اجتماعی صحیح، حیات عقب مانده ای خواهدداشت،که در جوامع امروزی تصور وجود آن مشکل است.

از دیدگاه حضرت علی علیه السلام برای داشتن فرهنگی غنی در یک جامعه، افراد باید در بند مجموعه ای از تعهدات انسانی و اجتماعی قرار گیرند. امیرالمؤمنین علیه السلام در سخنی راهگشا بنیاد زندگی انسان وصلاح و سامان جامعه را، بر پایبندی به هنجارهای الهی و آداب و رسوم وپیوندهای اجتماعی و انسانی استوار می دانند.[۱]به طوری که اگر پایبندی به تعهدات در زندگی نباشد، هر گونه فساد و تباهی را به همراه خواهد داشت.

به همین علت حضرت در عهد نامه ی خود به مالک اشتر، ضمن  اشاره به عدم سست شدن تعهدات و شکسته نشدن پیمانها[۲]، بهترین توفیقات فردی و اجتماعی را در پایبندی به تعهدات[۳] برمی شمرند و سلامت جامعه و فرد را، این گونه تضمین می نمایند.

حال اگر تاریخ زمان سه خلیفه ی قبل از امیرالمؤمنین علی علیه السلام بررسی شود، ملاحظه می گردد تعهد به هنجارها و سنت های پسندیده ی زمان پیامبرصلی الله علیه وآله سلّم به فراموشی سپرده شده بود وناهنجاریها در میان توده های مردم  رواج یافته بود. همین امر موجب بروز اختلافاتی در دین وروش پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم گردید، و فرهنگ اسلام را دستخوش انحرافات گرداند.

از دیدگاه امام علی علیه السلام، شناختن هنجارها وناهنجاریها، از ضروریات می باشد، زیرا در غیر این صورت،  در نظام ارزشی جامعه چنان واژگونی به وجود می آید، که معروف از منکر شناخته نمی شود،[۴] افراد جامعه نیز در تاریکی های شبهات گام می زنند؛در حقیقتخود را معیار معروف و منکر قرار می دهند.[۵]  به چیزی جز دانسته های خود اکتفا نمی کنند و آنچه را که خود نپذیرند علم به حساب نمی آورند.[۶]به عنوان مثالدوران جنگ امیرالمؤمنین علیه السلام با معاویه،که عده ای با وجود شناخت فضل و برتری امام علیه السلام، در حق بودن ایشان تردید داشتند،[۷]وبا حاکمیت شیوه ی خود، از هنجارها گریزان گشتند.

بنابراین پیروی و اجرای احکام و قوانین الهی در جامعه، لازم وضروری است. در این راستا امیرالمؤمنین              علیه السلام انگیزه ی خود را از پذیرفتن امر حکومت، برای این می دانند که نشانه های دین را به جای خود بازگردانند و اصلاح را در شهرها  ایجاد کنند، به طوری که احکام رها شده نیز، به اجرا در آیدو ستمدیدگان درکمال امنیت به سر برند.[۸]

در حال حاضر نیز بخش اعظمی از جوامع کنونی، بی تعهدی را روش و مبنای خویش قرار داده اند وخود را از قید بسیاری از هنجارها رها ساخته اند، که مسلما این هنجارگریزیها مشکلات زیادی را با خود بههمراه خواهد داشت.

لذا این پژوهش سعی در تحلیل وتنظیم نا هنجاریها دارد،  ضمن آنکه با شناخت قدرت وضعف  افراد، به درمان آنها  نیز می پردازد؛ همچنین این آگاهی را می دهدکه چطوردر برابر فشارهای فرهنگی واجتماعی و پیامدهای ناشی از انواع آنها مقاومت باید نمود.

هدف نهایی و رسالت این پژوهش گامی در جهت آشنایی و ایجاد تعهد در برابر هنجار ها و ارزشهای رفتاری و اجتماعی می باشد تا با جریان انداختن سنت ها و هنجارهای دینی و بکارگیری صحیح عقل، شخصیت و جامعه سالمی بر مبنای فطرت شکل گیرد.

اجرای توصیه های امام علی علیه السلام سبب می شود هنجارها بر قوت خود باقی بمانند و در نهایت فرهنگ در دو بعد مادی ومعنوی غنی گردد وجامعه را از آسیب پذیری مصون بدارد.

[۱]آمدی، عبدالواحدبن محمد تمیمی «شرح غررالحکم و دررالکلم»، الشارح جمال الدین محمد خوانساری، چاپ سوم، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۶ ش ۰٫ ج ۱، ص   ۲۹۳  «اصل الدین اداء الامانه و الوفاء بالعهود ؛بنیاد دینداری، امانت را به جا آوردن و پایبندی به عهد و پیمان است.»

[۲] نهج البلاغه دشتی، نامه ۵۳،«فلا تغدرن بذمتک، و لا تخیسن بعهدک و لاتختلن عدوک فانه لایجتری علی الله الا جاهل شقی؛ هرگز پیمان شکن مباش و در عهد خود خیانت مکن، و دشمن را فریب مده زیرا کسی جز نادان بدکار، برخدا گستاخی روا نمی دارد .»

[۳] شرح غررالحکم، ج ۱، ص ۲۹۳، «ألامانه فوز لمن رعاها؛ امانت پیروزی و توفیقی است برای رعایت کننده اش .»

[۴] رک : نهج البلاغه ترجمه دشتی، خطبه ۱۷

[۵] نهج االبلاغه، خطبه ۸۸ ، « المعروف عندهم ما عرفوا و المنکر عندهم ما انکروا »

[۶] رک : نهج البلاغه ، خطبه ۱۷

[۷] ابن ابی الحدید ، «شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید »،به تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم ،مصردارالکتب العربیه، اطبعه الاولی ١٣٧٨ ق، ج ۳ ، ص ۱۸۶ ؛« گفتند :ما با شما خارج می شویم و اردوگاه شما را را ترک نمی کنیم اما جداگانه اردو می زنیم پس هر که را دیدیم که می خواهد آنچه را بر او روا نیست ، انجام دهد و یا دانستیم که در پی سرکشی است ، بر ضد او خواهیم بود .»

[۸] نهج البلاغه ترجمه دشتی ، خطبه ۱۳۱

تعداد صفحه : ۱۹۸

قیمت : ۱۴۷۰۰تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

 

[add_to_cart id=153041]

—-

پشتیبانی سایت :       

*        

Categories: پایان نامه ارشد

0 Comments

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.