Get a site

پایان نامه زیست شناسی با موضوع گیاهان دارویی

پایان نامه رشته زیست شناسی

دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان

پایان نامه زیست شناسی

با موضوع

گیاهان دارویی

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :
چکیده
نعناع گیاهی است علفی و چندساله و ساقه این گیاه چهارگوش می باشد. اغلب نعناعیان تولید کننده ترین ها و انواع ترکیبات دیگر هستند که این ترکیبات در کرک های ترشحی غده ای برگ ها، ساقه ها و اندام های زایشی ذخیره می شود. نعناع دارویی محرک، مقوی، ضد اسپاسم، ضد نفخ، آرام بخش و ملایم است. در این تحقیق براساس طرح کاملا تصادفی گیاه Mentha longifolia و Mentha spicata از چهار منطقه رویشی واقع در استان سمنان به منظور بررسی اثر تغییرات اکولوژیک بر ترکیبات موثره این دو گونه نمونه برداری صورت گرفت. متغیرهای اندازه گیری شده شامل خصوصیات مورفولوژیک (ارتفاع ساقه، طول و عرض برگ، طول میانگره، سطح برگ و وزن تر و خشک گیاه) و خصوصیات فیزیولوژیک (میزان کلروفیل، کارتنوئید، آنتوسیانین) و میزان اسانس بودند. استخراج اسانس با بهره گرفتن از دستگاه کلونجر صورت گرفت. تعیین اجزای تشکیل دهنده اسانس با دستگاه های گاز کروماتوگرافی (GC) و گاز کروماتوگرافی همراه با طیف سنجی جرمی (GC-MS) انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین ارتفاع ساقه (۵۰سانتی متر) وکمترین (۱۷سانتی متر) به ترتیب در ارتفاع ۱۴۷۰۰ متر و ارتفاعات بالاتر از ۱۸۰۰متر بودند. بیشترین میانگین سطح برگ مربوط به ارتفاع ۱۴۷۰۰متر بود. از نظر میزان کلروفیل، کارتنوئید و آنتوسیانین بیشترین میزان در پونه در ارتفاع ۱۴۷۰۰متر مشاهده شد. بازده اسانس از اندام های هوایی پونه در دو منطقه اکولوژیکی ۱۴۷۰۰متر و ارتفاعات بالاتر از ۱۸۰۰متر به ترتیب ۰۵/۱ و ۵۴/۰ و در مورد نعناع ۱۷/۱ و ۹۶/۰ گرم بود. در میان ترکیبات شناسایی شده از اسانس در گیاه پونه در ارتفاع ۱۴۷۰۰ متر پیپریتون اکساید با (۹/۵۶درصد) ترکیبات را شامل شد و در اسانس پونه برداشته شده از ارتفاعات بالاتر از ۱۸۰۰متر پولگون (۹۲/۳۱درصد) ایزومنتون (۰۸/۱۷درصد) و منتول (۴۴/۱۹درصد) بیشترین ترکیبات بودند. در اسانس نعناع در ارتفاعات ۱۴۷۰۰متر کارون با (۵۰/۳۵درصد) و ایزودهیدروکارون (۷۸/۲۳درصد) و ۱و۸سینئول (۱۸/۱۷درصد) بیشترین میزان ترکیبات بودند. همچنین در منطقه بالاتر از ۱۸۰۰متر بیشترین ترکیبات اسانس نعناع شامل کارون (۹۵/۴۹درصد)، سپس دهیدروکارون (۳۸/۱۷درصد) و لیمونن (۳۹/۱۲درصد) بود.
واژه های کلیدی: Mentha longfolia، Mentha spicata، پولگون، کارون، GC، GC_MS
مقدمه
گیاهان دارویی از دیر باز به منظور درمان انسان که در تمام دوران تاریخ، برای درمان خویش چاره ای جز توسل به گیاهان نداشته،مورد استفاده قرار گرفته است.اگر چه در نیم قرن گذشته استفاده از داروهای شیمیایی به شدت رواج یافته است،ولی آثار زیان بار آن ها بر زندگی ، سبب گرایش مجدد انسان ها به گیاهان دارویی گردید.با این وجود استفاده از گیاهان دارویی همواره در طول تاریخ یکی از روش های مؤثر درمان بوده است. تاریخ طب با کمک گیاهان دارویی در کشور ما مربوط به دوره پارینه سنگی است (صمدلویی،۱۳۸۴؛باقری زنوز،۱۳۸۲).
گیاهان دارویی یکی از منابع بسیار ارزشمند در گستره منابع طبیعی ایران به شمار می روند که در صورت شناخت علمی از نحوه کشت ، توسعه و بهره برداری صحیح ، می توانند نقش مهمی در سلامت جامعه ، اشتغال زایی و صادرات غیر نفتی ایفا کنند (صمصام شریعت ، ۱۳۷۰).
از آنجا که شرایط اقلیمی کشور ما بسیار متنوع است ، جایگاه مناسبی برای رشد و پرورش انواع گیاهان محسوب می شود. به همین خاطر می توان انواع مختلف گیاهان دارویی را به صورت خودرو و تحت کشت به مقدار فراوان تهیه نمود (قاسمی ،۱۳۸۴).
۱-۱خانواده (Lamiaceae)
نعناع گیاهی است علفی و ساقه این گیاه چهار گوش می باشد از قاعده ساقه آن ها نیز غالبا ساقه های فرعی منشا می گیرد که حالت خزنده در سطح زمین پیدا می کند و یا درون خاک وارد گردیده به صورت ساقه های زیر زمینی در می آیند (زرگری ، ۱۳۷۹).
تیره نعناع ، شامل حدود ۱۶۰ جنس و بیش از ۳۰۰۰گونه است که در نقاط مختلف کره زمین پراکنده اند . بیشترین انتشار این تیره در نواحی معتدل کره زمین دیده می شود. (امید بیگی ، ۱۳۸۴) در ایران ۴۹ جنس از تیره نعناع با چند صد گونه در مناطق مختلف پراکنده اند.از جنس های مهم این تیره می توان به نعناع ، آویشن کوهی، اسطوخودوس، اکلیل کوهی (رزماری) ، مرزنجوش ، زوفا و کاکوتی اشاره کرد (مهربان سنگ آتش و همکاران ، ۱۳۸۶).
گیاهان تیره نعناع علفی ، خشبی ، یکساله ، دو ساله یا چند ساله اند که در موارد نادری به صورت درختچه های کوچک می رویند . این گیاهان از نظر نحوه زندگی و نیاز های اکولوژیکی بسیار متفاوتند. ماده موثره گیاهان این تیره عمدتا از نوع اسانس است که در کرک های ترشحی یا حجره های مخصوص در برگ ، ساقه و گل ها ساخته و ذخیره می شوند . در اندام های مختلف این گیاهان موسیلاژ ، تانن و مواد تلخ نیز وجود دارد . نعناعیان ، یکی از بزرگ ترین خانواده های گیاهی هستند که دارای پراکنش جهانی می باشند.   ( به غیر از مناطق قطب شمال و جنوب) این خانواده شامل سه تا چهار هزار گونه گیاهی است که این گونه ها در ۲۰۰ جنس قرار گرفته اند. (زرگری ،۱۳۷۹؛واترمن ، ۱۳۷۹).
خانواده نعناع دارای گیاهان عموما علفی ، یکساله و دارای ساقه های راست یا خزنده و چهار گوش هستند. برگ های این گیاهان ساده متقابل و یک در میان و متناوب است . گل های آن ها کامل ، نامنظم ، دو جنسی و مجتمع به صورت دسته هایی واقع در محور ساقه یا در قسمت انتهایی آن است.گل ها دارای کاسبرگ ۵ قسمتی و دو یا چهار پرچم هستند . مادگی بزرگ با ۲ برچه که هر یک ۴ تخمک دارد که بعدا تبدیل به میوه های فندقه می شود که هر یک حاوی چهار بذر منفرد است. بذر این گیاهان نیز کوچک بوده و دارای آندوسپرم ناچیزی است (زرگری ، ۱۳۷۹ ؛ واترمن ،۱۳۷۹).
اغلب نعناعیان تولید کننده ترپن ها و انواع ترکیبات دیگر هستند که این ترکیبات (عمدتا) در کرک های ترشحی غده ای برگ ها ، ساقه ها و اندام های زایشی ذخیره می شوند. در بین گیاهان خانواده نعناع ، گونه های مفید فراوانی وجود دارد که عده زیادی از آن ها در مصارف پزشکی و صنایع غذایی استفاده می شوند تعداد زیادی از این گونه ها نیز به علت داشتن گل های زیبا و معطر ، دارای ارزش زینتی بوده و در باغبانی مورد استفاده قرار می گیرند (زرگری ، ۱۳۷۹ ؛ واترمن ، ۱۳۷۹).
-۲-۱جنس Mentha
پونه یا پودنه با نام علمی Menthe از خانواده نعناعیان یا لبیدسانانLamiaceae است . پونه و نعناع هر دو تحت یک نام علمی می باشند و شباهت های فراوانی به هم دارند . نعناع برگ های لطیف تر و ظریف تری دارد ولی پونه از بوته های خشن تر و مقاوم تری برخوردار است.پونه به صورت طبیعی و خودرو در حاشیه باغچه ها و کنار جویبار ها نیز به صورت وحشی به خصوص درنواحی سرد و کوهستانی می روید . پونه و نعناع هر دو ساقه های رونده دارند و از طریق آن زیاد می شوند . برگ ها و ساقه های نازک تر و همچنین ساقه های سنبله دار پونه رامی توان خشک کرد وهنگام مصرف آن ها راجوشانده ویا دم کرد (کیانمهر،۱۳۸۶).
۱-۲-۱گونه های موجود جنس Mentha
در جهان ۲۵ گونه و هیبرید های زیادی برای جنس منتا معرفی شده است. این جنس در ایران ۶ گونه علفی ، چند ساله و معطر دارد . گونه Menthe mazaffarianii انحصاری ایران است .
Menthe piperata L.نعناع فلفلی (pepper mint) از گونه هایی است که در بیشتر فارماکوپه ها از آن یاد شده است و هیبریدی است که به صورت طبیعی از تلاقی M.spicata*M.aquatica حاصل شده است و به طور گسترده به عنوان طعم دهنده استفاده می شود.
M.arvensis L. ( field mint و corn mint ) گونه ای ارزشمند با گل های صورتی یا شفید که منتول لازم برای سیگار ضد آسم از آن تهیه می­شود.
(water mint) M.aquatica L. نوعی علف هرز در مناطق غرقابی بوده که دارای ساقه ای به طور معمول قرمز رنگ و گل های بنفش است.
(Ginger mint , Scoth mint)M.gracilis هیبریدی از گونه های M.spicata*M.aquatica است که برای تهیه روغن Spearmint کشت می شود.
(Singer mint , Scoth mintM.longifolia L. با نام مترادف M.sylvestris دارای برگ های باریک و به شدت معطر و گل های ارغوانی است.
(Common green mint , Spear mintM.spicata L. نعناع سبز یا معمولی با نام های مترادف M.viridis گیاهای علفی که به ارتفاع یک متر ، گل های صورتی یا سفید واقع در گل آذین انتهایی که به عنوان طعم دهنده استفاده می شود.
(woolly mint , apple mint ,round-leaved mint)M.suaveolens گیاهی علفی به ارتفاع یک متر ، برگ ها به شدت کرکی ، گل های سفید تا صورتی ، در تهیه سس نعناع یا انگبین استفاده می شود (کد،۱۹۸۵).
۱-۲-۱-۱ مشخصات گیاه شناسی Menthe longifolia L
یک گیاه چند ساله ریزوم دار است. دارای ساقه های افراشته و گاهاً خمیده ، که در محل مقطع مربعی و ارتفاع آن در مرحله بالغ به ۵/۱ متر می رسد . برگ ها ساده ، متقابل یا بدون دمبرگ نیزه ای شکل(زیر گونه capensis) یا نیزه ای کشیده (زیر گونه  polyadena) بیشتر از ۹۰ میلیمتر طول و ۲۲ میلیمتر عرض، کاملاً کرکدار در یکی یا هر دو سطح(زیرگونه capensis) یا بدون کرک (زیرگونه polyadena) با کناره های کاملا دندانه دار و نوک تیز می باشند. گل ها :گلچه های کوچک با طول حدود۵-۳ میلیمتر به رنگ سفید تا ارغوانی روشن،در دسته هایی که یک خوشه ی استوانه ای شکل به طول ۱۰۰ میلیمتر و عرض ۱۴ میلیمتر را تشکیل می دهند (فرانک، ۱۳۷۹).
تعداد صفحه :۱۰۳
قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ****       [email protected]