Get a site

پایان نامه بررسی سه تیپ شخصیتی «عاقل»، «نادان» و «دیوانه» در حکایات طنز آمیز مثنویهای عطار

پایان نامه بررسی سه تیپ شخصیتی «عاقل»، «نادان» و «دیوانه» در حکایات طنز آمیز مثنویهای عطار

پایان نامه رشته ادبیات فارسی

گرایش : محض

واحد شهرکرد

پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته ادبیات فارسی گرایش محض

استاد راهنما :

دکتر علی محمدی آسیابادی


فهرست مطالب:
فصل اول: مقدمه
۱-۱-مقدمه۴
۱-۲-فرضیات.۵
۱-۳- اهداف پژوهش  5
1-4- پیشینه پژوهش  . 5
1-5- روش و مراحل پژوهش  7
فصل دوم: (آشنایی با شیخ عطار و آثار او)
۲-۱- زندگی نامه عطار. ۸
۲-۲- معرفی منطق الطیر. ۱۱
۲-۳-معرفی مصیبت نامه ۱۲
۲-۴- معرفی اسرارنامه ۱۵
۲-۵- اوضاع خراسان ونیشابور در عصر عطار ۱۶
فصل سوم: (ادبیات صوفیانه و طنز)
۳-۱- صوفیان راستین و اعتراض به اجتماع نابسامان. ۱۷
۳-۲- هنجارگریزی در زبان صوفیه ۱۸
۳-۳- نکوهش عقل معاش در اندیشه صوفیان ۲۰
۳-۴- فرهنگ عامه در شعر عطار ۲۰
۳-۵- بررسی ساختار حکایات عرفانی و طنز آمیز عطار ۲۰
۳-۶- قصه و تمثیل ۲۲
۳-۷- رمز و طنز درعرفان ۲۳
۳-۸- علت پیدایش آثار طنز. ۲۶
۳-۹- نظریات رایج درمورد طنز و متون طنزآمیز. ۲۸
۲-۱۰- شوخ طبعی و اقسام آن . ۳۰
۳-۱۱- شیوه های طنز پردازی و  خنداندن . ۳۱
۳-۱۲- شگردهای رایج در متون مطالبه آمیز (حکایت احمقان) ۳۲
۳-۱۳- حکایت مثنویهای عطار۳۳
فصل چهارم: ( عقل و جنون )
۴-۱- تعریف عقل و جنون ۳۵
۴-۲- اقسام دیوانه ۳۷
۴-۳- تأثیرات وجود عقل ۳۷
۴-۴- عقلای مجانین. ۳۸
۴-۵- موضوعات مورد اعتراض عقلای مجانین۴۰
۴-۶- تاریخچه ی گستاخی به درگاه حق ۴۲
۴-۷- تعریف عاقل، نادان و دیوانه .۴۳-۴۲
فصل پنجم: (حکایات طنزآمیز مثنویهای عطار)
۵-۱- حکایات طنز مصیبت نامه .۸۶-۴۴
۵-۲- حکایات طنز منطق الطیر.۱۰۳-۸۶
۵-۳- حکایات طنز اسرارنامه ۱۱۹-۱۰۳
فهرست منابع . ۱۲۰
چکیده
ازمکتب تصوف اسلامی که مسلماً ایرانیان، در پایه‌گذاری و بنیان آن سهمی به سزا داشته‌اند، نوابغی برخاسته‌اند که در پیشرفت افکار بشر در این زمینه ،کمک‌های شایانی نموده‌اند. شیخ فریدالدین محمّد عطار نیشابوری یکی ازآن جمله نوابغ است که در این راه ،گام‌های بلندی را برداشته است. از جمله اقدامات بدیع و ارزنده‌ی او ، آن است که وی مردم و طبقات فرودست را به طور جدی مدّ نظر داشته و سهم عظیمی را در آشنا ساختن عوام با مقوله عرفان  داراست. او در ضمن حکایاتی بس شیرین و خواندنی ، با استفاده ازشخصیت دیوانه و گفتار و کردار ویژه ی او که طنزآمیز است به انتقاد از اوضاع نابسامان زمانه ی خود می پردازد.علی رغم اینکه در اکثر متون ادبی و تاریخی از اصطلاح “عقلای مجانین ” استفاده شده است ،عطار از آنجا که احترام ویژه ای برای این قشر ، قایل است به آنها “دیوانه” می گوید و در خلال آثارش حقیقت وجودی آنها را برتر از”عاقلان” می نماید. گویی قدرتمندان عاقل وسودجو، مطابق با مصلحت اندیشیها ی عامدانه ی خود ،همیشه  در پی محدود کردن و به رسمیت نشناختن آنها بوده اند. دیوانگان عطار با بهره گیری ازشگردهای گوناگون  طنز پردازی  در حکایات ،نقشی مؤثردر تشفی خاطرمردم رنج دیده  وابرازانزجار از هر گونه ظلم و تبعیض را دارند.معمولا در این قسم حکایات ،شاهد رفتار نامتعارف و شگفت انگیزی ازدیوانه هستیم  که واکنش شخصیت مقابل را برمی انگیزدو اینگونه جریان کمیک داستان شکل می گیرد.یکی از جریانات نو ظهور در مثنویهای عطار، جابه جا یی شخصیتها در قالب  قصه های آن است،این امر ضمن اینکه باعث جذابیت خاصی شده ،یکی از عوامل ایجاد طنز محسوب می شود.بنابر اهمیتی که این حکایات دارا هستند. بر آنیم تا در این پژوهش؛ ضمن بررسی کامل حکایات طنز موجود در سه مثنوی فاخر او، فنون طنز آفرینی هریک را به طور مبسوط بررسی کنیم.
۱-۱- مقدمه
در مورد شاعر بلند آوازه قرن ششم که چون اختری درخشان در آسمان ادب می‌درخشد؛ اطلاع دقیقی در دست نیست. نه استادان او، نه معاصرانش و نه سلسله ی مشایخ او در تصوف ؛ هیچ کدام به قطع روشن نیست. در باب زندگی او ؛هر چه گفته شده؛ غالباً احتمال و افسانه است و شاید همین پوشیده ماندن در ابرابهام، شخصیت او را سحر آمیز و جذاب تر کرده است. به هر حال اطلاعات مورخان از زندگی نامه سنایی؛ شاعر پیش از او و مولانا ؛ شاعر پس از او ؛ بسیار بیشتر از خود عطار است.
می دانیم که او شاعری عارف مسلک است؛ البته خانه نشین نیست و در میان مردم و ضمن اشتغال به طبابت و عطاری و آشنا شدن با‌‌آلام روحی و جسمی آنها به سیر و سلوک مشغول بوده است. پس از آنکه در سراسر عمرش شاهد مصایب گوناگون طببیعی از جمله سیل، قحطی و زلزله بود. روح زخم خورده‌ی خود و هم نوعان تیره روزش را با حکایاتی به ظاهر مفرّح و خنده‌آور و در باطن چون زهری کارگر، تشفی بخشد. پس به جمع‌آوری اقوال و حکایات از افواه مردم و آثار پیشنیان پرداخت و ضمن گنجاندن افکار و دغدغه‌های ذهن نا آرامش در آن ؛دوباره آن را  به مردم  باز گردانید. جهت حفظ امنیت جانش ؛ از ذکر انتقادات کوبنده نسبت به عدالت الهی، حاکمیت زمانه، رسوایی‌های اخلاقی مردمان زمانش ؛ خودداری کرد و همه را از زبان شخصیت محبوبش« دیوانه» نقل کرد.
البته سنایی قبل از او ؛ حکایت عامیانه را در اشعارش به کاربرد ولی چندان به قالب حکایت ؛ نپرداخت و  آن را با زبانی گیرا بیان نکرد، بیشتر برایش ؛ نتیجه‌ای که از حکایت می‌گرفت ؛ اهمیت داشت که آن را با ابیات طولانی‌تر بپروراند. حال آنکه عطار، حکایت را بسیار جذاب و شیرین مطرح کرد و در آن به نحو احسن به شخصیت‌پردازی پرداخت و از شیوه های گوناگون؛ جهت ایجاد طنز بهره برد و سعی کرد مفاهیم والای ذهنی اش را در قالب همین داستان‌ها بگنجاند و کمتر پس از اتمام داستان؛ به شرح و تفسیر بپردازد.
تعداد صفحه : ۱۳۰
قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        ****       [email protected]