Get a site

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی

عنوان : بررسی کهن ­الگوهای داراب­ نامه طرسوسی

دانشگاه ایلام

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پایان ­نامه کارشناسی ­ارشد در رشته زبان و ­ادبیات فارسی

عنوان:

بررسی کهن­ الگوهای داراب ­نامه طرسوسی

استاد راهنما:

دکتر رحمان ذبیحی

استاد مشاور:

دکتر علیرضا شوهانی

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………۱

فصل اوّل:کلّیّات ……………………………………………………………………………………………………….۳

۱-۱٫ شرح وبیان مسئله پژوهشی ……………………………………………………………………………………۴

۱-۲٫ ضرورت و اهمیت موضوع تحقیق ………………………………………………………………………….۵

۱-۳٫ اهداف تحقیق ……………………………………………………………………………………………………۵

۱-۴٫ کاربرد نتایج تحقیق …………………………………………………………………………………………….۵

۱-۵٫ پیشینه علمی موضوع…………………………………………………………………………………………….۶

۱-۶٫ سؤال­های تحقیق…………………………………………………………………………………………………۷

۱-۷٫ فرضیه­ های  تحقیق ………………………………………………………………………………………………۷

۱-۸٫ شرح روش تحقیق……………………………………………………………………………………………….۷

فصل دوم: طرسوسی، کهن­الگو …………………………………………………………………………………..۸

۲-۱٫ ابوطاهرطرسوسی ………………………………………………………………………………………………..۹

۲-۱-۱٫ زندگی …………………………………………………………………………………………………………۹

۲- ۱- ۲٫ زادگاه……………………………………………………………………………………………………….۱۰

۲- ۱- ۳٫ قصه­گویان………………………………………………………………………………………………….۱۲

۲- ۱- ۴٫ آثار ابوطاهر طرسوسی………………………………………………………………………………….۱۴

۲- ۱- ۵٫ داراب­نامه…………………………………………………………………………………………………..۱۶

۲- ۱- ۵- ۱٫ داستان­های ایرانی……………………………………………………………………………………۱۷

۲- ۱- ۵- ۲٫ داستان­های یونانی و رومی………………………………………………………………………..۱۹

۲- ۱- ۵- ۳٫ قصه­های قرآنی و دینی ……………………………………………………………………………۲۱

۲- ۱- ۵- ۴٫ حوادث تاریخی نزدیک به زمان مؤلف ………………………………………………………۲۲

۲- ۱- ۵- ۵٫ خلاصه داراب­نامه طرسوسی …………………………………………………………………….۲۳

۲-۲٫ کهن الگو ……………………………………………………………………………………………………….۳۰

۲-۲-۱٫ مفاهیم مرتبط با کهن­الگو ……………………………………………………………………………….۳۲

۲- ۲- ۱-۱٫کهن­الگو و نماد………………………………………………………………………………………..۳۳

۲-۲-۱-۲٫ موتیف و کهن­الگو…………………………………………………………………………………….۳۴

۲-۲-۱-۳٫ پروتوتایپ و کهن­الگو………………………………………………………………………………..۳۵

۲-۲-۳٫ تاریخچه کهن­الگو…………………………………………………………………………………………۳۶

۲-۲-۴٫ نقد کهن­الگویی و اسطوره­شناختی……………………………………………………………………..۳۸

۲-۲-۵٫ انواع کهن­الگوها…………………………………………………………………………………………….۳۹

یادداشت­های فصل دوم ……………………………………………………………………………………………..۴۰

فصل سوم:کهن­ الگوها در داراب ­نامه…………………………………………………………………………۴۲

۳-۱٫کهن ­الگوی آفرینش………………………………………………………………………………………….۴۳

۳- ۱-۲٫ آفرینش جهان و انسان……………………………………………………………………………………۴۴

۳- ۱- ۳٫ بی­مرگی…………………………………………………………………………………………………….۴۷

۳- ۱- ۳- ۱٫ عمر طولانی…………………………………………………………………………………………..۴۷

۳- ۱- ۳- ۲٫ آسیب­ناپذیری………………………………………………………………………………………..۴۷

۳- ۱- ۳- ۳٫ جاودانگی……………………………………………………………………………………………..۴۸

۳- ۱- ۴٫ تقدّس­نمایی………………………………………………………………………………………………..۴۹

۳- ۱- ۵٫ دوستی با حیوانات………………………………………………………………………………………..۵۰

۳- ۱- ۶٫ ساخت خانه………………………………………………………………………………………………..۵۱

۳- ۱- ۷٫ پرواز…………………………………………………………………………………………………………۵۳

۳-۲٫ کهن ­الگوی باروری …………………………………………………………………………………………..۵۶

۳- ۲- ۱٫ رابطه کهن­ الگوی باروری و قدرت جادویی شاه………………………………………………..۵۷

۳-۲-۲٫ حرمت خون شاه……………………………………………………………………………………………۶۰

۳- ۲- ۳٫ حرمت دیدن شاه…………………………………………………………………………………………۶۱

۳- ۲- ۴- وظیفه باروری شاه و مرگ او………………………………………………………………………..۶۲

۳- ۲- ۵٫ رابطه باروری و رویین­تنی……………………………………………………………………………..۶۴

۳- ۲- ۶- برون­همسری………………………………………………………………………………………………۶۴

۳- ۲- ۷٫ مسابقه برای انتخاب همسر……………………………………………………………………………..۶۶

۳- ۲- ۸٫ قربانی………………………………………………………………………………………………………..۶۷

۳- ۲- ۹٫ اجرای مراسم باروری……………………………………………………………………………………۶۹

۳- ۲- ۱۰٫ پرستش نمادهای باروری …………………………………………………………………………….۷۰

۳- ۳٫ کهن­الگوی قهرمان در داستان داراب……………………………………………………………………۷۳

۳- ۳- ۱٫ مادر مثالی………………………………………………………………………………………………….۷۵

۳- ۳- ۲٫ آنیما………………………………………………………………………………………………………….۷۹

۳- ۳- ۳٫ پیر دانا……………………………………………………………………………………………………….۸۳

۳- ۳- ۴٫ سایه………………………………………………………………………………………………………….۸۶

۳- ۳- ۵٫ نقاب…………………………………………………………………………………………………………۹۰

۳- ۳- ۶٫ سفر قهرمان…………………………………………………………………………………………………۹۱

۳- ۳- ۶- ۱٫ عزیمت…………………………………………………………………………………………………۹۳

الف) دعوت به آغاز سفر …………………………………………………………………………………………..۹۳

ب) ردّ دعوت………………………………………………………………………………………………………….۹۳

ج) امداد غیبی………………………………………………………………………………………………………….۹۴

د) عبور از نخستین آستان……………………………………………………………………………………………۹۴

ه) شکم نهنگ………………………………………………………………………………………………………….۹۴

۳- ۳- ۶- ۲٫ آیین تشرّف …………………………………………………………………………………………..۹۵

الف) جاده آزمون…………………………………………………………………………………………………….۹۵

ب) ملاقات با خدابانو………………………………………………………………………………………………..۹۷

ج) زن در نقش وسوسه­گر………………………………………………………………………………………….۹۷

د) آشتی با پدر و خدایگان………………………………………………………………………………………….۹۷

ه) برکت نهایی…………………………………………………………………………………………………………۹۸

۳- ۳- ۶- ۳٫ بازگشت……………………………………………………………………………………………….۹۸

الف) امتناع از بازگشت………………………………………………………………………………………………۹۸

ب) عبور از آستان بازگشت………………………………………………………………………………………..۹۹

ج) ارباب دو جهان و رها در زندگی…………………………………………………………………………..۱۰۰

۳- ۴٫ کهن­الگوی قهرمان در داستان اسکندر………………………………………………………………..۱۰۲

۳- ۴- ۱٫ مادر مثالی………………………………………………………………………………………………..۱۰۴

۳- ۴- ۲٫ آنیما………………………………………………………………………………………………………..۱۰۷

۳- ۴- ۳٫ پیر خردمند……………………………………………………………………………………………….۱۱۲

۳- ۴- ۴٫ سایه­ها……………………………………………………………………………………………………..۱۱۸

۳- ۴- ۵٫ نقاب……………………………………………………………………………………………………….۱۲۶

  ۳- ۴- ۶٫ سفر قهرمان…………………………………………………………………………………………….۱۲۶

۳- ۴- ۶- ۱٫  عزیمت………………………………………………………………………………………………۱۲۷

الف) دعوت به آغاز سفر………………………………………………………………………………………….۱۲۷

ب) ردّ دعوت………………………………………………………………………………………………………..۱۲۸

ج) امداد غیبی………………………………………………………………………………………………………..۱۲۸

د) عبور از نخستین آستان………………………………………………………………………………………….۱۲۸

ه) شکم نهنگ………………………………………………………………………………………………………..۱۲۸

۳- ۴- ۶- ۲-  آیین تشرّف……………………………………………………………………………………….۱۲۹

الف) جاده آزمون…………………………………………………………………………………………………..۱۲۹

ب) ملاقات با خدابانو………………………………………………………………………………………………۱۳۱

ج) زن در نقش وسوسه­گر………………………………………………………………………………………..۱۳۱

د) آشتی با پدر……………………………………………………………………………………………………….۱۳۱

ه) خدایگان……………………………………………………………………………………………………………۱۳۲

و) برکت نهایی……………………………………………………………………………………………………….۱۳۲

۳- ۴- ۶- ۳٫ بازگشت……………………………………………………………………………………………..۱۳۳

الف) امتناع از بازگشت…………………………………………………………………………………………….۱۳۳

ب) فرار جادویی…………………………………………………………………………………………………….۱۳۴

ج) دست نجات از خارج………………………………………………………………………………………….۱۳۴

د) ارباب دو جهان و رها در زندگی……………………………………………………………………………۱۳۵

یادداشت­های فصل سوم ………………………………………………………………………………………….۱۳۶

نتیجه ­گیری………………………………………………………………………………………………………..۱۳۹

فهرست منابع…………………………………………………………………………………………………….۱۴۱

چکیده:

نقد کهن­الگویی، از رویکرد­های نسبتاً جدید در زمینه نقد متون ادبی است که از یافته­ های علومی چون روانشناسی، مردم­شناسی و اسطوره­شناسی برای تحلیل متن کمک می­گیرد. شالوده اصلی این نقد را کهن­الگو تشکیل می­دهد. کهن­الگو اصطلاحی است که یونگ برای آن بخش از ناخودآگاه روان که مشتمل بر تجارب موروثی انسان­ که در هر زمان و هر مکانی، به اشکال مشابه متجلی می­شود، به کار برد. زمینه نمود کهن­الگو خواب­ها، اساطیر، متون ادبی و نظایر آن است. داراب­نامه از متون ارزشمند حماسی در قرن ششم، روایت ابوطاهر طرسوسی از زندگی داراب فرزند بهمن و شرح حال اسکندر و بوران­دخت است. یکی از جنبه­ های مهم این اثر حضور پررنگ کهن­الگوهاست به گونه­ای که بدون بررسی و نقد و تحلیل این امر، بخش مهمی از خلاقیت مؤلف مغفول خواهد ماند. پژوهش حاضر، بررسی کهن­الگوهای این اثر است. با توجه به روایی بودن داراب­نامه، برجسته­ترین کهن ­الگوی این اثر، کهن­الگوی سفر قهرمان است. در هر دو بخش کتاب تولّد، زندگی، سفر و ماجراهای آن در شرح حال داراب و اسکندر، کمابیش بر کهن ­الگوی جهانی سفر قهرمان منطبق است. داراب توسط پیک به سفر «دعوت» می­شود و ابتدا در اجابت دعوت «تعلّل» می­ورزد و سپس سفر را آغاز می­ کند. با فائق آمدن بر نگهبانان «آستان نخستین»، وارد «جاده آزمون» می­شود و بر موانع آن غلبه می­ کند. سپس با «زن وسوسه­گر» مواجه می­شود و سرانجام با «خدابانو» ازدواج می­ کند. وی در «آشتی با پدر» موفق عمل می­ کند و به «برکت نهایی» می­رسد. اگرچه وی در ابتدا از بازگشت «امتناع» می­ کند، اما در نهایت به وطن باز می­گردد و از نگهبانان «آستان بازگشت» عبور می­ کند و با غلبه بر مشکلات پیش رو، «ارباب دو جهان» می­شود. اسکندر نیز این مراحل را در زندگی خود تجربه می­ کند. مؤلف در ضمن کهن­الگوی سفر قهرمان، از مجموعه کهن­الگوهای روانشناسیِ تحلیلی از جمله آنیما، پیرِ دانا، مادرِ مثالی و سایه­ها بهره گرفته است. همچنین به موارد بسیاری از کهن­الگوی آفرینش از جمله بازخوانی آفرینش نخستین، یاد کردن از نخستین­ها، مقدس­نمایی، دوستی با حیوانات و ساخت شهرها  در داراب­نامه اشاره شده است. از میان این موارد، بازخوانی آفرینش نخستین و مقدّس نمایی از بسامد بیشتری برخوردارند. همچنین در بخش کهن­الگوی باروری، بسیاری از موارد این کهن ­الگو از جمله آیین­ های باروری، پرستش نمادهای باروری، قدرت جادویی شاه، وظیفه باروری شاه و قربانی استفاده شده است.

مقدمه:

در کنار نقد­های سنتی از جمله نقد تاریخی، نقد اخلاقی و… رویکرد­های نسبتاً جدیدی در زمینه نقد متون رواج یافته است. یکی از این شیوه­ها، نقد اسطوره­شناختی یا کهن­الگویی است که در این شیوه منتقد، کهن­الگوها و صور مثالی را در آثار ادبی تجزیه و تحلیل می­ کند. نقد اسطوره­شناختی پیشینه­ای نزدیک به یک قرن دارد، اما در ایران از عمر آن چندان نمی­گذرد.

اگرچه کهن­الگو با نام «کارل گوستاو یونگ» و روانشناسیِ تحلیلی او شناخته شده است، اما علاوه بر او محققان و اندیشمندانِ اسطوره­شناسی چون «فریزر»، «الیاده» و «کمپبل» آرا و نظرات مختلفی را درباره کهن­الگو ارائه کرده­اند. با این حال، اغلب پژوهش­های انجام گرفته بر اساس نقد اسطوره­شناختی، بر کهن­الگوهای روانشناختی چون آنیما، سایه، پیر دانا و… متمرکز شده است و یافتن مواردی که به سایر کهن ­الگوها از جمله کهن­الگوی باروری و کهن­الگوی آفرینش پرداخته باشد، اندکی دشوار است؛ زیرا گستردگی اشکال کهن­الگویی مانع استفاده از مجموعه کامل آنها در متون ادبی است. درواقع تحلیل متنی واحد بر مبنای تمام کهن­الگوهای یادشده، همانند آنچه که «کوپ» در کتاب اسطوره، یا «گرین» و همکارانش در کتاب مبانی نقد ادبی انجام داده­اند در ادبیات فارسی اندک است.

از طرف دیگر،بررسی کهن­الگویی متون حجیمی چون شاهنامه فردوسی و داراب­نامه طرسوسی بر اساس مجموعه گسترده کهن­الگوها امری دشوار است، زیرا این گونه آثار به دلیل ساختار روایی و حماسی و قدمت زمان تألیف، از غنی­ترین متونی هستند که انواع کهن­الگو را در آن­ها می­توان مشاهده کرد. همچنین این آثار به دلیل طولانی بودن داستان­ها و نیز آوردن روایات و  قصه­های متعدد و داشتن شخصیت­های گوناگون، اشکال زیادی از کهن ­الگوها را در خود جای داده­اند که اشاره به تمامی آن­ها از عهده پژوهشی واحد خارج است و در بررسی آن­ها، از میان شمار زیاد صور نوعی، غالباً به مهم­ترین و رایج­ترین کهن­الگوها پرداخته می­شود. همین شیوه نیز در پژوهش حاضر به­ کار گرفته شده و کهن­الگوهای پرکاربرد و مرسوم مورد تحلیل قرار گرفته است.

با توجه به این­که تقسیم­بندی­ها و آراء مختلفی در باب کهن­الگوها ارائه شده است، کهن­الگو­های داراب­نامه طرسوسی ذیل سه عنوان اصلیِ کهن­الگوی آفرینش(بر اساس آراء الیاده)، کهن­الگوی باروری(بر اساس نظریه فریزر) و کهن­الگوی قهرمان تدوین شده است. بخش سوم(کهن­ الگوی قهرمان) از دو قسمت تشکیل شده است. ابتدا بر اساس الگوی قهرمان(نظریه اتو رنک) تولد و زندگی قهرمان تحلیل شده است. سپس با کمک کهن­الگوهای یونگ، دو شخصیت اصلی و سایر شخصیت­ها ذیل عناوین مادر مثالی، آنیما، پیر دانا، سایه و نقاب مورد بررسی قرار گرفته­اند. در قسمت دوم بر اساس الگوی سفر قهرمانِ «جوزف کمپبل»، سفرهای داراب و اسکندر تحلیل و میزان انطباق این سفرها بر الگوی کمپبل نشان داده شده و موارد تغییر این الگو در هر دو سفر بیان گردیده است. البته به دلیل جدایی دو بخش داراب­نامه و طولانی بودن هر دو قسمت، داستان داراب و داستان اسکندر در بخش کهن­الگوی قهرمان به طور مجزا بررسی شده ­اند.

همچنین در مواردی که کلیّت متن اجازه برداشت کهن­الگویی می­داد،به نمادهای مرتبط با کهن­الگو(تصاویر رایج کهن­الگویی) از جمله درخت، کوه، حیوان، آب و…پرداخته شده است.نظر به این­که هر کدام از این موارد، به کهن­الگوهای مختلفی اختصاص داشتند،اختصاص فصلی مجزا به تصاویر کهن­الگویی مقدور نبود و متناسب با عنوان هر بخش، این موارد تحلیل شده ­اند.

باید اضافه کرد که اگر چه «ذبیح­اللّه صفا» تصحیحی کم نقص از داراب­نامه ارائه داده­اند، اما این تصحیح از لحاظ شیوه نگارشی با آئین نگارش موجود تفاوت بسیار دارد. هر چند هماهنگ کردن نمونه ­های انتخاب شده از متن داراب­نامه با آئین نگارش فعلی امری زمان­بر بود با این حال تمامی نمونه ­های انتخاب شده از متن داراب­نامه مطابق قواعد مرسوم نگارش در زمان حال نگاشته شده­ است.

فصل اول: کلیات

۱-۱- شرح و بیان مسئله پژوهش

در میان اساطیر اقوام مختلف دنیا، درون مایه­ها و تصاویر مشترکی دیده می­شود که با وجود فاصله زمانی و مکانی بسیار، به یک شکل تکرارمی­شوند. این درونمایه­ها و تصاویر مشترک را که حاصل تجارب جمعی نوع بشر است و ریشه در ناخودآگاه جمعی افراد دارد،کهن­الگو می­نامند. کهن­الگو از مفاهیم کلیدیِ روان­شناسی تحلیلی یونگ است که به نقد ادبی وارد شده است و شاخه­ای به نام نقد «کهن­الگویی» یا «اسطوره­شناختی» را به وجود آورده است. نقد کهن­الگویی، از مباحث روان­شناسی، مردم­شناسی و اسطوره­شناسی برای تحلیل متن کمک می­گیرد و با آن­ها ارتباط نزدیکی دارد.

در میان متون اساطیری و حماسی فارسی نمونه­های زیادی از کهن­الگوها می­توان یافت. یکی از این متون ارزشمند، داراب­نامه است. داراب­ نامه طرسوسی، روایت «ابوطاهرمحمدبن حسن طرسوسی» از زندگی داراب فرزند بهمن(اردشیر) به همراه داستان اسکندر و دارا و دخترش روشنک (بوران دخت ) است که در حقیقت تفصیل روایات پهلوی در دوره ساسانی از سرگذشت داراب است.این کتاب که روزگار تحریر آن را  قرن ششم هجری می­دانند، از جهات متعددی چون لغات کمیاب و دارا بودن تعبیرات و ترکیبات نادر، اشارات فراوان به فرهنگ عامه، مباحث جامعه شناسی و اجتماعی حائز اهمیت است. یکی از جنبه­ های مهم آن وفور کهن­الگوهاست. با توجه به قدمت متن داراب نامه و منابع بسیارکهن آن، این کتاب از جهت اشتمال بر کهن ­الگوها در ادبیات فارسی کم نظیر است و موضوع پژوهش حاضر،  بررسی کهن­ الگویی این اثر ارزشمند ادبی است.

۲-۱- ضرورت و اهمیت موضوع تحقیق

با توجه به این­که نقد  اسطوره­شناختی یکی از شیوه های نوین بررسی متون ادبی به ­ویژه متون حماسی است و استخراج و بررسی کهن الگوهای متن شالوده اصلی آن را تشکیل می­دهد، بررسی کهن ­الگوهای داراب­نامه در نقد و تحلیل این اثر از اهمیت بسزایی برخوردار است. همچنین بر اساس این پژوهش، می­توان نوع نگاه و شخصیت راوی آن را ترسیم نمود و میزان انطباق کهن الگوهای مورد کاربرد او را با الگو­های جهانی سنجید.

۳-۱- اهداف تحقیق

اهداف کلی:

تدوین اثری بسامان در شناخت انواع کهن ­الگوهای داراب­نامه طرسوسی از قبیل کهن­الگوهای اسطوره ­شناختی(آفرینش، باروری، قهرمان، سفر قهرمان) با بهره­ گیری از مجموعه کهن ­الگوهای روان­شناختی یونگ(آنیما، سایه، پیر دانا و…) و تصاویر رایج کهن ­الگویی(آب، درخت، کوه، درخت و…).

اهداف جزئی:

۱-­­ارائه بحثی موجز در باب کهن الگو.

۲-معرفی انواع کهن الگو.

۴-۱- کاربرد نتایج تحقیق

این پژوهش می ­تواند به فهم بهتری از داراب­نامه طرسوسی کمک کند و مخاطب را با یکی از ابعاد این اثر آشنا سازد. همچنین می ­تواند در تحقیقات اسطوره­ شناسی و روان­شناسی مورد استفاده قرار گیرد و در سایر پژوهش­های کهن ­الگویی و نقدهای اسطوره­شناختی راهگشا باشد و زمینه­ای برای تحلیل و بررسی داراب­نامه بر اساس نقدهای روان­شناختی و اسطوره ­شناختی پدید آورد.

تعداد صفحه : ۱۶۴

قیمت : ۱۴۷۰۰تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

  *

[add_to_cart id=148177]

—-

پشتیبانی سایت :       

*