Get a site

پایان نامه بررسی اسناد مربوط به حاکمان تالش در دوره­ قاجار

پایان نامه رشته : ایران شناسی

گرایش : تاریخ

دانشگاه گیلان

گروه پژوهشی گیلان شناسی

معاونت پژوهشی و فناوری

گروه ایرانشناسی ( گرایش تاریخ )

عنوان:

بررسی اسناد مربوط به حاکمان تالش در دوره­ قاجار

استاد راهنما:

دکتر علی رفیعی جیردهی

استاد مشاور:

 دکتر مریم سادات فیاضی

فهرست مطالب:
فصل اول کلیات تحقیق ۱
۱-۱: بیان مسئله ۲
۱-۲: هدف و اهمیت موضوع۲
۱-۳: پرسشهای تحقیق۲
۱-۴: روش تحقیق ۳
۱-۵: محدودیت‌های تحقیق ۳
۱-۶: ضرورت تحقیق ۴
۱-۷: تعریف تحقیق ۴
۱-۸ :پیشینه و ادبیات تحقیق ۵
فصل دوم: منطقه تالش ۱۶
۲-۱: تالش ۱۷
۲-۲: زبان تالشی۱۹
۲-۳: مذهب۱۹
۲-۴: تاریخ ۲۰
جغرافیایی طبیعی
۲-۵: آب و هوا ۲۷
۲-۶: پوشش گیاهی ۲۷
جغرافیای انسانی
۲-۷:جمعیت و اشتغال ۲۸
۲-۸: جانوران ۲۹
۲-۹: کوهها و رودها ۲۹
۲-۱۰: آثار تاریخی و گردشگری ۳۰
فصل سوم: حکومت و حاکمان تالش در عصر قاجار ۳۲
۳-۱: تالش در زمان حکومت آقامحمد‌ خان قاجار ۳۴
۳-۱-۱: حکومت میرمصطفی‌خان تالش ۳۵
۳-۲: حکومت و حاکمان تالش در زمان فتحعلی‌شاه قاجار ۳۷
۳-۲-۱: میر‌حسن‌خان تالش ۴۱
۳-۲-۲:میر‌کاظم‌خان تالش ۴۲
۳-۳: حکومت و حکام تالش در زمان محمدشاه قاجار. ۴۴
۳-۴: حکومت و حکام تالش در عصر ناصری ۴۵
۳-۵: حکومت و حاکمان تالش در عصر مظفرالدین شاه قاجار ۶۲
۳-۶: حکومت و حاکمان تالش در دوره محمد‌علی شاه ۷۷
فصل چهارم: اسناد حاکمان تالش در دوره قاجار. ۸۹
۴-۱: تعریف سند ۹۰
۴-۲: اهمیت اسناد ۹۱
۴-۳: انواع سند ۹۱
۴-۴: دوره زمانی مربوط ۹۲
۴-۵: اسناد میرمصطفی خان. ۹۴
۴-۶: اسناد میر‌حسن‌خان تالش ۹۶
۴-۷: اسناد حکومت و حکام آستارا و نمین. ۹۷
۴-۷-۱: اسناد صارم‌السلطنه سردار ناصر و دیگر حکام نمین و آستارا۱۰۱
۴-۸: اسناد حکومتی و حاکمان کرگانرود(عمیدالسلطنه سردار امجد).۱۰۴
۴-۹: اسناد حکومتی و حکام اسالم. ۱۰۶
۴-۹-۱: عمید‌السلطان ۱۰۸
۴-۱۰: اسناد حکومتی و حاکمان ماسال ۱۰۹
۴-۱۱: اسناد حکومتی فومن و حاکمان آن. ۱۱۱
۴-۱۱-۱: اسناد معین الرعایا ۱۱۳
۴-۱۲: اسناد متفرقه. ۱۱۴
۴-۱۳: طالش‌دولاب و اسناد  مربوط به حاکمان آن ۱۱۵
۴-۱۴: اسناد  متفرقه ۱۱۹
۴-۱۵: اسناد میرزا عبدالوهاب آصف الدوله. ۱۲۰
۴-۱۶: اسناد موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران ۱۲۲
فصل پنجم: بررسی اسناد حکام تالش در دوره قاجار ۱۲۳
۵-۱: بررسی اسناد حاکمان آستارا و نمین. ۱۲۴
۵-۱-۱: کشمکش و جنگ با قاجاریان ۱۲۵
۵-۱-۲: جدال با روسیه. ۱۲۶
۵-۱-۳: اختلاف با حکام و طوایف دیگر. ۱۲۷
۵-۱-۴: مالیات و خراج. ۱۲۸
۵-۱-۵: تصرفات ملکی ، اموال و احشام رعیت. ۱۲۹
۵-۱-۶: مرزبانی و نگهداری سرحدات ۱۳۰
۵-۱-۷: مالکیت و اجاره بندر آستارا و گمرکات آن ۱۳۰
۵-۲: بررسی اسناد خوانین و حکام کرگانرود ۱۳۲
۵-۲-۱: مالیات و جمع آوری آن در کرگانرود. ۱۳۳
۵-۲-۲: روسها و حکام کرگانرود۱۳۳
۵-۲-۳: اختلاف با حکام دیگر منطقه. ۱۳۳
۵-۲-۴: شکایات مردمی از حکام کرگانرود. ۱۳۴
۵-۳: بررسی اسناد خوانین و حکام اسالم. ۱۳۵
۵-۴: بررسی اسناد حکومت و حاکمان تالشدولاب ۱۳۷
۵-۵: بررسی اسناد حکومتی و حکام شاندرمن. ۱۴۰
۵-۶: بررسی اسناد حکومتی و حکام ماسال. ۱۴۲
۵-۷: بررسی اسناد حکومتی و حکام فومن. ۱۴۵
نتیجه گیری ۱۴۷
پیشنهادات تحقیق ۱۴۸
ضمیمه. ۱۴۹
متن برخی اسناد. ۱۴۹
منابع و مآخذ ۱۶۱
فهرست روزنامه‌ها ۱۶۸
فهرست اسناد. ۱۷۰
تصاویر برگزیده اسناد. ۱۸۲
چکیده:
مطالعات تاریخی در دوره قاجاریه با تکیه بر بررسی‌های اسناد آن در شناخت تاریخ محلی کشور، به ویژه منطقه استراتژیک تالش از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، هدف این پژوهش مطالعه‌ی اسناد بازمانده از دوره تاریخی قاجاریه در منطقه تالش بود نظر به اینکه اسناد حکومتی حکام تالش و خاندان های محلی در دوره قاجاریه حاوی اطلاعات بسیاری درباره شرایط سیاسی، فرهنگی و اجتماعی منطقه بودند. با توجه به این نکته که بسیاری از مطالب موجود در اسناد در منابع مکتوب دیگر یافت نمی‌شدند در نتیجه از منابع دست اول و منحصر بفرد تاریخی هستند که در روشن نمودن زوایای تاریک تاریخ منطقه نقش قابل توجهی داشتند از این رو بررسی اسناد مربوط به حاکمان منطقه تالش ضروری بود ، پژوهش حاضر درصدد یافتن پاسخی به پرسش‌هایی چون ارتباط اسناد حاکمان تالش در دوره قاجار در عزل و نصب حکام، نوع حکومت داری پادشاهان قاجاری و نیز اسناد مربوط به حاکمان تالش در دوره قاجار حاوی ناگفته‌هایی درباره وضعیت معیشتی مردم بود
پژوهش حاضر بنیادی بوده و در حوزه مطالعات نظری قرار داشت و روش انجام پژوهش توصیفی تحلیلی بود به این معنا که پس از گردآوری داده‌ها، ابتدا توصیف و سپس تحلیل مربوط به آنها درباره اسناد ارائه شد.
نتیجه پژوهش حاضر گردآوری اسناد بسیاری از خاندان حکومت گر و حاکمان منطقه تالش بود که شامل گستره موضوعی متنوعی بود که علاوه بر اسناد مربوط به عزل و نصب حکام اسناد مرتبط با وضع معیشتی، اقتصادی، روابط مردم منطقه با حکام محلی، حکومت گیلان و حکومت مرکزی را نیز دربر می‌گرفت.
فصل اول: کلیات تحقیق
۱-۱- بیان مسأله
تاریخ­های محلی از جمله منابع مهم پژوهش در مطالعات تاریخی هر کشور محسوب می­شوند که علاوه بر تاریخ سیاسی حکام و خاندان­های محلی، حاوی اطلاعات بسیاری درباره‌ی­ شرایط فرهنگی و اجتماعی آن منطقه هستند. افزون بر این، بخشی از ارزش مطالعات مربوط به تاریخ­های محلی توجه این آثار به جزئیات امور و یا ذکر مطالبی است که در منابع دیگر یافت نمی­شوند و تنها رد پای آن­ها را در چنین آثاری می­توان جست.
پژوهشی از این دست زمینه­ساز دو دستاورد عمده است. نخست آن که از راه شناسایی و تدوین تاریخ محلی، بر غنای مطالعات تاریخی کشور به عنوان پیکره­ای منسجم افزوده می­شود. دیگر آن که مجموعه ی اسناد مربوط به حکام تالش در دوره­ قاجار تا حد امکان به صورت کامل گردآوری می­گردد.
از آن جا که دوره­ قاجار از چشم­اندازهای گوناگون، دارای اهمیت ویژه­ای نزد پژوهشگران تاریخ است، بررسی و شناخت تاریخ­های محلی در این دوره می ­تواند پاسخگوی پرسش­های بسیاری در این زمینه باشد. به همین دلیل، پژوهش حاضر به مطالعه­ اسناد بازمانده از دوره­ تاریخی پیش­گفته در منطقه­ی تالش به عنوان منطقه­ای استراتژیک خواهد پرداخت.
۲-۱- هدف و اهمیت موضوع
به دلیل همجواری منطقه تالش با کشور روسیه در دوه قاجار ، تولید محصولات استراتژیک ، سکونت قوم تالش با ویژگیهای زبانی و تاریخی منحصر به فرد و شرایط خاص سیاسی، اجتماعی و اقلیمی اهمیت تحقیق در تاریخ محلی آن و به ویژه بررسی مستند به اسناد بازمانده از حاکمان این منطقه اهمیت اساسی در این پژوهش است.
۳-۱- پرسش های تحقیق
۱- آیا اسناد مربوط به حاکمان تالش در دوره­ قاجار به عزل و نصب حکام مرتبط می­شود؟
۲- آیا در اسناد مربوط به حاکمان دوره­ قاجار می­توان شواهدی از نوع حکومت­داری پادشاهان این دوره یافت؟
۳- آیا اسناد مربوط به حاکمان تالش در دور­ی قاجار حاوی ناگفته­هایی درباره‌ی­ وضعیت معیشتی مردم است؟
۴-۱- فرضیه ها
۱- اسناد حاکمان مربوط به عزل و نصب آنهاست.
۲- حکومت داری قاجاریان از داده های این اسناد است.
۳- در مورد وضعیت معیشتی این اسناد اطلاعاتی ندارند.
۵-۱- روش تحقیق
پیکره­ی داده­های پژوهش به دو شیوه­ی کتابخانه‌ای و اسنادی گردآوری شده است. در بخش میدانی با مراجعه به مراکز اداری مرتبط همچون فرمانداری، شهرداری، میراث فرهنگی و کتابخانه­های تالش تمامی آن چه از دوره­ قاجار به­جای­مانده جمع‌آوری شد. همچنین با حضور در منطقه و مراجعه به خانواده­های قدیمی تلاش شد که چنانچه سندی از این دوره باقی مانده است گردآوری گردد. بخش پژوهش میدانی به تهیه­ پیکره­ی داده­ ها از اسناد موجود در سازمان اسناد و کتابخانه­ی ملی ایران، مرکز اسناد، موزه و کتابخانه مجلس شورای اسلامی، کتابخانه­ ملی ملک، مرکز اسناد، موزه و کتابخانه آستان قدس رضوی، موسسه­ی مطالعات تاریخ معاصر ایران اختصاص یافت.
پژوهش حاضر بنیادی است و درحوزه­ی مطالعات نظری قرار دارد؛ روش انجام پژوهش توصیفی-تحلیلی است. به این معنا که پس از گردآوری داده­ ها، ابتدا پیکره توصیف شده و سپس تحلیلی درباره‌ی­ نوع داده (سند) به دست داده شده است. در ادامه به تبیین فرضیه ­های مطرح­شده در پژوهش پرداختیم.
۶-۱- محدودیت های تحقیق
پراکندگی اسناد در سازمان‌های مختلف اولین مشکل موجود در راه این پژوهش بود.ضمن آنکه بسیاری از اسناد موجود در کتابخانه‌ها وسازمانها شناسایی و فهرست نشده، در نتیجه قابل بازیابی نبود و امکان دستیابی به آنها وجود نداشت، برخی از اسناد نیز در پستوی خانه‌ها، یا در سازمانها و نزد اشخاص قرار داشته و غیر قابل دسترس بود و امکان استفاده از آنها در این تحقیق میسر نشد.
دسترسی به اصل اسناد نیز مساله مهمی بود که در برخی موارد سختگیری‌های بی مورد مسئولین باعث ناامیدی و یاس می‌شد.بازخوانی و استنساخ برخی اسناد نیاز به زمان بسیار زیادی داشت و کوشش شد به دلیل حجم بسیار اسناد و مدارک موجود بررسی محتوایی آنها انجام شود.
۷-۱- ضرورت تحقیق
از آنجایی که تحقیقات تاریخی نیازمند اسناد و مدارک مختلف جهت اثبات و یا تعیین صحت و سقم مطالب تاریخی بوده و تاریخ منطقه تالش نیز از این قضیه مستثنی نیست بنابراین ضروری بود تا حاکمان منطقه را به لحاظ اسنادی مورد بررسی و تحقیق قرار داده و نتیجه پژوهش مستند به اسناد معتبر تاریخی باشد. از طرفی چون شهرها و مردمان تالش درگیر ظلم و استبداد حکام محلی و دست‌اندازی روسها از طرف دیگر در دوره قاجاریه بود در نتیجه بررسی اسناد حکام آن سرزمین جهت روشن شدن تاریخ محلی منطقه به عنوان جزیی از تاریخ کشور ضروری تشخیص داده شد.
۸-۱- تعریف تحقیق
از آنجا که این تحقیق به بررسی اسنادی حاکمان تالش در دوره قاجار می پردازد که درباره حاکمان نوشته شده و یا به آنها و از آنها صادر شده است، بنابراین تعریف هر کدام از عناوین به اختصار  آورده می‌شود:
– اسناد: قانون سازمان اسناد ملی ایران سند را این‌گونه تعریف کرده است« کلیه اوراق، مراسلات، دفاتر، پرونده ها، عکسها نقشه ها، نمودارها، فیلم ها، نوارهای ضبط صوت و سایر اسنادی که در دستگاه به دولت تهیه و یا به دستگاه دولت رسیده و از لحاظ اداری،مالی، اقتصادی،قضایی،سیاسی، فرهنگی، علمی، فنی، تاریخی» تبصره ماده اول قانون مصوب ۱۷/۲/۱۳۴۹(عزیزی،۱۳۹۰،شماره ۸۱،صص ۱۲۰-۱۵۱).
و به تعریفی دیگر: جمع سند و به هر چیزی گفته می‌شود که بتوان با آن مطلبی یا چیزی را اثبات ،رد و یا درباره‌ی آن داوری نمود و در لفظ به معنی چیزی است که بتوان به آن تکیه کرد و در پژوهش حاضر به اسناد مکتوب گفته می‌شود که مورد بررسی و قابل استناد باشد.
حاکمان تالش: حاکم در دوره قاجار به فردی گفته می‌شد که دارای حکم حکومتی برای اداره یک منطقه، ولایت، شهر و یا روستا است. و به شکل موروثی و یا به تیول جایی را تحت حاکمیت خود دارد. و به معنی فرمانده، فرمانفرما، کسی که از طرف دولت مامور حکومت ایالت، شهر و یا دهی باشد. عالی‌ترین مقام حکومتی شهر (مدرسی،۱۳۸۰،ص۲۱۸).
– دوره قاجار: پژوهش حاضر فقط مربوط به دوره قاجاریه یعنی فاصله زمانی سالهای ۱۲۱۰، تا سال ۱۳۴۴ قمری یعنی از آغاز تا پایان سلسله قاجاریان را شامل می‌شود.
۹-۱- پیشینه و ادبیات تحقیق
هرچند کوشش‌های فراوانی در سالهای اخیر توسط پژوهشگران و محققان برجسته و گمنام در این موضوع در منطقه انجام گرفته ولی هنوز فعالیت جدی در زمینه گردآوری، بررسی و بازبینی اسناد مرتبط انجام نگرفته است، بنابراین لازم است سازمانهای متولی و دارنده این آثار همچون سازمان اسناد و کتابخانه ملی مدیریت گیلان به عنوان سازمانی که مسئول گردآوری آثار مکتوب اعم از کتاب، مجلات و روزنامه‌ها و به ویژه اسناد ادوار مختلف تاریخ ایران است و نیز گروه پژوهشی گیلان‌شناسی در این زمینه همت خود را بیش از پیش در  زمینه فراهم‌آوری مجموعه مطالعاتی غنی درباره‌ی شناخت تاریخ تالش متمرکز نموده تا حاصل آن ایجاد زمینه و بستر مطالعاتی و تحقیقاتی برای پژوهشگران و در نتیجه روشن شدن زوایای مختلف تاریخ محلی و شناساندن جایگاه، نقش، و حوادث و وقایع تاریخ اجتماعی و سیاسی منطقه شود.
درباره‌ی تاریخ تالش می‌توان به کتابهایی مراجعه کرد که برخی مستقیم و برخی غیرمستقیم به تاریخ تالش و به ویژه نقش حاکمان آن منطقه اشاره کرده‌اند که با توجه به اهمیت و ارتباط مستقیم منابع نمونه‌های آن را معرفی می‌کنیم.
اخبارنامه
کتاب اخبارنامه تالیف میرزا احمد‌بن خداوردی لنکرانی را  عبدلی در آرشیو نسخ خطی آکادمی علوم جمهوری آذربایجان کشف و با تصحیح آن به بخشی از سوالات محققان تاریخ تالش پاسخ گفته‌اند، این اثر اولین بار در سال ۱۳۸۰ توسط مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه منتشر شد که به حوادث یکصد ساله تالش از دوره نادرشاه افشار تا اواخر سلطنت فتحعلی‌شاه می‌پردازد و وقایع جنگهای ایران و روس و درگیری تالشان با نیروهای قاجار را دربر دارد و با توجه به اینکه نویسنده آن از نزدیک شاهد  وقایع بوده و آن را گزارش نموده اطلاعات مهمی از حاکمان ارائه می‌دهد و به ویژه اطلاعات بسیاری درباره‌ی میرمصطفی‌خان و فرزندان او می‌دهد بنابراین از اهمیت بالایی برخوردار است.این اثر با عنوان خانات تالش در جنگهای روسیه علیه ایران، و نیز با زیر عنوان ت‍اری‍خ‌ ت‍ال‍ش‍ان‌ از س‍ل‍طن‍ت‌ ن‍ادرش‍اه‌ ت‍ا س‍ل‍طن‍ت‌ م‍ح‍م‍دش‍اه‌ ق‍اج‍ار به چاپ رسیده است.
اسناد میرزا عبدالوهاب خان آصف‌الدوله
این اثر به اهتمام عبدالحسین نوایی و نیلوفر کسری توسط انتشارات موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران در سه جلد چاپ شده که جلد دوم آن مربوط به اسناد و خاطرات گیلان است و از این جهت که مولف حاکم گیلان بوده اطلاعات و اسناد مفیدی در تاریخ تالش و حاکمان آنجا به دست می‌دهد.
اس‍ن‍اد ت‍اری‍خ‍ی‌ وق‍ای‍ع‌ م‍ش‍روطه‌ ای‍ران‌ «ن‍ام‍ه‌ه‍ای‌ ظه‍ی‍رال‍دول‍ه‌»
این اثر توسط جهانگیر قایم‌مقامی در سال ۱۳۴۸ به وسیله کتابخانه طهوری چاپ شد و با توجه به اینکه ظهیرالدوله در زمان مشروطیت حاکم گیلان بود اطلاعات مهمی در اوضاع گیلان و تالش در دوره مشروطه را دربر دارد.
المآثر و الاثار
المآثر و الاثار، تاریخ‌ دوران‌ ناصرالدین‌ شاه‌ و احوال‌ فرزندان‌ و همسران‌ و سران‌ لشکر و فرمانروایان‌ روزگار او به‌ انضمام‌ شرح‌ رویدادهای‌ سیاسى‌ و جنگها و دیگر حوادث‌ آن‌ عصر است‌. این‌ کتاب‌ در ۱۶ باب‌، نخستین‌ بار در ۱۳۰۷ق‌ به‌ روزگار حیات‌ مؤلف‌ به‌ چاپ‌ رسید  و در ۱۳۴۸ش‌ در تهران‌ تجدید طبع‌ شد. در سالهای‌ اخیر نیز به‌ اهتمام‌ ایرج‌ افشار عرضه‌ شده‌ است‌.
تاریخ جامع آستارا و حکام نمین
این اثر که توسط بهروز نعمت‌اللهی (آستارایی) تالیف شده در سال ۱۳۸۰ توسط انتشارات شیخ صفی‌الدین منتشر و اطلاعات بسیاری در زبان، فرهنگ و تاریخ نمین و خوانین آن در اختیار خواننده می‌گذارد.و شجره نامه حکام نمین را نیز آورده است.
جستارهایی در باره تاریخ تالش
این اثر از منابع مستقیم و مفید درباره‌ی تاریخ تالش است که توسط عبدالکریم آقاجانی تالیف و توسط نشر آنا در دو جلد در سال ۱۳۷۸ چاپ شده است.
چهار رساله در زمینه تاریخ و جغرافیای تالش
چهار رساله در زمینه تاریخ و جغرافیای تالش  تالیف علی عبدلی مشتمل بر جواهرنامه لنکران تألیف سعیدعلی برادگاهی در ۱۲۸۶ هجری قمری/ ۱۸۶۹ میلادی ، رساله دوم: روزنامه و راپورت مسافرت طوالش، تألیف ابونصر میرزای حسام‌السّلطنه در ۱۳۰۸ق/ ۱۸۹۰م، رساله سوم: نهضت مشروطیت و اوضاع تالش، تألیف علی عبدلی، ۱۳۷۱ و  رساله چهارم نامه‌ها و اشعار تاجماه آفاق‌الدوله دوره رضاشاه که به ترتیب زمانیِ موضوع تنظیم شده‌اند و از اواسط عصر قاجار تا اوایل پهلوی را دربرمی‌گیرند. در این رساله‌ها  به ویژه در سه رساله اول مجموعه به طور مستقیم بخشی از وقایع و حوادث حکومت و حاکمان تالش آمده است.
تعداد صفحه : ۲۱۰
قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        ****       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***