Get a site

پایان نامه شناسایی اجزای تشکیل دهنده اسانس و بررسی اثرات ضد اکسیدانی، ضد میکروبی و ضد سرطانی دو گیاه Morina persica L. و Physospermum cornubiense (L.) DC.

پایان نامه رشته شیمی و فناوری اسانس

دانشگاه کاشان

پژوهشکده اسانس‌های طبیعی

 

پایان‌نامه

برای اخذ درجه کارشناسی‌ارشد

در رشته شیمی و فناوری اسانس

 

عنوان:

شناسایی اجزای تشکیل دهنده اسانس و بررسی اثرات ضد اکسیدانی، ضد میکروبی و ضد سرطانی دو گیاه Morina persica L. و Physospermum cornubiense (L.) DC.

 

 

استاد راهنما:

دکتر عبدالرسول حقیر ابراهیم‌آبادی

 

استاد مشاور:

دکتر حسین بتولی

اردیبهشت ماه ۱۳۹۴

چکیده
سابقه استفاده از گیاهان به قدمت تاریخ زندگی بشر بر روی کره زمین است و این تاریخچه انسان را به بررسی و کنکاش بیشتر در مورد ذخیره­های غنی گیاهی در جهان ترغیب می­ کند. این ‌پژوهش به شناسایی کمی و کیفی ترکیبات فرار و ارزیابی فعالیت ضد اکسیدانی، ضد میکروبی، سمیت سلولی و محتوای تام فنلی عصاره متانولی دو گیاه شوکران باغی و خار عروس از منطقه گرد بیشه بروجن می ­پردازد. ترکیبات فرار این گیاه با روش تقطیر همزمان با استخراج حلال ‌آلی استخراج و با GC-MS شناسایی شد. لینولئیک اسید و بتا-گورجونِن از اجزاء اصلی اسانس این گیاهان بودند. در سنجش خواص ضد اکسیدانی از روش‌های مهار رادیکال آزاد پایدار ۲،۲- دی‌فنیل-۱- پیکریل‌هیدازیل (DPPH) و بی‌رنگ شدن بتاکاروتن-لینولئیک‌اسید استفاده شد. محتوای تام فنلی عصاره‌ها نیز با واکنشگر فولین-‌ سیوکالتو اندازه‌گیری شد. سمیت‌ سلولی گیاه با روش کشندگی میگوی آب شور و فعالیت ضدمیکروبی آن با روش های تعیین حساسیت آنتی‌بیوتیکی شامل دیسک دیفیوژن و حداقل غلظت ممانعت ‌کننده رشد مورد ارزیابی قرار گرفت. در روش DPPH، IC50 برحسب میکرو‌گرم بر میلی‌لیتر برای‌ عصاره‌های ساقه و برگ خار عروس و ساقه و برگ و میوه شوکران باغی به ترتیب ۰۲/۲۸۷ ، ۲/۵۶۷ ، ۷/۷۰ و ۴۳/۴۶ می‌باشد که در مقایسه باBHT  (µg/ml81/21IC50= ) عصاره های ساقه و برگ خار عروس و شوکران باغی فعالیت ضد اکسیدانی ضعیفی دارند؛ در مقایسه عصاره‌های میوه و میوه فاقد چربی شوکران باغی با BHT  ، این عصارها فعالیت ضد اکسیدانی خیلی بیشتری دارند. که محتوای فنلی عصاره‌های ساقه و برگ خار عروس و ساقه و برگ و میوه شوکران باغی به ترتیب۲۳/۶±۳۷/۱۹،۲۷/۰±۳۵/۱۴،۷۹/۱۳±۸۲/۹۹ ،۲۲/۸±۱۷/۱۳۱ نیز آن را تأیید می کند. در روش بتا کاروتن-لینولئیک‌اسید، درصدهای مهار اکسایش ساقه وبرگ خار عروس و ساقه و برگ و میوه شوکران باغی (به ترتیب ۴۵/۳±۶۱/۵۲، ۴۹/۱±۹۴/۶۸، ۳۷/۴±۱۷/۶۹ و ۲۶/۲±۷۷/۶۴) در مقایسه با BHT (25/3±۷۵/۷۷) قابل‌توجه بود. سمیت‌ سلولی گیاه در روش کشندگی میگوی آب شور ضعیف ارزیابی شد و نیز عصاره‌های متانولی با قطر هاله در محدوده ۱۴-۱۱ میلی‌متر و µg/ml1000MIC> نسبت به میکروارگانیسم‌های مورد آزمایش در مقایسه با آنتی‌بیوتیک‌های سنتزی، فعالیت ضدمیکروبی خوبی را نشان داد.
کلمات کلیدی: تقطیر همزمان با استخراج حلال آلی، ضد اکسیدان، ضدمیکروبی، سمیت سلولی
فهرست مطالب
 

عنوان صفحه
فصل اول: مباحث نظری ۱
پیش‌گفتار ۲
۱-۱- ترکیبات طبیعی ۳
۱-۱-۱- آلکالوئید ۳
۱-۱-۲- فلاونوئیدها ۴
۱-۱-۳- کومارین‌ها ۴
۱-۱-۴- گلیکوزیدها ۴
۱-۱-۵- لیگنان‌ها ۵
۱-۱-۶- استروئیدها ۵
۱-۱-۷- اسانس‌ها ۵
۱-۱-۷-۱- شیمی اسانس‌ها ۵
۱-۱-۷-۲- بیوسنتز اسانس‌ها ۹
۱-۱-۷-۳- کاربردهای اسانس‌های طبیعی ۱۱
۱-۲- عصاره‌های گیاهی ۱۱
۱-۲-۱- استخراج عصاره گیاهی ۱۱
۱-۲-۱-۱- استخراج گرم ‌و مداوم (سوکسله) ۱۲
۱-۲-۲- استخراج اسانس‌های طبیعی ۱۳
۱-۲-۲-۱- تقطیر با بخار همزمان با استخراج حلال آلی (SDE) ۱۵
۱-۳- ترکیب‌های ضد اکسیدان ۱۶
۱-۳-۱- روش های سنجش فعالیت ضد ‌اکسیدانی ۱۷
۱-۳-۱-۱- آزمون بی‌رنگ شدن بتا کاروتن در حضور لینولئیک اسید ۱۷
۱-۳-۱-۲- سنجش مقدار تام فنل با FCR ۱۸
۱-۳-۱-۳- سنجش ظرفیت به دام انداختن رادیکال DPPH ۱۹
۱-۴- کروماتوگرافی‌گازی ۲۰
۱-۴-۱- اجزای اصلی دستگاه کروماتوگرافی گازی ۲۱
۱-۴-۱-۱- مخزن گاز حامل ۲۱
۱-۴-۱-۲- سیستم تزریق نمونه ۲۱
۱-۴-۱-۳- ستون ‌وآون‌ستون ۲۱
۱-۴-۱-۴- سامانه آشکارساز ۲۲
۱-۴-۲- کروماتوگرافی گازی/طیف‌سنج جرمی  (GC-MS) ۲۲
۱-۴-۲-۱- طیف‌سنج جرمی چهارقطبی ۲۳
۱-۴-۳- شاخص بازداری کواتس ۲۳
۱-۵- ارزیابی سمیت سلولی ۲۵
۱-۶- فعالیت ضد میکروبی ۲۶
۱-۶-۱- میکروارگانیسم­‌ها ۲۷
۱-۶-۱-۱- باکتری‌ها ۲۷
۱-۶-۱-۲- قارچ‌ها ۲۷
۱-۶-۲- محیط‌های کشت میکروبی ۲۸
۱-۶-۳- حساسیت آنتی‌بیوتیکی ۲۹
۱-۶-۳-۱- روش دیسک دیفیوژن ۲۹
۱-۶-۳-۲- روش حداقل غلظت ممانعت کننده رشد  (MIC) ۲۹
۱-۷- گیاه‌شناسی ۳۰
۱-۷-۱- خصوصیات گیاه شناسی راسته چتریان (Apiales) ۳۰
۱-۷-۲- خصوصیات گیاه شناسی خانواده چتریان (Apiaceae) ۳۰
۱-۷-۳- ویژگی های گیاه شناسی طایفه Smyrneae ۳۱
۱-۷-۴- ویژگی های گیاه شناسی شوکران‌ باغی ۳۱
۱-۷-۵- ویژگی های گیاه شناسی خار عروس ۳۲
فصل دوم: دستگاه ها، مواد و روش­ها ۳۴
۲-۱- دستگاه ها، مواد و وسایل مورد استفاده ۳۵
۲-۱-۱- دستگاه‌ها و وسایل مورد استفاده ۳۵
۲-۱-۲- مواد شیمیایی مورد استفاده ۳۶
۲-۱-۳- میکروارگانیسم‌ها و آنتی بیوتیک‌های مورد استفاده ۳۷
۲-۲- منابع گیاهی مورد استفاده ۳۸
۲-۲-۱-‌ جمع آوری وآماده سازی نمونه‌های گیاهی ۳۸
۲-۳- جداسازی واستخراج عصاره از نمونه گیاهی ۳۸
۲-۳-۱- عصاره گیری از نمونه گیاه ۳۸
۲-۳-۲- تعیین بازده عصاره‌گیری ۳۹
۲-۴- استخراج ترکیبات فرار گیاهی ۳۹
۲-۴-۱- تعیین بازده اسانس‌گیری ۴۰
۲-۴-۲- شناسایی ترکیب‌های فرار گیاه با دستگاه GC-MS ۴۰
۲-۵- بررسی فعالیت ضد اکسیدانی ۴۱
۲-۵-۱- بررسی فعالیت ضد اکسیدانی به روش DPPH ۴۱
۲-۵-۲- اندازه‌گیری مقدار کل ترکیبات فنلی ۴۲
۲-۵-۳- آزمایش بی‌رنگ شدن بتاکاروتن در حضور لینولئیک‌اسید ۴۴
۲-۶- فعالیت ضدمیکروبی ۴۶
۲-۶-۱- روش انتشار در آگار (دیسک دیفیوژن) ۴۶
۲-۶-۲- تعیین حداقل غلظت مهارکنندگی رشد ۴۶
۲-۷- آزمون سمیت سلولی ۴۷
 
فصل سوم: بحث و نتیجه گیری ۴۸
۳-۱- ترکیبات ‌فرار گیاهی ۴۹
۳-۱-۱- استخراج ترکیبات ‌فرار گیاهی ۴۹
۳-۱-۲- شناسایی ترکیبات فرار گیاه ۵۰
۳-۲- استخراج عصاره متانولی از گیاه ۵۳
۳-۳- آزمون‌های سنجش فعالیت ضد اکسیدانی ۵۴
۳-۳-۱- آزمون DPPH ۵۴
۳-۳-۲- بررسی کل ترکیب‌های فنلی به روش Folin-Ciocalteu ۶۱
۳-۳-۳- آزمون بتاکاروتن-لینولئیک‌اسید ۶۳
۳-۴- بررسی فعالیت ضدمیکروبی ۶۴
۳-۵- سمیت سلولی ۶۶
نتیجه‌گیری ۶۷
پیشنهادها ۶۸
منابع و مآخذ ۶۹

فهرست شکل‌ها
­­­­

صفحه

۸
۱۰
۱۰
۱۳
۱۶
۳۲
۳۳

عنوان
 
شکل۱-۱: ساختار ترکیبات اسانسی
شکل ۱-۲: مسیرهای بیوسنتز پیش‌سازهای ترپنوئیدها
شکل ۱-۳: مسیر بیوسنتز شیکمیک اسید در فنیل‌پروپانوئیدها
شکل۱-۴: دستگاه سوکسله
شکل۱-۵: دستگاه تقطیر و استخراج همزمان
Physospermum Cusson ex Juss. شکل۱-۶: گیاه
Morina persica L.  گیاه شکل ۱-۷:

فهرست نمودارها

صفحه
۲۰
۵۵
۵۶
۵۷
۵۸
۵۹
۶۰
۶۱
۶۲

۶۳

عنوان
در حضور ضد اکسیدان DPPHنمودار ۱-۱: نمودار جذب- طول‌موج برای
نمودار ۳-۱: نمودار درصد مهار- منفی‌لگاریتم غلظت برای استاندارد BHT
نمودار ۳-۲:  نمودار درصد مهار در برابر منفی ‌لگاریتم غلظت عصاره اندام هوایی خار عروس
نمودار ۳-۳:  نمودار درصد مهار- منفی ‌لگاریتم غلظت عصاره ساقه و برگ شوکران باغی
نمودار ۳-۴:  نمودار درصد مهار – منفی ‌لگاریتم غلظت عصاره میوه شوکران باغی
نمودار ۳-۵:  نمودار درصد مهار- منفی ‌لگاریتم غلظت عصاره میوه فاقد چربی شوکران باغی
نمودار ۳-۶: مقایسه نتایج DPPH عصاره‌ های متانولی گیاه شوکران باغی و خار عروس
نمودار ۳-۷: نمودار جذب در برابر غلظت استاندارد گالیک اسید
نمودار ۳-۸: مقایسه معادل گالیک‌اسید ترکیبات فنلی در عصاره‌های شوکران باغی و خار عروس
نمودار۳-۹: مقایسه درصدهای مهار لینولئیک‌اسید عصاره‌های شوکران باغی و خار عروس

فهرست جدول­ها

صفحه

۳۵
۳۶
۳۷
۳۸
۴۹
۵۰
۵۲
۵۳
۵۴
۵۵
۵۶
۵۶
۵۷
۵۸
۵۸
۵۹
۵۹
۶۰
۶۰
۶۱
۶۲
۶۳

عنوان

جدول۲-۱: دستگاه‌های مورد استفاده
جدول۲-۲: انواع مواد شیمیایی مورد استفاده
جدول۲-۳: انواع میکروارگانیسم‌های مورد استفاده
جدول۲-۴: آنتی بیوتیک‌های مورد استفاده
جدول۳-۱: مقایسه بازده استخراج ترکیبات فرار
جدول۳-۲: ترکیب درصد اجزای فرار در شوکران باغی
جدول۳-۳: ترکیب درصد اجزای فرار در خار عروس
جدول۳-۴ : مقایسه بازده عصاره‌گیری
جدول۳-۵: درصدهای مهار DPPH برای هر غلظت از نمونه استاندارد BHT
جدول۳-۶: نتایج آزمون DPPH برای نمونه استاندارد BHT
جدول۳-۷ : درصدهای مهار DPPH برای هر غلظت از عصاره اندام هوایی خار عروس
جدول۳-۸ : نتایج آزمون DPPH برای اندام هوایی خار عروس
جدول۳-۹: درصدهای مهار DPPH برای هر غلظت از عصاره ساقه و برگ شوکران باغی
جدول۳-۱۰: نتایج آزمون  DPPHبرای عصاره عصاره ساقه و برگ شوکران باغی
جدول۳-۱۱: درصدهای مهار DPPH برای هر غلظت از عصاره میوه شوکران باغی
جدول۳-۱۲: نتایج آزمون  DPPHبرای عصاره میوه شوکران باغی
جدول۳-۱۳: درصدهای مهار DPPH برای هر غلظت از عصاره میوه فاقد چربی شوکران جدول۳-۱۴: نتایج آزمون DPPH برای عصاره میوه فاقد چربی شوکران باغی
جدول۳-۱۵: نتایج آزمون DPPH   عصاره گیاه  خار عروس و عصاره های شوکران باغی
جدول۳-۱۶: جذب مربوط به غلظت‌های متفاوت گالیک‌اسید
جدول۳-۱۷: محتوای فنولی عصاره‌های گیاهی
جدول۳-۱۸: درصد مهار لینولئیک اسید عصاره های گیاهی
جدول۳-۱۹ : نتایج مربوط به تعیین فعالیت ضدمیکروبی عصاره‌های گیاهی

علایم و اختصارات
 

Isoprenyl diphosphate
Dimethylallyl diphosphate
                                               Mevalonic acid
۱-Deoxy-D-xylulose-5-phosphate
۲C-methyl-D-erythritol-4-phosphate
Geranyl pyrophosphate
Neryl pyrophosphate
Farnesyl pyrophosphate
Phenyl alanine ammonialyase
Simultaneous distillation–extraction
parts-per-billion
Deoxy ribonucleic acid
Adenosine triphosphate
Folin–Ciocalteu Reagent
potential of Hydrogen
۲,۲-Diphenyl-1-Picrylhydrazyl
half maximal inhibitory concentration
Gas Chromatography
Flame Ionization Detector
Gas chromatography– Mass Spectrometry
direct current
alternating current
Retention Time
Kovats Index
National Cancer Institute
Minimum Inhibitory Concentration
Disk Diffusion
Ultraviolet-Visible
Dimethyl Sulfoxide
Butylated hydroxytoluene
Colony-forming unit
International Unit
National Committee for Clinical Laboratory Standards
Brain-heart infusion
Sabouraud dextrose agar
Potato dextrose agar
Nutrient agar
median Lethal Concentration
Ferric reducing antioxidant power
Thiobarbituric acid
IPP
DMAPP
MVA
DXP
MEP
GPP
NPP
FPP
PAL
SDE
ppb
DNA
ATP
FCR
pH
DPPH
IC50
GC
FID
GC-MS
dc
ac
RT
KI
NCI
MIC
DD
UV-Vis

DMSO
BHT
CFU
I.U.
NCCLS
 
BHI
SDA
PDA
NA
LC50
FRAP
TBA

مقدمه

گیاهان دارویی از سابقه­ای بسیار درخشان به ویژه درکشور­های باستانی مانند چین، یونان، مصر، ایران و هندوستان برخوردار است. در ایران باستان استفاده از گیاهان به عنوان دارو، ضدعفونی کننده و معطرکننده مرسوم بوده است [۱].
تاریخ اسانس‌ها از شرق آغاز شد. فن اسانس‌گیری به روش تقطیر در مشرق زمین به خصوص در مصر، ایران و هندوستان پی‌ریزی و اجرا شد [۲]. خدمات علما و دانشمندان مسلمانی نظیر جابربن‌حیان، زکریای‌رازی، ابونصرفارابی، ابوعلی‌سینا که سرآمد علوم شیمی، پزشکی وداروسازی عصر خود بودند؛ به اندازه ای است که هنوز هم جوامع انسانی از پرتو آنها در زمینه‌های مذکور استفاده می‌کنند. شاید اولین داروخانه گیاهی در قرن سوم هجری در بغداد شکل گرفت. اما به دلیل اینکه تا آن زمان دانش بشری فاقد معیارها و استانداردهای لازم برای تشخیص درست گونه‌های گیاهی بود، گاهی گونه‌ها و گیاهان متعددی با یک عنوان ولی با خواص متفاوت به مردم ارائه می‌شدند. بعدها مواد مؤثر موجود در گیاهان دارویی جایگزین مواد خام گیاهی گردید و به تدریج باب شیمی گیاهی گشوده شد تا اینکه امروزه تعداد زیادی از داروهای مدرن از منابع گیاهی استخراج می‌شوند [۳].
کیمیاگران اسانس را جوهره گیاه نامیده­اند و بر اساس این تفکر اسانس شکل مادی نیروهای حیاتی و روحی موجود در گیاهان است. با گسترش این علم، استخراج اسانس مورد توجه بیشتر قرار گرفت و به همراه عصاره­های گیاه، قرنها به عنوان پایه بیشتر داروها و یا به تنهایی به عنوان دارو جهت درمان بیماری­های مزمن و همگانی بکار می­رفتند [۴].
کشور ما در زمینه درمان گیاهی و استفاده از گیاهان دارویی تاریخ و پیشینه‌ای درخشان دارد. با وجود این، آن‌چنان‌که شایسته است، حاصل قرن‌ها تجربیات گذشتگان را ارج ننهاده‌ایم. با توجه به اینکه کشور ایران از ذخیره غنی گیاهی برخوردار است و بسیاری از گیاهان این سرزمین از لحاظ قابلیت‌های مختلف فیتوشیمیایی، ضدمیکروبی، دارویی و غیره مورد بررسی قرار نگرفته لذا شایسته است قابلیت گیاهان بکر آن ارزیابی شود که دو گیاه Morina persica L. و Physospermum cornubiense (L.) DC. از این جمله می باشند.
تعداد صفحه : ۹۰
قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        ****       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***