Get a site

پایان نامه ارشد با موضوع:حمایت از کودکان بزه دیده ناشی از خشونت خانواده در حقوق ایران با نگاهی به اسناد بین ­المللی

گرایش :جزا  و جرم شناسی

عنوان : حمایت از کودکان بزه دیده ناشی از خشونت خانواده در حقوق ایران با نگاهی به اسناد بین ­المللی

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد خوراسگان

 

پایان نامه برای اخذ درجه کارشناسی ارشد

رشته حقوق جزا  و جرم شناسی

عنوان :

حمایت از کودکان بزه دیده ناشی از خشونت خانواده در حقوق ایران با نگاهی به اسناد بین ­المللی

استاد راهنما :

جناب آقای دکتر علی یوسف زاده

بهار  ۱۳۹۵

 

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

 

فهرست مطالب

چکیده ۱

فصل اول: کلیات پژوهش

۱-۱-مقدمه ۳

۱-۲-بیان مسئله ۵

۱-۳-پیشینه تحقیق ۷

۱-۴-سوالات تحقیق ۹

۱-۵-فرضیات تحقیق ۹

۱-۶-اهداف پژوهش ۱۰

۱-۷-روش تحقیق ۱۰

۱-۸-سازماندهی تحقیق ۱۱

فصل دوم: کودکان بزه دیده و علل بزه دیدگی آنان

۲-۱- تاریخچه پیدایش بزه‌دیده‌شناسی کودکان ۱۳

۲-۱-۱- سال‌های ۱۸۶۰تا۱۹۹۰ (دوران شکل‌گیری مفهوم کودک‌آزاری) ۱۴

۲-۱-۲- سال‌های ۱۹۹۰- ۲۰۰۹ (دوره پیشگیری از کودک‌آزاری) ۱۵

۲-۲- مفاهیم و تعاریف ۱۶

۲-۲-۱- تعریف طفل ۱۶

۲-۲-۲- تعریف بزه‌دیدگی اطفال ۱۹

۲-۲-۳- تعریف کودک بزه‌دیده ۲۱

۲-۲-۳-۱- تعریف کودک بزه‌دیده در معنای عام ۲۱

۲-۲-۳-۲- تعریف کودک بزه‌دیده در معنای خاص ۲۲

۲-۳- انواع بزه‌دیدگی کودکان ۲۳

۲-۳-۱- بزه‌دیدگی جسمانی ۲۳

۲-۳-۲- بزه‌دیدگی جنسی ۲۴

۲-۳-۳- بزه‌دیدگی عاطفی و روانی ۲۴

۲-۳-۴- مسامحه و غفلت ۲۵

۲-۴- علل بزه‌دیدگی کودکان ۲۶

۲-۴-۱- علل اجتماعی و محیطی ۲۶

۲-۴-۱-۱- والدین ۲۸

الف- سن والدین ۲۸

ب-شغل والدین ۲۸

۲-۴-۱-۲-  جمعیت خانواده ۲۹

۲-۴-۱-۳- سابقه بیماری جسمی یا روانی در خانواده ۲۹

۲-۴-۱-۴- طلاق و جدایی در خانواده ۲۹

۲-۴-۱-۵- سابقه اعتیاد در خانواده ۳۰

۲-۴-۱-۶- سابقه محکومیت‌ یا سوءپیشینه خانواده ۳۰

۲-۴-۱-۷- تک والدینی بودن ۳۱

۲-۴-۱-۸- انزوای اجتماعی خانواده ۳۱

۲-۴-۱-۹- وجود تعارضات و اختلالات خانوادگی ۳۲

۲-۴-۱-۱۰- شرایط اقتصادی خانواده ۳۲

۲-۴-۱-۱۱- مذهب خانواده ۳۲

۲-۴-۱-۱۲- منطقه محل سکونت خانواده ۳۳

۲-۴-۱-۱۳- اشتغال کودکان خانواده ۳۳

۲-۴-۲- علل سیاسی و فرهنگی ۳۴

۲-۴-۳- علل آموزشی ۳۶

۲-۴-۴-  علل روان‌شناختی و بالینی ۳۸

۲-۴-۴-۱- علل روان‌شناختی ۳۸

۲-۴-۴-۲- علل بالینی ۳۹

الف-علل مربوط به والدین ۳۹

ب- علل مربوط به کودک ۴۰

  1. سن کودک ۴۱
  2. جنسیت کودک ۴۲

فصل سوم: حمایت افتراقی از کودکان بزه دیده در حقوق ایران

۳-۱- حمایت های تقنینی در قبال کودکان بزه دیده ۴۴

۳-۱-۱-جنبه ماهوی حمایت های تقنینی ۴۴

۳-۱-۱-۱-توجه به عالی‌ترین منافع کودک ۴۵

الف- حمایت ۴۵

ب-رشد هماهنگ ۴۶

۳-۱-۱-۲-توجه به کرامت انسانی ۴۷

۳-۱-۱-۳- عدم تبعیض ۴۷

الف-جرم‌انگاری حمایتی ۴۸

ب- کیفرگذاری حمایتی ۵۰

۱.تشدید کیفر مرتکبان جرایم علیه کودکان ۵۱

  1. اعمال کیفرهای مالی ۵۳
  2. اعمال کیفر دنباله دار ۵۳

۳-۱-۱-۴- پیش‌بینی ساز و کار جبران آثار ناشی از بزه‌دیدگی ۵۴

الف-جبران آثار مادی ناشی از بزه‌دیدگی ۵۵

ب- جبران آثار معنوی ناشی از بزه‌دیدگی ۵۵

۳-۱-۲- جنبه شکلی حمایت از کودکان بزه دیده در حقوق ایران ۵۶

۳-۱-۲-۱- مراجع و نهادهای مرتبط با طفل بزه‌دیده در فرآیند کیفری   ۵۹

الف-مراجع رسیدگی کننده به جرم علیه کودک ۵۹

  1. مراجع رسمی ۵۹
  2. مرجع غیر رسمی ۶۰
  3. سایر مراجع مرتبط با طفل بزه‌دیده در فرآیند کیفری ۶۱

ب- مقامات و دست اندرکاران مرتبط با طفل بزه‌دیده در فرآیند کیفری   ۶۲

۳-۱-۲-۲-تشریفات ناظر بر طفل بزه‌دیده در فرآیند کیفری ۶۲

الف- اطلاع رسانی در خصوص فرآیند کیفری ۶۲

ب-کمک‌های مؤثر ۶۳

ج-حمایت از کودک در برابر آسیب‌های احتمالی و تأمین امنیت وی   ۶۴

د-حفظ حریم خصوصی ۶۵

ر- برخورد عادلانه ۶۶

۳-۱-۲-۳- تشریفات خاص ناظر بر طفل بزه‌دیده در فرآیند کیفری ۶۷

الف-تشریفات مرحله قبل از رسیدگی در دادگاه ۶۷

  1. مرحله کشف جرم ۶۷
  2. مرحله تعقیب ۶۸

ب- تشریفات خاص ناظر به طفل بزه‌دیده در دادگاه ۷۱

۱.مرحله رسیدگی ۷۱

  1. مرحله صدور حکم ۷۴
  2. تشریفات خاص ناظر بر طفل بزه‌دیده در مرحله اجرای حکم ۷۵

۳-۱-۲-۴- تشکیلات ناظر بر طفل بزه‌دیده در فرآیند کیفری ۷۷

الف- تشکیلات اجرائی ۷۷

  1. دفتر حمایت از کودکان و نوجوانان قوه قضائیه ۷۷
  2. مددکاری اجتماعی بهزیستی ۷۸
  3. پلیس ویژه کودکان و نوجوانان ۷۹
  4. سایر نهادها و سازمان‌های دولتی و غیردولتی ۸۰

ب- تشکیلات قضائی ۸۱

۳-۲- حمایت های قضائی، اجرائی و مشارکتی در قبال کودکان بزه دیده   ۸۱

۳-۲-۱- جنبه قضایی حمایت از بزه‌دیدگی کودکان ۸۲

۳-۲-۱-۱- کشف، تعقیب و تحقیق ۸۲

۳-۲-۱-۲- رسیدگی ۸۳

۳-۲-۱-۳- صدور حکم ۸۴

۳-۲-۲- حمایت اجرایی و مشارکتی از کودکان بزه دیده ۸۶

۳-۲-۲-۱- حمایت اجرایی ۸۶

الف- نهادهای نگهداری کودکان ۸۷

ب- نهادها و موسسات خدماتی و حمایتی ۸۷

۳-۲-۲-۲- جنبه مشارکتی حمایت ۸۸

فصل چهارم: فصل چهارم: حمایت از کودکان بزه دیده در اسناد بین المللی

۴-۱- جنبه ماهوی حمایت از کودکان بزه دیده ۹۲

۴-۱-۱-کنوانسیون حقوق کودک به مثابه زیر بنای حمایت از بزه دیدگی کودکان   ۹۲

۴-۱-۱-۱- اصول زیر بنائی ۹۳

۴-۱-۱-۲- سایرحقوق اساسی کودکان ۹۵

۴-۱-۲- اقدامات بین‌المللی در زمینه حمایت از اطفال در برابر مواد‌مخدر   ۹۹

۴-۱-۲-۱-سوءاستفاده از کودکان در جرائم مواد‌مخدر ۱۰۰

الف- تهدید جهانی علیه کودکان ۱۰۰

ب-درک سوءاستفاده از مواد‌مخدر ۱۰۱

۴-۱-۲-۲- بزه‌دیدگی کودکان در زمینه مواد‌مخدر و حمایت از آنها   ۱۰۲

۴-۱-۳- اقدامات بین‌المللی در زمینه مقابله با بزه‌دیدگی جنسی، قاچاق و بهره‌کشی از کار اطفال ۱۰۳

۴-۱-۳-۱-سوءاستفاده از کودک برای هرزه‌نگاری و مقابله با استثمار جنسی آنها در اسناد بین‌المللی ۱۰۳

۴-۱-۳-۲- اقدامات بین‌المللی برای مقابله با قاچاق کودکان ۱۰۴

۴-۱-۳-۳- اقدامات بین‌المللی در مقابله با بهره‌کشی از کار اطفال   ۱۰۶

۴-۱-۴- حمایت از اطفال در برابر بزه‌دیدگی روانی، تحصیلی و ولادتی   ۱۰۷

۴-۱-۴-۱- حمایت‌های به عمل آمده از اطفال در زمینه ترک انفاق، توهین، عدم تحویل و رها کردن کودک ۱۰۷

۴-۱-۴-۲- حمایت از اطفال در مقابل ربودن و اختفاء ۱۰۹

۴-۱-۴-۳- حمایت از حقوق تحصیلی اطفال ۱۱۰

۴-۱-۵- حمایت از اطفال در بزه‌دیدگی آنها در مخاصمات مسلحانه ۱۱۲

۴-۱-۵-۱- بررسی وضعیت کودکان آواره و بی‌سرپرست ۱۱۳

۴-۱-۵-۲- بازپروری و حمایت عملی از کودکان آواره و بی‌سرپرست ۱۱۴

الف- نقش سازمان‌های غیردولتی و مجامع عمومی در حمایت از کودکان بزه‌دیده   ۱۱۴

ب- مجازات مرتکبان جرایم جنگی بر ضد کودکان ۱۱۵

۴-۱-۵-۳- بررسی سایر اشکال بزه‌دیدگی در جنگ ۱۱۵

۴-۲- جنبه شکلی حمایت از کودکان بزه دیده ۱۱۷

۴-۲-۱- مراجع و نهادهای مرتبط با طفل بزه‌دیده در فرآیند کیفری   ۱۱۹

۴-۲-۱-۱- مراجع رسیدگی کننده به جرم علیه کودک ۱۱۹

الف-مراجع رسمی ۱۱۹

ب- مراجع غیررسمی ۱۲۰

۴-۲-۱-۲- سایر مراجع مرتبط با طفل بزه‌دیده در فرآیند کیفری ۱۲۰

۴-۲-۲-مقامات و دست اندرکاران مرتبط با طفل بزه‌دیده در فرآیند کیفری   ۱۲۱

۴-۲-۲-۱- آموزش به مقامات و دست اندرکاران ۱۲۱

۴-۲-۲-۲- وظایف مقامات و دست اندرکاران ۱۲۲

۴-۲-۳- تشریفات ناظر بر طفل بزه‌دیده در فرایند کیفری ۱۲۳

۴-۲-۳-۱- تشریفات عام ناظر بر طفل بزه‌دیده در فرایند کیفری ۱۲۴

الف- اطلاع رسانی در خصوص فرایند کیفری ۱۲۴

ب- کمک‌های مؤثر ۱۲۴

ج-حمایت از کودکان در برابر آسیب‌های احتمالی ۱۲۵

د- حفظ حریم خصوصی ۱۲۶

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

۵-۱-نتیجه گیری ۱۲۸

۵-۲-پیشنهادات ۱۳۱

فهرست منابع ۱۳۲

 

چکیده

خشونت خانوادگی واقعیتی آزاردهنده و غیرقابل انکار در دنیای امروز است. در جهانی که محیط خانه می باید پناه گاهی باشد تا ساکنان در آن خستگیها و رنج‌های ناشی از دشواری‌های محیط بیرون خانه را به فراموشی بسپارند، متأسفانه برای بسیاری از مردم، خانه به جهنمی می‌ماند که آتش دشمنی، خشم، خشونت، کینه و انتقام در آن هر لحظه شعله ورتر می‌شود. خشونت‌های خانوادگی مخصوص جامعه یا طبقه خاصی نیست، بلکه اکنون همه کشورهای دنیا و طبقات اجتماعی مختلف با آن دست به گریبانند و تغییر و تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هر روزه بر میزان آن افزوده است. آسیب پذیری کودکان در ابعاد گوناگون، از جمله در حوزه خانواده، اغلب نظام‌های حقوقی را بر آن داشته است تا با هدف حمایت از کودکان بزه‌دیده خشونت خانوادگی، به اتخاذ یک سیاست جنایی افتراقی روی آورده، تدابیر ویژه‌ای را در حمایت کیفری از چنین بزه دیدگانی، برگزینند. ضرورت این حمایت ویژه را، اهداف تقلیل بزهدیدگی و بزهکاری این افراد، توجیه می‌کنند. بر این اساس اطفال را نمی‌توان در اجتماع بدون حمایت قانونی ویژه رها کرد، یعنی آنها علاوه بر مقررات حمایتی که برای همه بزه دیدگان چه در قوانین شکلی و چه در قوانین ماهوی انجام شده است، نیازمند حمایتهای قانونی ویژه هستند. حمایت از بزه‌دیدگی کودکان در حقوق ایران مؤ‌ید این مطلب است که قانونگذار در سال‌های اخیر کم و بیش مقرراتی را در جهت حمایت از کودکان و نوجوانان وضع کرده، لیکن واقعیت‌های اجتماعی موجود نشان می‌دهد که جهت پیشگیری از بزه‌دیدگی کودکان، اتخاذ سیاست‌های پیشگیرانه و کنشی کوتاه مدت و بلند مدت در کنار قوانین حمایتی و تدابیر واکنشی ضروری است. این پژوهش از روش تحلیلی توصیفی با مطالعه کتابخانه و استفاده از منابع موجود، با نگاه تطبیقی در صدد بررسی جایگاه این موضوع در حقوق ایران و اسناد بین المللی می باشد.

واژگان کلیدی: طفل، حمایت، خشونت خانگی، بزه دیده.

 

فصل اول: کلیات پژوهش

 

۱-۱-مقدمه

کودکان جزو آسیب پذیرترین اقشار اجتماع هستند. آنها به دلیل صغر سن و اینکه به تکامل عقلی و جسمی نرسیده اند، نمی‌توانند از خود در مقابل صدمات دفاع کنند. در جایی که همه افراد بشر بدون در نظر گرفتن نژاد، رنگ، جنس، زبان، مذهب و. مشمول حقوق و آزادی های مندرج در قانون اساسی هستند، در اولویت قرار دادن حقوق اولیه و طبیعی کودکان، نه تنها ضروری و بدیهی است، بلکه یک حق و تکلیف به عهده اشخاص حقیقی و حقوقی است. کودکان به عنوان آینده سازان کشور باید از حقوق ممتاز و ویژه ای برخوردار باشند، به گونه‌ای که رفاه، آزادی، خوشبختی و عقاید آنها به رسمیت شناخته شود و امکانات و وسایل ضروری جهت پرورش بدنی، فکری، اخلاقی و اجتماعی آنها به نحو مطلوب، سالم و طبیعی و در محیطی سالم و آزاد، برایشان فراهم شود. کودکان باید از امنیت خانوادگی و اجتماعی کافی و مراقبت و حمایت خاص که شامل توجه ویژه قبل و بعد از تولد است، برخوردار باشند. رسالت نظام عدالت کیفری در مورد اطفالی که از سوی والدین مورد تعرض قرار می گیرند، از چند جهت حایز اهمیت است:

  1. سهولت در ارتکاب جرم : ارتکاب جرم علیه اطفال توسط والدین به سهولت انجام می گیرد. بزه دیده موجودی است که از قدرت جسمی و ادراکی کافی برخوردار نیست. توان درک خشونت و یا واکنش نشان دادن نسبت به آن و دفاع از خود را ندارد. از طرفی مرتکب نسبت به سایر افراد به مراتب راحت تر می تواند به ارتکاب جرم دست بزند.
  2. دشواری کشف و اثبات جرم: وقتی که کودک آزاری رخ می دهد جرم به راحتی سایر جرایم کشف نمی شود، در موارد زیادی کودک ناتوان‌تر از آن است که بتواند اعلام جرم نماید. در وقوع جرم علیه اطفال، این وظیفه اولیای طفل است که به اعلام جرم مبادرت نمایند. اما در این گونه موارد که ولی خود مرتکب است، امکان ضریب احتمال اعلام جرم نزدیک به صفر است. شاید به همین دلیل هم بوده که قانون حمایت از کودکان و نوجوانان اعلام کودک آزاری را وظیفه همگانی قلمداد کرده و حتی برای تخطی از این وظیفه هم مجازات تعیین نموده است.
  3. اثر عمیق تر جرم بر مجنی علیه: هر جرمی که اتفاق می افتد، دارای آثار مخربی بر روح و روان و در مواردی هم جسم بزه دیده است. این اثرات در مواردی که بزه دیده کودک است به مراتب عمیق تر و خطرناک تر است و دارای آثار بلند مدت بر کودک است که این اثرات در سنین بزرگسالی جلوه های گوناگون می یابد، پرخاشگری، انزوا طلبی، تمایل به مصرف مواد مخدر و حتی گرایش به بزه کاری. این اثرات در جایی که مرتکب پدر و مادر طفل است، عمق بیشتری دارد.

با توجه به مراتب فوق، ا%