Get a site

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : زبان و ادبیات فارسی

گرایش : زبان و ادبیات فارسی

عنوان : بررسی تطبیقی اخلاق از منظر نسبی یا مطلق‌بودن در مثنوی و نهج‌البلاغه

دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ازشد «M.A»

گرایش : زبان و ادبیات فارسی

عنوان  : بررسی تطبیقی اخلاق از منظر نسبی یا مطلق‌بودن در مثنوی و نهج‌البلاغه

استاد راهنما

دکتر جبار امینی

استاد مشاور

دکتر مهدی پرهام

تابستان ۱۳۹۳

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                     صفحه

 

چکیده ۱

مقدمه. ۲

فصل اول کلیات

۱-۱- بیان مسئله. ۲۱

۱-۲- اهمیت و ضرورت تحقیق.. ۲۲

۱-۳- اهداف پژوهش… ۲۲

۱-۴- فرضیه های پژوهش… ۲۳

فصل دوم تعریف اخلاق (نسبی یا مطلق)

۲-۱- اخلاق و موضوع آن. ۲۵

۲-۲- تاریخچه علم اخلاق.. ۲۵

۲-۲-۱- علم اخلاق.. ۳۰

۲-۳- اخلاق دینی.. ۳۰

۲-۳- اخلاق از نظر یونگ… ۳۱

۲-۴- فلسفۀ اخلاق.. ۳۱

۲-۵- اخلاق و دین.. ۳۱

۲-۵-۱- سرچشمه هاى حُسنِ خُلق.. ۳۲

۲-۵-۲-اقوام روزگار به اخلاق زنده اند. ۳۳

۲-۵-۳- اهمیت اخلاق در روایات اسلامی.. ۳۸

۲-۶- تعریف علم اخلاق.. ۴۰

۲-۷- رابطه اخلاق و فلسفه. ۴۲

۲-۸- رابطه اخلاق و عرفان. ۴۳

۲-۹- رابطه «علم» و «اخلاق» ۴۴

۲-۱۰- اخلاق و نسبیت… ۴۷

۲-۱۰-۱- اسلام نسبى بودن اخلاق را نفى مى‏کند. ۴۸

۲-۱۱- نسبیت‌گرایی.. ۵۱

۲-۱۱-۱ مطلق گرایی.. ۵۲

۲-۱۱-۲- انواع نسبیت‌گرایی.. ۵۳

۲-۱۱-۳- مکاتب نسبی‌گرا: ۵۵

۲-۱۱-۴- نقل و نقد دلائل نسبیت اخلاقی.. ۵۶

۲-۱۱-۵- پیامدهای نسبیت گرایی.. ۵۹

۲-۱۱-۶- مطلق گرایی اخلاقی.. ۶۱

۲-۱۱-۷- مکاتب مطلق گرا ۶۱

۲-۱۱-۸- «تحلیل و بررسی مطلق گرایی» ۶۴

۲-۱۱-۹- دلائل رویکرد مردم به نسبیت گرایی.. ۶۶

۲-۱۱-۱۰- گرایش(حس)اخلاقی.. ۶۸

۲-۱۱-۱۱- آیا واقعا امام علی (ع) به نسبی بودن اخلاق معتقد بودند ؟. ۷۳

۲-۱۲- تأثیر تربیت خانوادگی و وراثت در اخلاق.. ۷۵

۲-۱۲-۱- خوش اخلاقی از دیدگاه روایات… ۷۷

فصل سوم اخلاق از دیدگاه حضرت علی (علیه السلام) و مولانا

۳-۱- معرفی نهج البلاغه. ۸۷

۳-۱-۱- اعتراف دانشمندان. ۸۸

۳-۱-۲- گردآوری سخنان علی علیه‌السلام. ۹۰

۳-۱-۳- تألیف نهج‌البلاغه. ۹۱

۳-۱-۴- شروح نهج‌البلاغه. ۹۴

۳-۱-۵- رابطه نهج‌البلاغه با قرآن. ۹۶

۳-۱-۶- عمده ترین بخشهای نهج البلاغه: ۹۷

۳-۱-۷- اخلاق در نهج البلاغه. ۹۸

۳-۲- مولانا جلال الدین محمد بلخی.. ۱۰۱

۳-۲-۱- زندگی نامه. ۱۰۱

۳-۲-۲- مؤمنه خاتون. ۱۰۲

۳-۲-۳- شمس تبریزی.. ۱۰۴

۳-۲-۴- شیدایی مولانا ۱۰۶

۳-۲-۵- مولانا و صلاح الدین زرکوب… ۱۰۷

۳-۲-۶- مولانا و حسام الدین چلبی.. ۱۰۸

۳-۲-۷- مولانا و کانت… ۱۰۸

۳-۲-۸- درگذشت مولانا ۱۰۹

۳-۲-۹- مثنوی معنوی.. ۱۰۹

۳-۲-۱۰ اخلاق در نگاه مولانا ۱۱۲

۳-۲-۱۱- نسبیت در مثنوی.. ۱۲۲

فصل چهارم بررسی تطبیقی نهج البلاغه و مثنوی

۴-۱- فضایل اخلاقی.. ۱۲۹

۴-۱-۱- توبه. ۱۲۹

۴-۱-۱-۱-حقیقت توبه. ۱۳۱

۴-۱-۱-۲- وجوب توبه. ۱۳۲

۴-۱-۱-۳- عمومیت توبه. ۱۳۴

۴-۱-۱-۴- تحلیل توبه. ۱۴۰

۴-۱-۲- جود. ۱۴۱

۴-۱-۲-۱- سخاوت در منابع حدیث… ۱۴۳

۴-۱-۲-۲- تحلیل (جود، بخشش، انفاق) ۱۴۹

۴-۱-۳- صبر و شکیبایی.. ۱۵۰

۴-۱-۳-۱- صبر در احادیث اسلامی.. ۱۵۴

۴-۱-۳-۲- تحلیل صبر و شکیبایی.. ۱۶۱

۴-۱-۴- قناعت… ۱۶۲

۴-۱-۴-۱- تحلیل قناعت… ۱۶۴

۴-۱-۵- تواضع و فروتنی.. ۱۶۵

۴-۱-۵-۱- تعریف تواضع. ۱۶۹

۴-۱-۵-۲- تواضع و کرامت انسان! ۱۷۰

۴-۱-۵-۳- تحلیل.. ۱۷۲

۴-۱-۶- عدل. ۱۷۳

۴-۶-۱-۱- تحلیل عدل. ۱۷۴

۴-۱-۷- صدق و راستی.. ۱۷۵

۴-۱-۷-۱- صدق و راستى در روایات اسلامى.. ۱۷۷

۴-۱-۷-۲- تأثیر راست گویى در زندگى انسان ها ۱۸۱

۴-۱-۷-۴- دروغ و آثار و عواقب آن. ۱۸۴

۴-۱-۷-۵- آثار زیان بار دروغ. ۱۸۶

۴-۱-۷-۶- دروغ و آثار و عواقب آن. ۱۸۹

۴-۱-۷-۷- استثنائات دروغ. ۱۹۲

۴-۱-۷-۳- تحلیل صدق و راستی.. ۱۹۷

۴-۲- رذایل اخلاقی.. ۲۰۰

۴-۲-۱- ریا ۲۰۰

۴-۲-۱-۱- ریا در روایات اسلامی.. ۲۰۰

۴-۲-۱-۲- تحلیل ریا ۲۰۴

۴-۲-۲- عُجب و خود پسندی (تکبر): ۲۰۵

۴-۲-۲-۱- تکبر در روایات اسلامی.. ۲۰۹

۴-۲-۲-۲- تحلیل عُجب و خودپسندی (تکبر) ۲۱۲

۴-۲-۳- حرص و آز و طمع. ۲۱۳

۴-۲-۳-۱- تعریف حرص…. ۲۱۳

۴-۲-۳-۲- تحلیل حرص و از و طمع. ۲۱۹

۴-۲-۴- حسادت… ۲۲۰

۴-۲-۴-۱- حسد در روایات اسلامی.. ۲۲۳

۴-۲-۵-۱- تحلیل حسادت… ۲۲۸

۴-۲-۶- بخل.. ۲۲۹

۴-۲-۶-۲- بخل در آینه روایات اسلامی.. ۲۳۲

۴-۲-۶-۳- تحلیل بخل.. ۲۳۸

۴-۲-۷- غفلت… ۲۴۰

۴-۲-۷-۱- «غفلت »در اخبار اسلامی.. ۲۴۳

۴-۲-۷-۲- تحلیل غفلت… ۲۴۸

۴-۲-۸- غرور و خودبینی.. ۲۴۹

۴-۲-۸-۱- تحلیل غرور وخود بینی.. ۲۵۲

۴-۳- نتیجه گیری.. ۲۵۳

منابع و مآخذ : ۲۵۷

فهرست مقالات… ۲۶۱

چکیده

حضرت علی (علیه السلام) پیشوای شیعیان است و نهج البلاغه گزیده­ای از حکمتها، نامه­هاو خطبه­های آن حضرت است که سید شریف رضی در قرن چهارم با ذوق ادبی خود آن را گردآوری کرد که شعرا و نویسندگان به روش­های مختلف از آن بهره می­برند.

مولانا جلاالدین محمد بلخی شاعر و عارف قرن هفتم هجری قمری است که در بین آثارش مثنوی معنوی مورد توجه بیشتری از سوی عام و خاص قرار گرفته است. زبان مولانا در مثنوی از وضوح و روش خاصی برخوردار است؛ در واقع به زبان مردم حرف زده است: مثنوی کتابی است تعلیمی، درسی در زمینه عرفان و اصول تصوف، اخلاق، معارف و …….

در این رساله به بررسی تطبیقی اخلاق از منظر مطلق یا نسبی بودن در نهج البلاغه و مثنوی پرداخته شده و هدف این پژوهش تلاش جهت نشان دادن همسو بودن امام اول شیعیان و ملای روم در دعوت از انسان­ها به سوی حقیقی جهان شمول است. درحالی که انسان از یک اراده خیر و ارزشی ذاتی و مطلق جدا افتاده و تلاش می­ کند به آن اصل بازگردد. با در نظر گرفتن اغراض خود و نیازهای فردی و اجتماعی به آن گاهی نسبیت هم می­دهد. برای این منظور اخلاق و تعاریف آن از جنبه­ های مختلف مورد بررسی قرار گرفته همچنین نسبیت و اطلاق آن از دیدگاه­های مختلف صاحب نظران.از رذایل خلاقی هر کدام ۷ مورد از متن نهج البلاغه و شش دفتر مثنوی شواهدی آورده شده و به صورت تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته که در اکثر موارد هر دو بزرگوار در بسیاری از مضامین اخلاقی همسو بوده و در مواقعی که اغراض فرد را کنار بگذاریم انسان­ها را به سوی اراده الهی دعوت می­نمایند.

کلید واژه­ها: نهج البلاغه، مثنوی، اخلاق نسبی، اخلاق مطلق.

مقدمه  

اخلاق در لغت جمع واژه «خُلق» است. خُلق صفتی را گویند که در نفس انسان رسوخ دارد و موجب آن میشود که افعالی متناسب با آن، بدون نیاز به تفکر و تأمل از او صادر شود. خُلق همان ملکه است که در مقابل حال قرار دارد. حال بر خلاف ملکه، کیفیت نفسانی سریع الزوالی است که میتواند پس از ممارست و تمرین، ملکه انسان گردد (طوسی، ۱۳۶۹، ص ۱۰۱).

ابن مسکویه میگوید: «خُلق همان حالت نفسانی است که انسان را به انجام کارهایی دعوت
میکند؛ بیآنکه نیاز به تفکر و اندیشه داشته باشد» (ابن مسکویه، ۱۳۸۱، ص ۱۵).

به تعبیر مرحوم نراقی، اخلاق عبارت است از: دانش صفات مهلکه و منجیه و چگونگی متصف شدن و گرویدن به صفات نجات بخش و رها شدن از صفات هلاک کننده. (مصباح، ۱۳۸۱، ص ۱۸)

ارسطو معتقد بود که انسان به طور طبیعی واجد خلق و خویهای خاصی نیست؛ هرچند طبیعت او با هیچ خلق و خویی هم ناسازگار نیست، بلکه میتواند بنا به خواست خود و با مداومت و تمرین، ملکات خاصی را در خود پرورش دهد و نیز معتقد است، اشرار به تأدیب و تعلیم اخیار میشوند و تکرار موعظه و نصیحت تأثیر دارد (طوسی، ۱۳۸۶، ص ۱۰۴).

اهمیت اخلاق

نقش و اهمیت مکارم اخلاق در تعالی معنوی انسانها بر هیچکس پوشیده نیست؛ هم چنانکه رسول گرامی اسلام نیز هدف از بعثت خویش را تتمیم مکارم اخلاق معرفی مینماید: «اِنّما بُعِثتُ لِاُتَمِمَ مَکارِم الآخلاق» من مبعوث شدهام که اخلاق حسنه را به اتمام رسانم. اولیای گرامی اسلام نیز برای آنکه پیروان خویش را به راه خودسازی و تزکیه­ی نفس سوق دهند، آنان را به آموختن علم اخلاق موظف نموده و فرا گرفتن این علم را که از پایههای اساسی سعادت اجتماع است بر سایر علوم مقدم داشتهاند (فیض کاشانی، ۱۳۶۵، ص ۱).

بیتردید اخلاق در اسلام دارای اهمیت فراوانی است و علاوه بر آنکه از ارکان اسلام و در ردیف عقاید و احکام به شمار میآید، عامل پیوند انسان به پروردگارش نیز میباشد و همانا این پیوند مقصود اصلی در ایجاد انسان است. دیگر آنکه آیین مقدس اسلام در تمام زمینهها جز با شیوه اخلاقی، تمام و کامل نمیگردد و نیز این علم از دانشهایی است که به انسان و حالات گوناگون او و سایر علوم و معارف انسانی اهتمام میورزد. از فضیلتها و مکارم انسانی چگونگی به دست آوردن آن و نحوه آراستن نفس به آن صفات نیک، از رذیلتها و صفات ناپسند و چگونگی دوری جستن از آنها و بازداشتن نفس از آلوده شدن و نیز آثار گوناگون اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی آن بحث و گفتوگو میکند (مظاهری، ۱۳۸۸،ص ۱۲).

در اهمیت علم اخلاق میتوان گفت که وجود انسان به گونهای ضعیف و ناقص آفریده شده است؛ به گونهای که باید خود، ابعاد هستی خویش را شکل دهد و به کمک قدرت اندیشه و اراده خویش استعدادهای مختلفش را شکوفا سازد و به کمال لایق خود برسد. اخلاق، استعدادی است که در وجود انسان نهفته است و برای آنکه انسان به کمال لایق خود برسد، باید این جنبه از وجودش را نیز شکوفا سازد (امید، ۱۳۸۱، ص ۱۶۶).

اخلاق پیش از اسلام

با نگاهی گذرا به اخلاق پیش از اسلام درمییابیم که با وجود کتاب مقدسی مانند اوستا که مجموعه­ی کاملی از تعالیم اخلاقی است و تمدن دیرین و روحیات ایران پیشین را یادآور میسازد، اخلاق از مقوله­های مورد توجه در ایران باستان بوده است. گاتها مهمترین قسمت اوستا، نخستین کتابی است که بشر را به شاهراه وحدت راهنمایی کرده است. در تعلیمات زرتشت مقصود از خلقت و نتیجه­ی زندگانی این است تا هر فردی در آبادی جهان و شادمانی جهانیان کوشیده است، خود را به وسیله­ی اندیشه، پندار و گفتار و کردار نیک، قابل عروج به عالم روحانی و رسیدن به اوج کمال و سعادت جاودانی نماید. همچنین محسنات اخلاقی از قبیل راستی و درستی، امانت، تواضع، رحم و شفقت و… نمونههایی از تعالیم مزدیسنا و اخلاق ایران باستان است (ایرانی، ۱۳۶۱،ص ۵).

در سلسلههای متعدد موجود در ایران باستان نیز تعالیم اخلاقی وجود داشتهاند. سلسله ساسانیان که بر سر دو راهی میان دنیای یونان و روم از یک سو و چین و هند از سوی دیگر قرار داشت، روزگاری دراز مرکز مبادلات معنوی و مادی بود. تمایلات ایران دوستی که در این دوره حکمفرما بود، به کمک و همراهی مذهب ملی کشور، آیین زردشت و روحانیون پارسی به وجود آمد، رواج پیدا کرد و این تمایلات در ادبیات پرورش یافت (اینوسترانتسف، ۱۳۵۱، ص ۱۵).

ادبیاتی که جنبه اخلاقی دارد، شامل تعلیمات اخلاقی، دعوت به کار نیک، اندرزها و رهنمودهایی برای داشتن یک روش صحیح زندگی و همیشه همراه با گفتارهایی درباره دین و اصول آن است. اینگونه نوشتههای را که تعدادشان نسبتاً زیاد است، هندرز (اندرز) یا پندنامک مینامیدند. کتاب پندنامک زرتشت شامل دستورهای اخلاقی همراه با تعلیمات دینی است (ریپکا، ۱۳۵۴، ص ۶۸).

بنابراین، رسالههای اخلاقی و آموزشی به صورت اندرز و وصیت، گروه مخصوصی از آثار ادبی را تشکیل میدهد از بررسی تألیفهای مشابه در ادبیات ایرانی در دوره­ی ساسانی میتوان به چگونگی پیدایش آن پی برد. نمونهای از این نوع اندرزنامهها را که به صورت ادبی تنظیم یافته و مربوط به دوره قبل از اسلام است، در کتاب عهد اردشیر یا پندنامه­ی خسرو انوشیروان میتوان دید (اینوسترانتسف، ۱۳۵۱، ص ۳۴).

اخلاقی که از اندرزنامههای کهن نشئت میگیرد پیچیده، ظریف و چنان سرشار است که میتوان مطالعه مضامین ادبیات فارسی سدههای نخستین را براساس آن استوار کرد. نقش اصلی این
مجموعه­ها، برانگیختن نوعی نگرانی و حدّت بخشیدن به آن، بر حذر داشتن وجدان از خوابآلودگی و متقاعد کردن آن است به اینکه راحتی و آرامش واقعی در این بیداری است. این اندرزنامهها نطفه اصلی اندیشهای اخلاقی است که در سراسر ادبیات فارسی به چشم میخورد (فوشه کور، ۱۳۷۷، ص ۲۳).

تعداد صفحه : ۲۷۸

قیمت : ۱۴۷۰۰تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

 

[add_to_cart id=152692]

—-

پشتیبانی سایت :       

*