Get a site

پایان نامه بررسی جلوه‌های اعتدال و میانه‌روی در گلستان سعدی و روضه‌ی خُلد مجد خوافی

پایان نامه رشته :زبان و ادبیات فارسی

عنوان : بررسی جلوههای اعتدال و میانهروی در گلستان سعدی و روضهی خُلد مجد خوافی

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد خلخال

 

پایاننامه جهت دریافت درجهی کارشناسی ارشد (A.M)

رشته زبان و ادبیات فارسی

 

عنوان:

بررسی جلوههای اعتدال و میانهروی در گلستان سعدی

و روضهی خُلد مجد خوافی

 

 

استاد راهنما:

دکتر سید کرم عبادی

 

تابستان ۱۳۹۳

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                   صفحه

چکیده. ۱

 
فصل اول: کلیات پژوهش
۱ـ۱ـ مقدمه. ۲
۱ـ۲ـ طرح مسئله ۳
۱ـ۳ـ پرسش‌های اساسی تحقیق ۴
۱ـ۴ـ اهمیت و ضرورت تحقیق. ۴
۱ـ۵ـ پیشینه‌ی تحقیق ۵
۱ـ ۶ـ اهداف تحقیق. ۵
۱ـ۷ـ فرضیه‌های تحقیق ۵
۱ـ ۸ ـ روش تحقیق. ۶
 
فصل دوم: مبانی نظری تحقیق
۲ـ۱ـ اعتدال در فرهنگ و لغت. ۷
۲ـ۲ـ معنای لغوی میانه‌روی ۸
۲ـ۳ـ معنای اصطلاحی اعتدال ۹
۲ـ۴ـ واژگان مربوط به اعتدال ۹
۲ـ۵ـ فواید اعتدال. ۹
۲ـ ۶ـ مفهوم حقیقی اعتدال در فرهنگ قرآنی. ۱۰
۲ـ۷ـ عوامل خروج از اعتدال. ۱۱
۲ـ ۸ ـ افراط‌وتفریط دو طرف اعتدال ۱۱
۲ـ۹ـ ریشه‌ی افراط‌وتفریط. ۱۲
۲ـ۱۰ـ اعتدال از دیدگاه حکما و دانشمندان ۱۳
 
فصل سوم: زندگی‌نامه سعدی و مجد خوافی
۳ـ۱ـ زندگی سعدی ۱۶
۳ـ۲ـ تحصیلات سعدی. ۱۷
۳ـ۳ـ ویژگی‌های اخلاقی سعدی. ۱۷
۳ـ۴ـ آثار سعدی. ۱۹
۳ـ۴ـ۱ـ گلستان. ۲۰
۳ـ۵ـ ویژگی گلستان ۲۱
۳ـ۶ـ مجد خوافی ۲۳
۳ـ۷ـ مؤلفات مجد خوافی. ۲۴
۳ـ۷ـ۱ـ روضه‌ی خلد. ۲۴
۳ـ۷ـ۲ـ کنزالحکمه ۲۶
۳ـ ۸ ـ برخی از ویژگی‌های سبکی روضه‌ی خلد ۲۶
۳ـ۹ـ مذهب ۲۷
۳ـ۱۰ـ ابواب روضه‌ی خلد ۲۸
 
فصل چهارم: اعتدال و میانه‌روی در گلستان سعدی و روضهی خُلد مجد خوافی
۴ـ۱ـ اعتدال در سبک گلستان. ۳۰
۴ـ۲ـ تأثیر آیات قرآن و احادیث در اشعار سعدی و مجد خوافی ۳۳
۴ـ۳ـ اعتدال در طنز گلستان. ۳۴
۴ـ۴ـ اعتدال و میانه‌روی در خوراک ۳۴
۴ـ۴ـ۱ـ اعتدال و میانه‌روی در گفتار. ۳۹
۴ـ۴ـ۲ـ اعتدال در مهر و قهر. ۴۲
۴ـ۴ـ۳ـ اعتدال در دوستی و دشمنی ۴۳
۴ـ۴ـ۴ـ اعتدال در انفاق ۴۴
۴ـ۴ـ۵ـ اعتدال در دخل و خرج. ۴۵
۴ـ۴ـ۶ـ اعتدال در شتاب و درنگ ۴۶
۴ـ۴ـ۷ـ اعتدال در معاشرت و برخورد ۴۷
۴ـ۴ـ ۸ ـ عدالت در گلستان و روضه خلد. ۴۸
۴ـ۴ـ۹ـ در بیان کبر و حسد ۵۸
۴ـ۴ـ۱۰ـ در بیان بخل و لئیمی ۵۹
 
فصل پنجم: نتیجه‌گیری
نتیجه‌گیری. ۶۴
 
فهرست منابع و مآخذ ۶۸
چکیده
اعتدال و میانه‌روی یکی از اصول بنیادی در تفکر و فرهنگ اسلامی به شمار می‌آید. در آموزه‌های قرآنی امری پسندیده شمرده شده است؛ و در آثار شاعران و نویسندگان انعکاس یافته است. سعدی و مجد خوافی ازجمله کسانی هستند که به مشی اعتدالی توجه خاص نشان داده‌اند. مفهوم اعتدال به نحو بارزی در آثار سعدی و مجد خوافی نمایان است در سبک نوشتار به لحاظ استفاده‌ی معتدل از آرایه‌ها وهم در محتوا به‌عنوان یکی از فضایل اخلاقی، دینی و اجتماعی موردتوجه قرار گرفته است. توجه به اعتدال و داشتن افکار و اندیشه‌های اعتدالی به‌گونه‌ای در هر دو کتاب مشهود و محسوس است گلستان سعدی دارای ارزش ادبی کم‌نظیر انتقال‌دهنده‌ی الگوهای رفتاری مطلوب وبیان کننده‌ی واقعیت‌های اجتماعی است. روضه خلد به‌عنوان یکی از آثار ارزشمند ادبی، دربرگیرنده‌ی داستان‌ها و سخنان حکیمانه بسیاری است که منشأ آن‌ها آیات و احادیث و قرآن کریم می‌باشد مجد خوافی در این به کتاب مفاهیمی چون اعتدال، مساوات، عدالت و غیره پرداخته است.
کلیدواژهها: اعتدال، میانه‌روی، گلستان، روضه خلد، سعدی، مجد خوافی.
۱ـ۱ـ مقدمه
اعتدال از ریشه‌ی عدل به معنی میانه‌گیری مابین دو حالت یک چیز ازنظر کمّی و کیفی و تناسب برقرار کردن میان آن دو است.
اعتدال یک اصل فراگیر است که در کل نظام هستی حاکم است، در گردش سیارات به دور خورشید تعادل بسیار حساسی وجود دارد، به‌گونه‌ای که اگر فاصله آن‌ها با خورشید نزدیک شود جذب خورشید می‌شوند و براثر گرما نابود می‌گردند و اگر دورتر از حوزه جاذبه آن فرار می‌کنند و از انرژی آن بهره نمی‌گیرند این تعادل و اعتدال در سیستم بدن ما انسان‌ها نیز عجیب و حیرت‌آور است. مضمون اعتدال در ادبیات کلاسیک فارسی به طرق مختلف انعکاس یافته است. سعدی اعتدال‌گرایی و پرهیز از افراط‌وتفریط را به‌منزله‌ی معیار و الگوی رفتار فردی و اجتماعی بارها توصیه کرده است.
گلستان همیشه گوهر درخشانی است در ادبیات ایران؛ زیرا سلامت انشا و زیبایی نثر آن را معیار فصاحت قرار داده است و مطالب پراکنده‌ی آن، نمودار اوضاع‌واحوال اجتماع و نماینده‌ی طرز فکر و طرز تعقل نژاد ایرانی است (دشتی، ۱۳۸۸: ۳۰۲).
تأثیرپذیری سعدی از قرآن در اولین سطرهای گلستان در حیث فرم و شکل اثر ادبی، محتوا و معنا آشکار است و دیدگاه قرآنی در آثار وی نفوذ دارد.
مضمون اعتدال و میانه‌روی صفت مشترکی است که هم سعدی و هم خوافی بر آن تأکید دارند چراکه خروج از اعتدال موجب غفلت از یاد خدا می‌گردد و آدمی را به ورطه‌ی تباهی می‌کشد و اعتدال تضمین‌کننده سعادت انسان در دنیا و آخرت می‌گردد.
سعدی از آیات قرآن در زمینه مدح و ستایش خداوند، آموزش نکات اخلاقی و اسلام نتیجه‌های کاربردی در زندگی بهره گرفته است.
ادیبان و شاعرانی چند به تقلید گلستان دست به تألیفاتی زدند ازجمله می‌توان مجد خوافی را نام برد که در سال ۷۳۳ هجری، روضه‌ی خلد را تصنیف کرد که حاوی مسائل مهم اخلاقی تعلیمی است در سراسر کتاب مضمون اعتدال هم در سبک به لحاظ مساوات در کاربرد جملات و آرایه‌ها استفاده معتدل از سجع و جناس و . . . و هم در محتوا به‌عنوان یکی از فضایل اخلاقی، دینی و اجتماعی متجلّی شده است. در این تحقیق سعی شده تا اهمیت و جایگاه اعتدال در آثار و اندیشه‌های دو شاعر و نویسنده بزرگ ایران یعنی سعدی و مجد خوافی تبیین گردد.

۱ـ۲ـ طرح مسئله
اعتدال از ریشه‌ی عدل به معنی میانه‌گیری مابین دو حالت یک‌چیز ازنظر کمّی و کیفی و تناسب برقرار میان آن دو است.
برگرداندن فارسی اعتدال «میانه‌روی» است که بر پرهیز از افراط‌وتفریط در هر کاری اطلاق می‌شود. اصل اعتدال یک اصل فراگیر است که در کلّ نظام هستی حاکم است و در قرآن کریم به آن عنایت فراوانی شده است در زندگی پربرکت پیامبر اکرم (ص) و در کلیه‌ی اعمال و رفتارشان به‌روشنی دیده می‌شود.
قرآن کریم امت اسلام را امت میانه و وسط می‌نامد و می‌فرماید: «وکذالکَ جَعَلناکُم امت وَسطا لِتکونوا شهداء علی الناس ویَکون الرسول عَلیکُم شَهیدا» و این‌چنین شمارا امتی میانه و معتدل ساختیم تا بر مردمان گواه باشد.
«تحصیل روش اعتدال و میانه‌روی در تمام ابعاد زندگی از بزرگ‌ترین توصیه، و دستورهای دین مبین اسلام است. این ارزش تا به حدّی است که رعایت آن موفقیّت انسان‌ها را در زندگی دنیوی و اخروی تضمین می‌کند خداوند حکیم روش درک صحیح را در اعتدال و میان روی قرار داده است و درست به همان صورت که دین اسلام راه میانه است قلمرو آن نیز ـ کعبه باشد ـ میانه‌ی زمین قرار داده شده است» (فرجی، ۱۳۸۰: ۱۷).

«روی در قبله کن به هر کاری                 زان که در فقه خویش آور دست          بهر هر کاری از راست آغاز کن                 نه بینی که مردم مثل می‌زنند
­­­­­­­­
گر رضای خدا همی طلبی                        این ادب شافعی مطلّبی                    چو خواهی که کار تو محکم بود             چو از راستی بگذری خم بود»
­­­­­­­­

(خوافی، ۱۳۴۵: ۱۴۹).
مضمون اعتدال در ادبیات کلاسیک به‌ویژه در ادبیات تعلیمی و اخلاقی به طرق مختلف انعکاس یافته است تأکید شاعران و اندیشمندان مسلمان مانند سعدی و مجد خوافی بر اتخاذ این شیوه در زندگی. اندیشه، اعتدال و میانه‌روی در گلستان سعدی و روضه‌ی خلد مجد خوافی.
سعدی و مجد خوافی ازجمله کسانی هستند که به مشی اعتدالی توجه خاصی داشته‌اند و این اندیشه راهم در سبک نوشتار و هم در محتوا به‌کاربرده‌اند.
«سبک ادبی گلستان که شاهکاری است در نثر فارسی و آیتی در فصاحت و بلاغت به شیوه‌ی فنّی بدون از افراط‌وتفریط و تکلّف درآوردن سجع و لغات دور از ذهن که آن را سهل و ممتنع خوانده‌اند زیرا فهمش آسان و تقلیدش دشوار و بیرون از توان است» (اتابکی، ۱۳۷۴: ۷).
تعداد صفحه :  ۸۱
قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        ****       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.