Get a site

پایان نامه عملیات انتحاری

 پایان نامه رشته  مدیریت

مجتمع آموزش عالی فقه
مدرسه عالی فقه و اصول
رساله سطح چهار
رشته فقه و اصول
عنوان رساله: بررسی فقهی عملیات انتحاری
 
بهمن۱۳۹۲
مقدمه
مقدمه. ۱
طرح تحقیق ۴
۱-تعریف و بیان مسئله  ۴

  1. سؤالهای اصلی و فرعی ۴
  2. سؤال اصلی ۴
  3. سؤالهای فرعی ۵
  4. فرضیه ها ۵

الف) فرضیه های اصلی ۵
ب) فرضیه های رقیب ۵

  1. سابقه تحقیق ۶
  2. ضرورت تحقیق ۸
  3. روش تحقیق ۸
  4. اهداف تحقیق ۹
  5. نوآوریها ۱۱
  6. سازماندهی ۱۱

فصل اول
فصل اوّل: کلیات و مفاهیم. ۱۳
گفتار اول: تعریف واژه ها ۱۴
در آمد. ۱۴

  1. معنای لغوی عملیات ۱۵
  2. انتحار در لغت ۱۵
  3. انتحار در اصطلاح ۱۶

۱- انتحار در اصطلاح فقها ۱۶

  1. انتحار از دیدگاه جامعه شناسی ۱۸
  2. انتحار از دیدگاه روان شناسی ۱۹

۴- تعریف عملیات انتحاری ۲۰
۵- جهاد. ۲۱
الف- جهاد در لغت ۲۱
ب- جهاد در اصطلاح. ۲۲
۶- دفاع. ۲۵
الف- دفاع در لغت ۲۵
ب- دفاع در اصطلاح ۲۵
۷- اضطرار و ضرورت ۲۶
۸- سیره ۲۸
الف- سیره در لغت ۲۸
ب- سیره در اصطلاح ۲۸
۹- اجماع. ۳۰
الف- اجماع در لغت ۳۰
ب- اجماع در اصطلاح ۳۰
۱۰- ذمه. ۳۲
الف- ذمه در لغت ۳۲
ب- ذمه در اصطلاح ۳۲
ج- اهل ذمه. ۳۲
گفتار دوم: سابقه عملیات انتحاری ۳۴
گفتار سوم: علل و عوامل عملیات انتحاری ۳۶
عوامل آیینی و مذهبی در انتحار. ۳۷
نقد و بررسی دیدگاه ها در رابطه با علل و عوامل عملیات انتحاری ۴۰
گفتار چهارم: اقسام عملیات انتحاری ۴۴
نقد و بررسی دیدگاه ها در رابطه با اقسام عملیات انتحاری ۵۲
تفاوت عملیات انتحاری مشروع با غیر مشروع. ۷۲
مهمترین آثار و پیامدهای عملیات انتحاری مشروع. ۷۴
بعضی از نمونه های عملیات انتحاری مشروع. ۷۵
مهمترین پیامدها و آثار منفی عملیات انتحاری غیر مشروع. ۷۵
فصل دوم
فصل دوم: موارد جواز عملیات انتحاری مشروع و ادّله قائلین به جواز آن. ۷۷
گفتاراول: اصول و مبانی مشروعیت انتحاری مشروع. ۷۸
مبنای اول: عملیات انتحاری مشروع از مصادیق جهاد در راه خدا ۷۸
نکته اول: تقسیم جهاد به ابتدایی و دفاعی ۷۸
نکته دوم: جهاد از دیدگاه فقها ۸۰
الف- جهاد از دیدگاه فقهای شیعه. ۸۰
ب. جهاد از دیدگاه فقهای عامه. ۸۱
ادّله وجوب جهاد ابتدایی ۸۲
الف. آیات. ۸۲
ب. روایات. ۸۳
ج. اجماع. ۸۴
نکته سوم: شرط حضور امامa و اذن او در وجوب جهاد ابتدایی ۸۵
مقتضای اصول لفظیه در جهاد ابتدایی ۹۰
الف- بررسی آیات ۹۰
ب- بررسی روایات ۹۱
ادّله مشروعیت عملیات انتحاری از باب جهاد در راه خدا ۹۶
الف-‌آیات ۹۶
آیه اول: جهاد در راه خدا ۹۶
روش استدلال به آیه برای مقصود. ۹۷
نقد و بررسی ۹۹
آیه دوم: اوج فدا کاری ۱۰۱
روش استدلال به آیه برای مقصود. ۱۰۳
نقد و بررسی ۱۰۴
آیه سوم: ضرورت آمادگی نظامی ۱۰۵
روش استدلال به آیه برای مقصود. ۱۰۷
نقد و بررسی ۱۰۹
آیه چهارم: جهاد با جان و مال. ۱۱۰
روش استدلال به آیه برای مقصود. ۱۱۰
ب- روایات. ۱۱۱
روایت اول: موثقه سکونی از امام صادقa 111
روش استدلال به روایت برای مقصود. ۱۱۲
نقد و بررسی ۱۱۲
روایت دوم: صحیحه ابوبصیر از امام صادقa 112
روش استدلال به روایت برای مقصود. ۱۱۳
نقدو بررسی ۱۱۳
روایت سوّم: موثقه عثمان بن عیسی از امام باقرa 113
مبنای دوم: عملیات انتحاری مشروع مصداق دفاع. ۱۱۴
الف- دفاع از دیدگاه فقهای شیعه. ۱۱۵
ب- دفاع از دیدگاه فقهای عامه. ۱۱۵
ادّله مشروعیت دفاع. ۱۱۸
الف-آیات ۱۱۸
ب. روایات ۱۲۱

  1. مشروعیت دفاع از نفس. ۱۲۱
  2. مشروعیت دفاع از ناموس و مال. ۱۲۲

ج. فطری بودن دفاع. ۱۲۲
د. عقلانی بودن دفاع. ۱۲۳
اهمیت دفاع از دین ۱۲۴
مبنای سوم، ضرورت و اضطرار. ۱۲۶
ادله قائلین به جواز عملیات انتحاری مشروع در حالت اضطرار. ۱۲۸
الف- آیات ۱۲۸
ب. روایات ۱۳۰
ج- عقل ۱۳۱

  1. جواز کشتن متترس. ۱۳۱

تترس در اصطلاح فقها ۱۳۲
الف- دیدگاه فقهای شیعه. ۱۳۲
ب- دیدگاه فقهای عامه. ۱۳۳
کیفیت استدلال برای جواز عملیات انتحاری مشروع. ۱۳۶

  1. حفظ اسرار نظامی تا سرحد مرگ. ۱۳۷

نقد و بررسی ادله ضرورت و اضطرار. ۱۴۰
گفتار دوم:ادله دیگر برای مشروعیت عملیات انتحاری مشروع. ۱۴۵

  1. استناد به سیره ۱۴۵

الف. استدلال به سیره معصومینf. 145
روش استدلال به سیره معصومینf 148
نقد و بررسی دلیل سیره ۱۴۹
ب- استناد به سیره متشرعه. ۱۵۰
چگونگی استدلال در مورد بحث. ۱۵۱
نقد و بررسی ۱۵۲
۲- استناد به چند قاعده فقهی ۱۵۲
الف. لزوم استقامت تا شهادت ۱۵۲
روش استدلال برای مطلوب. ۱۵۳
ب. جواز انتخاب مرگی که گریزی از آن نیست ۱۵۴
چگونگی استدلال در مورد بحث. ۱۵۵
تفاوت ها بین جهاد ابتدایی و دفاع. ۱۵۵

  1. لزوم اجازه امام معصوم در جهاد. ۱۵۵
  2. مطلق بودن وجوب دفاع. ۱۵۵
  3. دفاع هر زمان و مکان. ۱۵۶
  4. جواز همکاری با جائر در دفاع. ۱۵۶

جمع بندی مباحث در فصل دوم. ۱۵۸
فصل سوم
فصل سوم:مواردحرمت وادّله قائلین به حرمت عملیات انتحاری(غیرشرعی). ۱۵۹
مورداول: از موارد حرمت عملیات انتحاری  غیر مشروع. ۱۶۱
ادّله حرمت عملیات انتحاری غیرمشروع در مورداول. ۱۶۱
الف- آیات ۱۶۱
آیه اول: حرمت قتل نفس. ۱۶۱
روش استدلال به آیه برای مطلوب. ۱۶۲
آیه دوم: حرمت القاء نفس در تهلکه. ۱۶۲
روش استدلال به آیه برای مطلوب. ۱۶۴
آیه سوم: نهی از فحشا و منکر. ۱۶۴
روش استدلال به آیه برای مطلوب. ۱۶۵
ب- روایات. ۱۶۶
روایت اول: صحیحه ابی ولاد از امام صادقa 167
روایت دوم: مرسله صدوق از امام صادقa 167
روایت سوم: روایت ناجیه از امام باقرa 169
روایت چهارم: موثقه سکونی از امام صادقa 170
روایت پنجم: روایت ثابت بن ضحاک از رسول اکرمi. 171
ج- دلیل عقلی ۱۷۱
د- ارای فقهادر رابطه با حرمت انتحار. ۱۷۳
الف- دیدگاه فقهای شیعه. ۱۷۳
ب- دیدگاه فقهای عامه. ۱۷۵
جمع بندی مباحث در مورد اوّل: از موارد حرمت عملیات انتحاری غیرمشروع. ۱۷۸
مورد دوّم: از موارد حرمت عملیات انتحاری غیر مشروع. ۱۷۹
ادّله حرمت عملیات انتحاری  غیر مشروع علیه افراد معصوم الدم( مسلمانان ). ۱۸۴
الف- آیات. ۱۸۴
آیه اوّل: حرمت قتل افراد معصوم الدم. ۱۸۴
آیه دوم: حرمت قتل نفس محترمه. ۱۸۵
آیه سوّم: قتل نفس محترمه مساوی با قتل همه مردم. ۱۸۶
آیه چهارم: کیفر قاتل نفس محترمه خلود در دوزخ ۱۸۶
ب- روایات. ۱۸۷
ج- دلیل عقلی ۱۸۹
د- دیدگاه فقها در حرمت کشتار بیگناهان(مسلمانان) ۱۹۰
مورد سوم: از موارد حرمت عملیات انتحاری غیر مشروع. ۱۹۲
ادّله حرمت عملیات انتحاری علیه افراد بیگناه، مانند زنان، کودکان، سالمندان. ۱۹۲
الف- آیات ۱۹۲
ب- روایات. ۱۹۴
ج- دیدگاه فقیهان. ۱۹۶
الف- دیدگاه فقیهان شیعه. ۱۹۶
ب- دیدگاه فقیهان عامه. ۱۹۸
جمع بندی مباحث درمورد سوم از موارد حرمت عملیات انتحاری ۲۰۱
موردچهارم:از موارد حرمت عملیات انتحاری غیر مشروع. ۲۰۲
۱- عقد ذمه. ۲۰۳
۲- شرایط عقد ذمه. ۲۰۴
الف: شرایط متعاقدان. ۲۰۴
ب: پذیرش قوانین متداول کشور اسلامی ۲۰۴
ادله. ۲۰۵
الف- کتاب ۲۰۵
ب- روایات ۲۰۶
ج- پرداخت جزیه (مالیات) ۲۰۷
ادله پرداختن جزیه (مالیات) توسط اهل ذمه. ۲۰۸
الف: کتاب ۲۰۸
ب: روایات ۲۰۸
ادله حرمت عملیات انتحاری غیر مشروع علیه اهل ذمه. ۲۰۹
الف- آیات ۲۰۹
لزوم پرداختن جزیه توسط اهل ذمه. ۲۰۹
تقریب استدلال به آیه برای اثبات مطلوب. ۲۱۳
ب- روایات. ۲۱۳
روایت اول: صحیحه سماعه بن مهران از امام صادقa 213
روایت دوم: صحیحه عبدالله بن سلیمان از امام باقرa 215
روایت سوم: صحیحه ابی حمزه ثمالی از امام سجادa 216
روایت چهارم: مرسله صدوق از رسول اکرمi. 217
روایت پنجم: روایت عبدالله بن عمرو از رسول اکرمi. 217
روایت ششم: روایت عبدالله بن عمر و بن العاص از رسول اکرمi. 218
ج- دیدگاه فقها ۲۱۹
الف- دیدگاه فقهای شیعه. ۲۱۹
ب- دیدگاه فقهای عامه. ۲۲۱
نقد وبررسی ۲۲۲
جمع بندی مطالب در مورد چهارم. ۲۲۴
نتیجه گیری پایانی ۲۲۵
پیشنهاد ها ۲۳۱
فهرست منابع. ۲۳۲
سایت های اینترنتی و وبلاگ ها ۲۵۰

مقدمه

الحمد للّه رب العالمین، و الصلاهُ و السلامُ عَلَى أَمِینِ وَحْیِهِ وَ خَاتَمِ رُسُلِهِ وَ بَشِیرِ رَحْمَتِهِ سید أنبیائه أبی القاسم محمد و آله الطاهرین سیّما الإمام المنتظر الحجّه بن الحسن العسکری عجّل الله تعالى فرجه الشریف.
اما بعد
خداوند متعال انسان را به عنوان موجودی با عظمت تکریم نموده و به صراحت به برتری انسان بر بسیاری از مخلوقات تاکید کرده است:) وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنی‏ آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى‏ کَثیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضیلاً. ([۱]
منشاء این کرامت که در فطرت او نهادینه شده است همان نفخه الهی که در همه انسانها به صورت یکسان موجود است. خداوند می­فرماید:
) فَإِذا سَوَّیْتُهُ وَ نَفَخْتُ فیهِ مِنْ رُوحی‏ فَقَعُوا لَهُ ساجِدینَ.( [۲]
حق حیات موهبتی الهی است و خداوند مالک حقیقی همه موجودات است و جهان و تمام آفریده ها در دست اراده و قدرت او است با خواست او ایجاد شده و با اراده او محو می­گردد.
) هُوَ یُحْیی‏ وَ یُمیتُ وَ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ. ([۳]
بنابراین هیچ فردی یا مجموعه ای نمی تواند این حق را از فرد سلب کند و به جسم و روح انسان آسیب برساند.
خداوند می فرماید: )َ وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتی‏ حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَق( قرآن مجید سلب حق حیات از یک شخص را برابری با نابودی سازی تمام جامعه می داند: )مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِی الْأَرْضِ فَکَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمیعاً ([۴]
خداوند برای کسی که حق حیات دیگری را سلب کند، مجازات های دنیوی و اخروی در نظر گرفته است عقوبت قصاص در شریعت اسلامی، از جمله مجازات های دنیوی برای کسی است که حق حیات را از دیگری سلب کند.
خداوند می فرماید: )یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِصاصُ فِی الْقَتْلى([۵] علاوه بر مجازات های دنیوی، مجازات های سنگین اخروی در نظر گرفته است، خداوند می فرماید:
)وَ مَنْ یَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ خالِداً فیها وَ غَضِبَ اللَّهُ عَلَیْهِ وَ لَعَنَهُ وَ أَعَدَّ لَهُ عَذاباً عَظیماً ([۶]
اسلام علاوه بر حرمت قتل دیگران، قتل نفس خود را نیز حرام قرار داده است. و ادله قطعی در کتاب و سنت وارد شده است.
خداوند می فرماید: )ْ وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ إِنَّ اللَّهَ کانَ بِکُمْ رَحیما([۷]
از طرفی این مسئله نیز روشن است که در اسلام سلب حیات و قتل نفس مطلقاً حرام نیست، تحریم قتل نفس معلق بر خود قتل نیست، بلکه به اسبابی مربوط می شود که انگیزه قتل می شود، از این رو در مواردی به خطر انداختن جان خود و دیگران جایز است، از این موارد، جهاد فی سبیل الله، دفاع از دین، نفس، ناموس، مال و وطن، در صورت ضرورت است.
در سالهای اخیر در جهان شکل جدیدی از قتل نفس به وجود آمده که در دوران قدیم متداول نبوده، و از این روش جدید با عناوین گوناگون از جمله: عملیات انتحاری، عملیات استشهادی، دفاع انتحاری، تفجیر النفس فی العدو، و اعمال فدائیه، تعبیر می شود کسانیکه از این روش جدید استفاده می کنند اهداف گوناگون، مادی، معنوی، دنیوی و اخروی را دنبال می کنند.
بررسی ماهیت این گونه عملیات و مشخص کردن موارد مشروع و غیر مشروع آن از دیدگاه فقه اسلامی از اهداف این رساله است.
برای این که درظاهر و از دیدگاه عرف در زمان حاضر ممکن است بعضی از این عناوین بار مثبت داشته باشند مانند، عملیات استشهادی و اعمال فدائیه و بعضی از عناوین در معنای منفی آن مطلقا بکار رود، مانند عملیات انتحاری و تفجیر النفس فی العدو، و حتی دفاع انتحاری ولی در واقع بر همه این ها معنای لغوی انتحاری صادق است، از این رو می تواند، این عناوین خصوصاً عملیات انتحاری و دفاع انتحاری در مشروع و غیر مشروع آن بکار رود.
مانند واژه «ارهاب» و «ارهابی» در زمان حاضر در معنای منفی آن بکار می رود و آن عبارت است از «ترور» و «تروریست» ولی در قرآن کریم، این واژه در معنای مثبت هم بکار رفته مانند }تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُم‏{[۸]

طرح تحقیق

۱-   تعریف و بیان مسئله

عملیات انتحاری عبارت است از: «عملیاتی که شخص به منظور اهداف گوناگون (دنیوی و اخروی) خود را به کشتن می دهد و موجب از بین رفتن دیگران یا تأسیسات و چیزهای دیگر می شود و چون غالباً خود را نیز به کشتن می دهد نام انتحار بر آن گذاشته اند.»
این واژه ترکیبی (عملیات انتحاری) مفهومی است که به موازات گسترش جهانی خشونت در دهه های پایانی قرن بیستم، در ادبیات سیاسی به تدریج ظاهر شد.
عملیات انتحاری زمانی رخ میدهد که مسیرهای معمولی و متعارف برای رسیدن به اهداف و خواسته ها، ناکار آمد و غیر مفید شناخته می شود.
رشد فزاینده عملیات انتحاری در سالهای اخیر باعث شده است که روزنامه نگاران، متخصصان و محققان سیاسی، اجتماعی و دینی، این پدیده را از زوایای مختلف در نظر بگیرند و با انجام مطالعات تطبیقی و بررسی اسناد تاریخی، به تحلیل آن بپردازند.
به این ترتیب، عملیات انتحاری یک مسئله مهم و اساسی برای جوامع انسانی (اعم از اسلامی و غیر اسلامی) محسوب می شود. (عملیات انتحاری از دیدگاه فقه اسلامی) موضوعی است که کمتر به آن توجه شده است، از این رو تا زمانی که نظر اسلام و فقه مورد توجه قرار نگیرد و عملیات انتحاری از دیدگاه فقه بررسی نشود، فهم درست از حقیقت عملیات انتحاری و تبیین مرز مشروع و غیر مشروع امکان پذیر نیست.
در این رساله تلاش شده است تا حقیقت عملیات انتحاری و انواع و مصادیق آن از دیدگاه فقه اسلامی بررسی، تبیین و تحلیل شود.

۲. سؤالهای اصلی و فرعی

۱. سؤال اصلی

حکم فقهی عملیات انتحاری چیست؟

۲. سؤالهای فرعی

  1. مقصود از عملیات انتحاری چیست؟
  2. اقسام عملیات انتحاری کدام اند؟
  3. موارد جواز و ادّله قائلین به آن چیست؟
  4. موارد حرمت و ادّله قائلین به آن چیست؟

[۱] . اسراء، آیه۷۰، ما آدمیزادگان را گرامى داشتیم و آنها را در خشکى و دریا، (بر مرکبهاى راهوار) حمل کردیم و از انواع روزیهاى پاکیزه به آنان روزى دادیم و آنها را بر بسیارى از موجوداتى که خلق کرده ‏ایم، برترى بخشیدیم
[۲] . حجر، آیه۲۹، هنگامى که کار آن را به پایان رساندم، و در او از روح خود (یک روح شایسته و بزرگ) دمیدم، همگى براى او سجده کنید.
[۳] .یونس، آیه۵۶، اوست که زنده مى‏کند و مى‏میراند، و به سوى او بازگردانده مى‏شوید.
[۴]. سوره مائده، آیه۳۲ «هر کس، انسانى را بدون ارتکاب قتل یا فساد در روى زمین بکشد، چنان است که گویى همه انسانها را کشته»
[۵] . بقره، آیه۱۷۸ «اى افرادى که ایمان آورده‏اید! حکم قصاص در مورد کشتگان، بر شما نوشته شده است.»
[۶] . نساء، آیه۹۳ «و هر کس، فرد باایمانى را از روى عمد به قتل برساند، مجازاتِ او دوزخ است در حالى که جاودانه در آن مى‏ماند و خداوند بر او غضب مى‏کند و او را از رحمتش دور مى‏سازد و عذاب عظیمى براى او آماده ساخته است.»
[۷] . نساء، آیه۲۹ « و خودکشى نکنید! خداوند نسبت به شما مهربان است.»
[۸] . انفال، آیه۶۰، «دشمن خدا و دشمن خویش را بترسانید.»

تعداد صفحه:۱۷۲

قیمت : ۳۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار میگیرد و  همچنین فایل خریداری شده به ایمیل شما نیز ارسال می شود

پشتیبانی سایت :                 [email protected]