Get a site

 

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد نراق

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

(M.A  )

گرایش حقوق خصوصی

 

عنوان :

تأثیر مقتضیات زمان و مکان بر مهریۀ زوجه

 

بهار۱۳۹۴

   

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

 

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………۱

فصل اول ـ کلیات ……………………………………………………………………………………….۵

گفتار اول ـ مقتضیات زمان و مکان ………………………………………………………………………………….۶

الف ـ مفهوم لغوی و اصطلاحی زمان و مکان …………………………………………………………………………….۶

ب ـ ارکان تشکیل دهنده ی زمان و مکان…………………………………………………………………………………۱۰

ج ـ مفهوم مقتضیات زمان و مکان …………………………………………………………………………………………..۱۳

د ـ لزوم رعایت مقتضیات زمان و مکان …………………………………………………………………………………..۱۸

گفتار دوم ـ مهریه ……………………………………………………………………………………………………….۲۳

الف ـ مفهوم لغوی و اصطلاحی مهریه …………………………………………………………………………………….۲۳

ب ـ اقسام مهریه ………………………………………………………………………………………………………………….۲۹

ج ـ تاریخچه ی مهریه …………………………………………………………………………………………………………..۳۷

۱ ـ قبل از اسلام …………………………………………………………………………………………………………………..۳۷

۲ ـ بعد از اسلام …………………………………………………………………………………………………………………..۳۸

فصل دوم ـ جامعیت شریعت و شرایط تأثیر زمان و مکان بر احکام……………………..۴۱

مبحث اول ـ جامعیت شریعت و ادله ی آن ……………………………………………………………………..۴۲

گفتار اول ـ منظور از جامعیت ……………………………………………………………………………………….۴۳

الف ـتناسب با فطرت انسان ها به حکم غریزه ………………………………………………………………………..۴۵

۱ ـ دلیل تناسب در بیان خالق………………………………………………………………………………………………….۴۵

۲ ـ بررسی تطبیقی برخی احکام اسلام با فطرت بشر …………………………………………………………………۴۷

ب ـ تناسب با فطرت انسان ها به حکم عقل و علم …………………………………………………………………..۴۹

۱ ـ تناسب شریعت با عقل………………………………………………………………………………………………………۵۰

۲ ـ تناسب شریعت با علم ……………………………………………………………………………………………………..۵۰

گفتاردوم ـ اثبات جامعیت …………………………………………………………………………………………….۵۱

الف ـ جامعیت در قرآن …………………………………………………………………………………………………………۵۱

۱ ـ دسته ی اول ـ تبیان بودن قرآن ………………………………………………………………………………………….۵۱

۲ـ دسته دوم ـ جهانی بودن قرآن ……………………………………………………………………………………………۵۲

۳ ـ دسته سوم ـ جاودانگی قرآن ……………………………………………………………………………………………..۵۳

ب ـ اهل بیت و جامعیت قرآن ……………………………………………………………………………………………….۵۴

ج ـ دلیل عقلی بر جامعیت قرآن ……………………………………………………………………………………………..۵۳

ـ لازمه ی نفی جامعیت ؛ پذیرفتن نقص یا تقصیر در دین باشد …………………………………………………..۵۵

ـ اصل خاتمیت دلیل بر جامعیت …………………………………………………………………………………………….۵۶

د ـ تفاسیر وارد بر جامعیت قرآن …………………………………………………………………………………………….۵۷

گفتار سوم ـ اقوال و نظریات …………………………………………………………………………………………۶۰

الف ـ نظریه ی نخست ـ گستردگی دین در همه ی علوم و روش ها …………………………………………..۶۰

ب ـ نظریه ی دوم ـ جامعیت تنها در ذکر کلیات و بیان ارزشها …………………………………………………..۶۳

ـ جامعیت و علوم …………………………………………………………………………………………………………………۶۵

ـ جامعیت و حکومت ……………………………………………………………………………………………………………۶۵

ج ـ نظریه ی سوم ـ تعدیل در دو نظریه ی پیشین …………………………………………………………………….۶۶

د ـ نظریه ی برگزیده ……………………………………………………………………………………………………………..۶۹

مبحث دوم ـ شرایط تأثیر زمان و مکان بر احکام ………………………………………………………………۶۹

الف ـ شئون ثابت زندگی انسان ………………………………………………………………………………………………۷۱

ب ـ شئون متغیر زندگی انسان…………………………………………………………………………………………………۷۳

گفتار اول ـ تأثیر زمان و مکان در موضوعات و متعلقات احکام …………………………………………..۷۵

الف ـ تبیین مفهومی موضوع و متعلق و تفاوت آن ها ………………………………………………………………..۷۵

ب ـ چگونگی تأثیر زمان و مکان در موضوعات یا متعلقات زمان و مکان ……………………………………۷۷

۱ـ زمان و مکان و تغییر موضوع ……………………………………………………………………………………………..۷۸

۲ـ زمان و مکان و توسعه یا تضییق موضوع ……………………………………………………………………………..۸۲

گفتار دوم ـ تأثیر زمان و مکان در اجتهاد ………………………………………………………………………..۸۵

الف ـ اجتهاد و نقش آن در تشریع اسلامی ……………………………………………………………………………….۸۵

ب ـ مکاتب فقهی در مورد تأثیر زمان و مکان در اجتهاد …………………………………………………………….۸۹

۱ ـ اجتهاد و فقه سنتی محض ………………………………………………………………………………………………..۸۹

۲ـ اجتهاد و فقه سنتی پویا ……………………………………………………………………………………………………..۹۰

۳ـ اجتهاد و فقه پویای محض ………………………………………………………………………………………………..۹۳

فصل سوم ـ دلایل و فلسفه ی وجوب مهریه …………………………………………………..۹۵

مبحث اول ـ دلایل وجوب مهریه …………………………………………………………………………………..۹۶

گفتار اول ـ دلایل شرعی ……………………………………………………………………………………………..۹۷

الف ـ قرآن …………………………………………………………………………………………………………………………..۹۷

ب ـ روایات …………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۰۸

گفتار دوم ـ دلایل حقوقی …………………………………………………………………………………………..۱۱۳

ـ مواد قانونی و نظریات حقوقدانان………………………………………………………………………………………..۱۱۳

مبحث دوم ـ فلسفه ی وجوب مهریه …………………………………………………………………………….۱۱۸

۱ ـ مهریه یک امر طبیعی و ذاتی است …………………………………………………………………………………..۱۱۹

۲ ـ مهر قانون عشق و جذب است ……………………………………………………………………………………….۱۲۰

۳ ـ مهریه پاداش و نشانه ی حیا و عزت زن است ………………………………………………………………….۱۲۲

۴ ـ مهر باعث کنترل و بقاء خانواده می شود ………………………………………………………………………….۱۲۳

۵ ـمهر عوض بُضع است ……………………………………………………………………………………………………۱۲۴

۶ ـ مهر عوض مشقات و ناکامی های حاصل از روابط جنسی زن است …………………………………….۱۲۴

۷ ـ مهر عطیه ی تبرعی الهی به زن است ……………………………………………………………………………….۱۲۶

۸ ـ مهریه پیمان صداقت است ……………………………………………………………………………………………..۱۲۷

۹ ـ مهر تضمین مادی امنیت تربیت است ………………………………………………………………………………۱۲۷

۱۰ ـ مهر بیمه ی اجتماعی زن و موجب تعادل اقتصادی است …………………………………………………۱۲۸

۱۱ ـ مهر وثیقه ی مالی در مقابل حق طلاق است …………………………………………………………………. ۱۳۰

۱۲ ـ  مهر مکمل سهم الارث زن است ………………………………………………………………………………… ۱۳۲

۱۳ ـ مهر مرز فعالیت های زن است ……………………………………………………………………………………..۱۳۲

فصل چهارم ـ تأثیر مقتضیات زمان و مکان بر مهریۀ زوجه ……………………………..۱۳۷

مبحث اول ـ تأثیر مقتضیات زمان و مکان بر اصل مهریه ………………………………………………….۱۴۱

گفتار اول ـ تغییرات ایجاد شده در وضعیت زنان ……………………………………………………………۱۴۱

گفتار دوم ـ تأثیر استقلال مالی زنان در حکم الزام مرد به پرداخت مهریه ……………………………۱۴۲

مبحث دوم ـ تأثیر مقتضیات زمان و مکان بر نوع و میزان مهریه…………………………………………۱۴۸

نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………….. ۱۵۲

منابع و مآخذ ……………………………………………………………………………………………………………………..۱۵۶

چکیده انگلیسی ………………………………………………………………………………………………………………….۱۵۹

 

 

چکیده

 

دین اسلام دین جامع و کاملی است و مجموعه ی احکام و دستوراتی را ارائه نموده است که پاسخگوی نیاز انسان در مسائلی می باشد که سعادت و خوشبختی او را فراهم می کند و اگر این مقررات و رهنمودها نباشد ، انسان به تنهایی و با تکیه بر عقل خود به سعادت و خوشبختی نمی رسد . مقتضیات زمان و مکان بر  این احکام تأثیرگذار هستند ، اما حدود تأثیر آن ها مستلزم شرایطی است که به عنوان مثال می توان به تغییر موضوع یا مصلحت اشاره کرد . مفهوم مقتضیات زمان و مکان این است که در هر زمان و یا مکانی بر حسب شرایط و اوضاع و احوال جامعه و گاهی بنا بر ذوق ، سلیقه و تقاضای مردم و نیز پسند آنان در هر مکان یا دوره ی زمانی ، پدیده هایی به وجود می آیند که این پدیده ها ایجاب    می کنند خود را با آن ها تطبیق دهیم .

دین اسلام در ضمن آیاتی از قرآن کریم ، احکامی را در خصوص مهر بیان داشته و شارع مقدس در این آیات مهر را ملک زن شناخته است . هم چنین در روایات واصله از ائمه ـ علیهم السلام ـ و بیان فقیهان و حقوقدانان اسلامی نیز فلسفه های متعددی برای مهریه بیان شده است که به عنوان نمونه ، عده ای فلسفه ی وجوب مهریه را عوضی در مقابل تمتع مرد دانسته اند .

اما با توجه به مقتضیات زمان و مکان ، پیشرفت تمدن و بهبود وضعیت اجتماعی و استقلال مالی زنان در جامعه ، نیاز مبرم به بررسی این موضوع احساس می شود که آیا تغییرات ایجاد شده در اوضاع و احوال زنان امروزه ، فلسفه و حکمتی را که در وجوب مهریه موجود بوده است نیز تغییر داده است و به عبارت دیگر آیا مقتضیات زمان و مکان بر اصل مهریه و نیز نوع و میزان آن تأثیر دارد ؟

در نهایت با بررسی فلسفه های وجوب مهریه ، به این نتیجه می رسیم که این مقتضیات ، بر اصل مهریه تأثیر نمی گذارد ، اما می تواند نوع مهریه را تغییر داده و میزان آن را افزایش دهد .

کلید واژه ها : مقتضیات زمان ، مقتضیات مکان ، مفهوم مهریه ، دلایل مهریه ، فلسفۀ مهریه ،                            زوجه ، جامعیت دین .

 

 

 

مقدمه

 

پیش از ظهور مکتب نجات بخش اسلام ، مهریه بیش تر بهایی بود که جهت خریداری زن از اولیای  وی، پرداخت می گردید و یا عوضی بود که مرد در قبال انتقال زن از خانه ی پدری به خانه ی همسر متحمل می شد . اگرچه مهریه از احکام تأسیسی در اسلام محسوب نمی شود ، اما سیمای خاص آن در اسلام بر تمامی عقاید جاهلی رنگ بطلان کشید ؛ چنان چه مهریه موقعیت خاصی یافت ، شکل جدیدی به خود گرفت و هدیه ای آسمانی برای زن شد که مرد را ملزم می دارد در نهایت صداقت و صفای باطنی به زوجه ی خود پرداخت کند . دلایل الزام مرد به پرداخت مهریه ، آیات و روایات و موادی از  قانون می باشند ، چنان که در عین حال ، در بیان فقها و حقوقدانان اسلامی ، فلسفه هایی برای وجوب مهریه بیان شده است .

بیان مسئله :

با توجه به این که در دهه های اخیر زنان همپای مردان مدارج عالی تحصیل را طی می کنند و با بهره گرفتن از همین تحصیلات و تخصص ، بسیاری از مشاغل خصوصی و دولتی را اخذ نموده و در آن ها مشغول به کار هستند و با نظر به این که برای استخدام نیرو تفاوت چندانی بین زن و مرد قائل نمی شوند و به جز کارهایی که ذاتاً مربوط به مردان است ، زنان هم مثل مردان مشغول کار و فعالیت هستند ؛ سؤالی که مطرح می شود این است که آیا با وجود تغییرات ایجاد شده در وضعیت مالی و اجتماعی زنان ، برای قانونگذار این امکان را ایجاد می کند که بتواند مهریه ی زنان را حذف نموده و الزام مرد به پرداخت مهریه را منتفی نماید ؟ و این که آیا این تغییر در شرایط و اوضاع و احوال زنان  می تواند در میزان و نوع مهریه ی زنان تأثیر گذار باشد یا خیر ؟

این ها شبهاتی است که وجود دارد و در این تحقیق در خصوص درستی یا نادرستی این شبهات و
فلسفه ی این که چرا از ابتدا برای زن مهریه مقرر شده است ، بحث و بررسی صورت می گیرد .

 

ضرورت تحقیق :

با توجه به این که امروزه به علت تغییرات چشم گیری که در زندگی اجتماعی و وضعیت مالی زنان ایجاد شده ، شبهات زیادی در این خصوص به وجود آمده که بررسی آن ها ضروری بوده و باید به این شبهات پاسخ داده شود ، بنابراین ما در این تحقیق در صدد پاسخ به آن ها خواهیم بود .

سؤالات تحقیق :

الف ـ پرسش های اصلی تحقیق :

۱ـ تأثیر مقتضیات زمان و مکان بر اصل مهریه چیست ؟

۲ ـ تأثیر زمان ، مکان و تغییرات فرهنگی و اجتماعی در میزان مهریه و نوع آن چگونه است ؟

ب ـ پرسش های فرعی تحقیق :

۱ ـ فلسفه ی مهریه چیست ؟

۲ ـ دلایل وجوب مهریه چیست ؟

۳ ـ شرط تأثیر زمان و مکان بر حکم چیست ؟

فرضیات تحقیق :

الف ـ فرضیات اصلی تحقیق :

۱ ـ اصل مهریه و الزام مرد به پرداخت آن ، بر اثر مقتضیات زمان و مکان قابل تغییر نیست .

۲ ـ زمان و مکان در میزان و نوع مهریه مؤثر است و سبب تغییر آن می گردد .

ب ـ فرضیات فرعی تحقیق :

۱ ـ در بیان فلسفه ی مهریه ، نظرات مختلفی وجود دارد که از آن جمله می توان به نظر عده ای که مهر را عوض تمتع می دانند اشاره کرد .

۲ ـ در خصوص وجوب مهریه دلایل متعددی چون آیات قرآن و روایات ائمه (ع) و نیز دلایل قانونی وجود دارد .

۳ ـ تغییر احکام در اسلام با شرایط خاصی مثل تغییر در موضوع حکم امکان پذیر است .

روش تحقیق :

تحقیق مزبور بر اساس روش کتابخانه ای ـ تحلیلی گردآوری شده است .

تعداد صفحه:۱۷۳

قیمت : ۳۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار میگیرد و  همچنین فایل خریداری شده به ایمیل شما نیز ارسال می شود

پشتیبانی سایت :                 [email protected]

[add_to_cart id=158572]

—-

پشتیبانی سایت :       

*