Get a site

پایان نامه تحلیل محتوای دیوان اشعار فارسی استاد شهریار از حیث توجه به ابعاد اجتماعی دین

پایان نامه

گرایش : پژوهش

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد خلخال

پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد علوم اجتماعی (M.A)

گرایش: پژوهش

عنوان:

تحلیل محتوای دیوان اشعار فارسی استاد شهریار از حیث توجه به ابعاد اجتماعی دین

استاد راهنما:

دکتر ربابه پورجبلّی

استاد مشاور:

دکتر صمد عابدینی

فهرست مطالب:
چکیده .  ۱
فصل اول: کلیات تحقیق
۱ـ۱ـ مقدمه ۲
۱ـ۲ـ طرح مسأله ۴
۱ـ۳ـ اهمیت و ضرورت تحقیق. ۶
۱ـ۴ـ اهداف تحقیق ۷
۱ـ۴ـ۱ـ هدف کلی. ۷
۱ـ۴ـ۲ـ اهداف اختصاصی. ۷
۱ـ۵ـ زندگی‌نامه استاد شهریار ۷
۱ـ۶ـ ویژگی‌های شعر شهریار. ۸
۱ـ۷ـ شهریار در دیدگاه صاحب‌نظران و دوستان. ۱۰
۱ـ۷ـ۱ـ ملک‌الشعرای بهار ۱۰
۱ـ۷ـ۲ـ سید محمدعلی جمالزاده. ۱۰
۱ـ۷ـ۳ـ لطف‌اله زاهدی. ۱۰
۱ـ۷ـ۴ـ علی اصغر شعر دوست ۱۰
۱ـ۷ـ۵ـ مقام معظم رهبری. ۱۱
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش
۲ـ۱ـ مقدمه. ۱۲
۲ـ۲ـ پیشینه تجربی تحقیق در زمینه‌ی جامعه‌شناسی ادبیات ۱۲
۲ـ۲ـ۱ـ در خارج ۱۲
۲ـ۲ـ۲ـ در ایران ۱۳
۲ـ۳ـ پیشینه تجربی تحقیق درباره استاد شهریار. ۱۴
۲ـ۴ـ نقش دین در اجتماع از دیدگاه اسلام. ۱۵
۲ـ۵ـ نظریه‌های جامعه‌شناسان در حوزه دین. ۱۸
۲ـ۵ـ۱ـ نظریه امیل دورکیم. ۱۸
۲ـ۵ـ۲ـ نظریه ماکس وبر ۱۹
۲ـ۵ـ۳ـ نظریه کلود هانری سن سیمون ۲۰
۲ـ۵ـ۴ـ نظریه کارل مارکس ۲۱
۲ـ۵ـ۵ـ نظریه یوآخیم واخ. ۲۱
۲ـ۵ـ۶ـ نظریه میلتون یینگر ۲۲
۲ـ۵ـ۷ـ نظریه هربرت اسپنسر. ۲۳
۲ـ۶ـ چهارچوب نظری تحقیق ۲۳
۲ـ۷ـ سؤال‌های تحقیق ۲۶
فصل سوم: روش پژوهش
۳ـ۱ـ نوع و روش تحقیق ۲۷
۳ـ۲ـ واحدهای تحلیل محتوا. ۲۸
۳ـ۳ـ مراحل گزینش مقوله‌ها و کدگذاری آن‌ها. ۲۸
۳ـ۴ـ جامعه آماری تحقیق. ۳۰
۳ـ۵ـ نمونه آماری ۳۰
۳ـ۶ـ حجم نمونه. ۳۰
۳ـ۷ـ اعتبار تحقیق ۳۰
۳ـ۸ـ روش کار (چگونگی جمع‌آوری داده‌ها). ۳۰
۳ـ۹ـ روش تجزیه و تحلیل داده‌ها ۳۱
۳ـ۱۰ـ تعریف متغیرهای تحقیق ۳۱
۳ـ۱۰ـ۱ـ تعریف نظری مفهوم دین از منظر جامعه‌شناسی. ۳۱
۳ـ۱۰ـ۲ـ تعریف عملیاتی دین از منظر جامعه‌شناسی. ۳۲
۳ـ۱۱ـ داده‌های پژوهش ۳۳
۳ـ۱۱ـ۱ـ داده‌های مربوط به ابعاد اجتماعی دین در دیوان اشعار فارسی استاد شهریار. ۳۳
۳ـ۱۱ـ۲ـ داده‌های نامشخص پژوهش ۴۲
فصل چهارم: یافته‌های پژوهش
۴ـ۱ـ مقدمه. ۴۷
۴ـ۲ـ تحلیل توصیفی داده‌ها ۴۸
۴ـ۳ـ توزیع فراوانی نسبی داده‌ها براساس سه مقوله. ۵
۴ـ۳ـ۱ـ مقوله اول (انسجام و همبستگی) ۵۱
۴ـ۳ـ۲ـ مقوله دوم (فضیلت‌ها و ارزش‌های اخلاقی). ۵۲
۴ـ۳ـ۳ـ مقوله سوم (ظلم‌ستیزی). ۵۲
۴ـ۴ـ تحلیل تبیینی داده‌ها. ۵۳
۴ـ۴ـ۱ـ روش تحلیل ارزشیابی برای تحلیل تبیینی داده‌ها. ۵۳
۴ـ۴ـ۲ـ تحلیل داده‌ها با بهره گرفتن از آزمون «آماری » یا مجذور خی به‌کمک نرم‌افزار SPSS19. 69
۴ـ۴ـ۳ـ آمار اجمالی توزیع فراوانی داده‌ها براساس سه مقوله ۸۲
۴ـ۴ـ۳ـ۱ـ مقوله‌های سه‌گانه (انسجام و همبستگی، فضائل و ارزش‌های اخلاقی و ظلم‌ستیزی). ۸۳
۴ـ۴ـ۳ـ۲ـ مقوله اول (انسجام و همبستگی) ۸۴
۴ـ۴ـ۳ـ۳ـ مقوله دوم (فضائل و ارزش‌های اخلاقی) ۸۵
۴ـ۴ـ۳ـ۴ـ مقوله سوم (ظلم‌ستیزی) ۸۶
فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادات
۵ـ۱ـ مقدمه. ۸۷
۵ـ۲ـ نتایج توصیفی تحقیق ۸۷
۵ـ۲ـ۱ـ سوال اصلی تحقیق ۸۸
۵ـ۲ـ۲ـ سوالات فرعی تحقیق. ۸۹
۵ـ۲ـ۲ـ۱ـ سوال اول تحقیق ۸۹
۵ـ۲ـ۲ـ۲ـ سوال دوم تحقیق ۸۹
۵ـ۲ـ۲ـ۳ـ سوال سوم تحقیق. ۸۹
۵ـ۲ـ۲ـ۴ـ سوال چهارم تحقیق. ۹۰
۵ـ۲ـ۲ـ۵ـ سوال پنجم تحقیق. ۹۰
۵ـ۲ـ۲ـ۶ـ سوال ششم تحقیق. ۹۰
۵ـ۲ـ۲ـ۷ـ سوال هفتم تحقیق. ۹۱
۵ـ۲ـ۲ـ۸ـ سوال هشتم تحقیق ۹۱
۵ـ۲ـ۲ـ۹ـ سوال نهم تحقیق ۹۱
۵ـ۲ـ۲ـ۱۰ـ سوال دهم تحقیق ۹۲
۵ـ۲ـ۲ـ۱۱ـ سوال یازدهم تحقیق ۹۲
۵ـ۲ـ۲ـ۱۲ـ سوال دوازدهم تحقیق. ۹۲
۵ـ۲ـ۲ـ۱۳ـ سوال سیزدهم تحقیق. ۹۳
۵ـ۳ـ بررسی شدت نظر شهریار نسبت به مقوله‌ها و کدهای تحلیلی ۹۳
۵ـ۴ـ نتیجه‌گیری کلی. ۹۴
۵ـ۵ـ پیشنهادهای پژوهشی ۹۵
۵ـ۶ـ محدودیت‌ها و مشکلات تحقیق. ۹۵
منابع و مآخذ .۹۶
چکیده:
موضوع پژوهش حاضر «تحلیل محتوای دیوان اشعار فارسی استاد شهریار از حیث توجه به ابعاد اجتماعی دین» می‌باشد. چهارچوب نظری تحقیق را نظریه‌های دورکیم، کارل مارکس، ماکس وبر، اسپنسر و یینگر درمورد دین تشکیل می‌دهند. به عقیده دورکیم دین عامل همبستگی و ثبات اجتماعی و پایداری جامعه و مظهر قدرت جامعه است و نقش مثبت دین در حل و فصل مشکلات اجتماعی، در ایجاد یگانگی و در معنویتی که در جامعه به‌وجود می‌آید نیز سخت اهمیّت دارد. کارل مارکس معتقد است که، انسان دین را می‌آفریند و دین، هم ابزار ستمگری به طبقه زیردست جامعه و هم بیانگر اعتراض علیه ستمگری می‌باشد. طبق نظر یینگر، دین از طریق تأکید بر ارزش‌های کلی و دسترسی‌پذیر یعنی ارزش‌هایی چون رستگاری و یا توجیه رنج، ناکامی و محرومیت و نظایر آن، موجب حفظ سازمان اخلاقی جامعه می‌شود. با توجه به این‌که ادیان الهى و آسمانى در ترویج فضایل، آرمان‌ها، آداب مثبت و خصلت‌هاى نیکو، نقش مؤثرى داشته‌اند، اسپنسر در این باره معتقد است: «بیان آداب و فضایل جوامع که پایه‌ى تمدن آن‌هاست، ناشى از دین است». بر این اساس سه مقوله‌ی انسجام و همبستگی اجتماعی، فضائل و ارزش‌های اخلاقی و ظلم‌ستیزی تعیین شد و کدهای تحلیل تحقیق در هریک از این سه مقوله جای گرفتند. با توجه به اهداف تحقیق، برای هریک از مقوله‌ها و کدهای تحلیلی، سوالاتی طراحی کردیم. از تکنیک تحلیل محتوا که در تحقیقات بنیادی، تاریخی، اسنادی و کیفی به‌کار گرفته می‌شود، در این تحقیق استفاده شد. جامعه آماری این تحقیق عبارت است از دیوان سه جلدی اشعار فارسی استاد شهریار که نمونه‌گیری هم نداشتیم. با بهره گرفتن از اعتبار صوری و به‌کارگیری روش بررسی کتابخانه‌ای و نیز استفاده از روش تحلیل کمی و کیفی، داده‌ها جمع‌آوری شد و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از دو روش «تحلیل ارزشیابی» و «آزمون خی‌دو» بهره گرفتیم. برای ارائه نتایج، از روش توصیفی و نیز تحلیل محتوای ارزشیابی در یافتن پاسخ سوالات مطرح شده استفاده شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که استاد شهریار به‌ترتیب به مباحث ایثار و شهادت، جهاد، عدل و عدالت و وحدت و نوع‌دوستی اهمیت به‌سزایی قائل بوده و همگان را به این مفاهیم دینی که حیات‌بخش برای جوامع انسانی و اسلامی هستند دعوت می کند.
فصل اول: کلیات تحقیق
۱-۱- مقدمه
طی سال‌های متمادی که از عمر بشر و جامعه انسانی می‌گذرد دین تنها گزینه‌ای است که تقریباً تمام انسان‌ها را در اختیار خود داشته است. جدا از ماهیت­های متنوع و مختلفی که دین در جهان داشته، تمامی مردم در ارتباط خود با جهان طبیعت و نیروهای موجود در آن، اندیشه‌ای را برگزیده‌اند. دین در عرصه­ اجتماع، سال‌های متمادی حضوری چشم‌گیر داشته است و آموزش و پرورش، اقتصاد، سیاست، تولید علم و اخلاق، همگی در اختیار دین و شارعان آن بوده است.
در جوامع اسلامی، دین معمولاً نقش اساسی در زندگی اجتماعی مسلمانان دارد و نمادها و شعائر دینی غالباً با فرهنگ مادی و هنری جامعه از جمله ادبیات در­آمیخته است. با نگاهی گذرا به آثار بزرگان ادبیات و شعر جوامع اسلامی، در­­­­می­یابیم که بسیاری از اشاره­ها، عبارت­ها، تعبیرها و استدلال­های آنان، با اقتباس و الهام از آموزه­های دینی می‌باشد، به‌طوری‌که از مقوله‌های فردی مانند پرستش، عبادت و خداباوری گرفته تا مؤلفه‌هایی اجتماعی همچون عدالت‌محوری، ظلم‌ستیزی، برابری، وحدت، احسان و نیکوکاری و. . . همواره موردنظر این ادیبان بوده است.
دین و ادبیات بی‌شک کهن­ترین انگاره‌های فرهنگی یک ملت به‌شمار می­آیند. دین، راه و روش و آیین زندگی کردن در راه حق را نشان می‌دهد، راهی که سعادت را تضمین می‌کند. در این میان هنر و ادبیات به‌ویژه شعر، مهمترین ابزاری است که دینداران و عرفا با آن به ترویج اندیشه­های دینی پرداخته­اند. آن‌گونه که دکتر علی شریعتی، هنر را جزئی از دین می‌داند و می‌گوید‌: «هنر یک مقوله‌ی دینی و یک حقیقت متعالی و مقدس است که نجات‌بخش بشریت است و یک رسالت مافوق مادی و متعالی و صد در صد انسانی دارد» (شریعتی، ۱۳۶۲: ۸).
دین در شعر فارسی و در قرون متمادی، از سیطره‌ی محکم و آشکاری برخوردار بوده است، تا آنجا که بیشتر سروده­های پیش از اسلام، متضمن تعالیم اخلاقی و مضامین دینی بوده است. ادبیات فارسی از همان آغاز پیدایش و توسعه­ی خود (نیمه قرن سوم هجری) برخلاف ادبیات عربی که یک دوره‌ی جاهلی را پشت سر گذرانده، صبغه­­ی فرهنگی داشته است، لذا تأثیر تعالیم اسلام در آن، نه بر اثر برخوردهای تنش‌آمیز و فیزیکی بلکه برخواسته از تعامل فرهنگی و ادبی بوده است (صادقی، ۱۳۷۶: ۱۵۷).
از همان قرون نخستین ورود اسلام به ایران، واژه­هایی از قبیل آیت، اذان، ایمان، ثواب، جهاد، حلال، حرام، صوم، عقاب، غیبت، قضا و قدر، کافر، مسجد، مسلم، حاکم، بیت‌المال، جزیه، محتسب، والی و. . . به‌جای واژگان فارسی یا همراه با آن در زبان و ادبیات فارسی رواج یافته و با تداوم این داد و ستد ادبی و فرهنگی، جایگاهی محکم برای خود پیدا کرده است.
شاعران پارسی‌گویِ دین‌باور، با این اعتقاد که شعرشان با بهره گرفتن از مضامین دینی و قرآنی از ژرفا و عمق بیشتر و اصالتی والا برخوردار خواهد شد، به دین توجه و گرایش نشان داده‌اند. هیچ دیوان شعر پارسی را نمی­توان یافت که با توحید و ستایش ذات باری‌تعالی و نعت رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم و نیایش و سوز و گدازهای عارفانه شروع نشده باشد و به این ترتیب است که اشعار توحیدی، نیایشی، عرفانی، حکمی و اخلاقی، همه تحت تأثیر دین و آموزه‌های اعتقادی سروده شده‌اند (ممتحن و محمدی، ۱۳۹۲).
استاد شهریار نیر که یکی از شاعران پارس‌گوی معاصر می‌باشد با استفاده ماهرانه شهریار از جلوه­های متعدد و متنوع فرهنگ عامه، گنجینه‌ای ارزشمند از لغات، اصطلاحات و باورهای عامیانه، کنایه‌ها و. . . فراهم آورده است که بررسی آن‌ها نتایج مهم اجتماعی، فرهنگی، دینی و ادبی درپی دارد. قصیده‌ها و مثنوی‌های استاد منعکس کننده­ دیدگاه دینی، اجتماعی، فرهنگی و گاه سیاسی او می‌باشد (چلبیانی، ۱۳۸۶).
شهریار در ارائه اندیشه‌ها و عواطف خود، با روحیه‌ها و ذوق و سلیقه‌های مختلف چنان سازگارانه روبه‌رو شده و تا آنجا همزیستی مسالمت‌آمیز با موافق و مخالف را مهم شمرده است که رفتار اجتماعی و سوگیری‌اش در مجموع، مفهوم شعر زیر را در ذهن‌ها تداعی می‌کند (علیزاده، ۱۳۷۴: ۳۲۵).
چنان با نیک و بد سر کن که بعد از مردنت          مسلمانت به زمزم شوید و هندو بسسوزاند
پژوهش حاضر به‌منظور بررسی و تحلیل دیوان اشعار فارسی استاد شهریار از حیث توجه به ابعاد اجتماعی دین و با هدف روشن شدن هرچه بیشتر دیدگاه‌های دینی ـ اجتماعی ایشان تحریر شده و اشعار فارسی استاد در باب­های انسجام و همبستگی، ظلم‌ستیزی و توجه به فضائل و ارزش‌های اخلاقی که منعکس کننده‌ی اندیشه‌های دینی و اجتماعی این شاعر متعهد می‌باشد مورد مطالعه قرار گرفته و تبیین شده است تا محققان آثار ایشان را اندک فایده آید.
۲-۱- طرح مسأله
دین یکی از قدیمی‌ترین و در عین حال پویاترین نهادهای جامعه است. از نقطه‌نظر جامعه‌شناسی، دین یک واقعیت تاریخی ـ اجتماعی و نهادی اولیه است (نویدنیا و عابدینی، ۱۳۹۰).
در سرتاسر تاریخ و در کهن­ترین فرهنگ­های بشری، دین به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین و فراگیرترین ویژگی زندگی انسانی، همواره به اشکال گوناگون وجود داشته و مورد توجه قرار گرفته است.
دین اصل وحدت‌بخش بوده و به انسان اجازه می­دهد تا بر تمایلات خودخواهانه‌ی خود فائق آمده و به هم‌نوعان خود عشق ورزد. دین سنگ بنای سامان اجتماعی و منبعی برای ارزش‌های اجتماعی است و بر گزینش‌های فردی و بسیاری از زمینه‌های زندگی روزمره تأثیر می‌گذارد و به‌عنوان تجلّی روح جمعی و عامل همبستگی و یکپارچگی جامعه محسوب می­شود (حیدری و همکاران، ۱۳۹۰).
«جامعه‌شناسی دین از جهت روش‌شناختی، شاخه‌ای از جامعه‌شناسی است و از جهت موضوع، شاخه‌ای از دین‌شناسی به‌شمار می‌رود» (عباسی، ۱۳۸۱: ۲۲).
در جامعه‌شناسی دین، با رویکردی جامعه‌شناسانه به تحلیل دین پرداخته می‌شود. به واقع جامعه‌شناسی دین علمی است که درخصوص نقش دین در اجتماع و همچنین تأثیر آن بر حالت شخص با ایمان تمرکز می‌کند (اسکات و هال، ۱۳۸۲: ۱۴).
البته باید توجه داشت که جامعه‌شناسی دین نگاهش صرفاً معطوف به تأثیر دین در اجتماع نیست، بلکه تأثیر متقابل اجتماع در دین را نیز بررسی می کند (حیدری و همکاران، ۱۳۹۰).
آثار ادبی نیز تحت تأثیر شرایط اجتماعی موجود خلق می‌شود و رابطه­ تنگاتنگی بین ادبیات و جامعه وجود دارد، و به‌همین علت است که، گاه شعر دینی بر مردم و رفتار اجتماعی­شان اثر گذاشته، و گاه مردم  بر شعر دینی، که حاصل آن پدید آمدن انواع شعر با سبک‌های گوناگون است.
شعر از نظر معنی و محتوا به چهار دسته‌ی حماسی، غنایی، تعلیمی و وصفی تقسیم می‌شود. در طول تاریخ، در هریک از این شکل‌ها و قالب‌ها و محتواها، شعرهایی با مضامین دینی سروده شده است؛ مثل شعر مذهبی، مرثیه، مدیحه، شعر پایداری، شعر اخلاقی.
شعر و شاعر با رویدادهای اجتماعی بیگانه نیستند و همراه با هر تغییر در جامعه، تغییری محسوس، ماندگار و تأثیرگذار در آن‌ها دیده می‌شود. از این‌رو است که دکتر پرویز ناتل خانلری در مورد ارتباط هنرمند و اجتماع می‌نویسد:
هنرمند، پیش از آنکه هنری بنماید، عضو اجتماع است و ناچار از سود و زیان جامعه سهمی می‌برد، پس نمی‌تواند ادعا کند که با امور و حوادث اجتماعی ارتباط ندارد و این ارتباط، خواه ناخواه در آثار او به وجهی ظاهر می‌شود (سوری، ۱۳۸۸).
حال باید دید شعر دینی چگونه شعری است. به‌نظر می‌رسد در تصور عامه مردم و حتی برخی خواص، شعری دینی خوانده می‌شود که موضوعی دینی داشته باشد، یعنی درباره‌ی انسان، مکان، زمان یا عملی مقدس و دینی سروده شود. شاهد این مطلب تعریف دکتر حسین رزمجو از شعر دینی است:
اشعار دینی شامل سروده‌هایی است که محتوای آن‌ها را موضوعات دینی نظیر توحید باری‌تعالی یا سرگذشت پیشوایان دینی و مناقب و مصائب آن‌ها که به‌صورت مدایح یا مراثی به رشته نظم کشیده شده است، تشکیل می‌دهد.
شاعر شعر دینی باید با توجه به آموزه‌های والای اسلام شعر بسراید و شاهکار بیافریند؛ مثل آنچه در شعر سعدی، حافظ، سنایی، عطار، مولوی و دیگر شاعران موفق می‌بینیم. بنابراین، شعر شاعرانی که با پشتوانه اسلام شعر می­سرایند سرشار از حکمت و دانش است.
به‌قول شاعر معاصر محمد کاظم کاظمی، در شعر با موضوع دین، شرط اصلی این نیست که یک اثر ادبی درباره یکی از فرایض یا مراسم یا شخصیت‌های دینی ایجاد شده و احیاناً مملو از اصطلاحات و نمادهای دینی باشد، بلکه مهم این است که آن اثر، از روح و جوهر دینی برخوردار بوده و منتقل کننده این مفاهیم باشد. با این تعبیر، مثنوی معنوی تقریباً در همه شش دفتر خویش، اثری دینی است. همچنین بسیاری از قصاید سنایی و بسیاری از غزلیات حافظ و بوستان سعدی و حتی بخش‌های بسیاری از شاهنامه فردوسی، درونمایه دینی قوی دارند.
با این تفاصیل شعر دینی را می‌توان به سه شکل تعریف کرد:
ـ شعری که درباره دین یا با پشتوانه دینی سروده می‌شود.
ـ شعری که به‌طور مستقیم یا غیر مستقیم به دین می‌پردازد.
ـ شعری که موضوع یا موضعی دینی دارد.
این نوع تعاریف شعر دینی، تمامی انواع گوناگون شعری را که به‌گونه‌ای با دین سروکار دارد و امروزه نام‌های مختلفی به آن می‌دهند، دربر می‌گیرد (سوری، ۱۳۸۸).
شعر دینی، شعری ناسازگار با ستم و ستمگری و فعال است، نه منفعل. دکتر شریعتی در این مورد می‌گوید: «تشیع که هزار سال یک نهضت انقلابی بود، در پیرامون خویش، فرهنگ و شعر و ادب انقلابی نیز داشت. دعبل‌ها و. . . شاعرانی بودند که در خدمت انقلاب بودند در مبارزه با ستم زمان، به تعبیر خودشان، تمام عمر، دارِ خویش را بر پشت خود حمل می‌کردند و این‌چنین می‌زیستند» (شریعتی، ۱۳۷۷: ۱۸۲).
شعر دینی افزون بر تعهد، هدفمندی و جنبش‌آفرینی که پایه‌های اصلی‌اش به‌شمار می‌آید، با ویژگی­هایی شناخته می‌شود که این ویژگی­ها به‌شرح ذیل هستند:
الف) پیوند با قرآن و حدیث
ب) مبارزه با تفرقه
ج) مبارزه با ظلم و ستم
د) توصیه به همبستگی و اتحاد
ه) حماسه و شهادت‌طلبی
و) کمال‌گرایی و آرمان­خواهی
ز) مبارزه با رفاه‌طلبی و نمایندگی طبقه محروم (سوری، ۱۳۸۸).
با توجه به این تفاسیر، این تحقیق درپی آن است تا روشن نماید که استاد شهریار در اشعار خود تا چه حد به ابعاد اجتماعی دین توجه داشته است؟
تعداد صفحه : ۱۱۲
قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        ****       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***