Get a site

پایان نامه مقایسه­ کارایی اسانس­ های گیاهی و سالیسیلیک اسید با قارچ کش ­های بنومیل و تیابندازول برای کنترل بیماری پنیسیلیومی مرکبات

 

پایان نامه رشته بیماری شناسی گیاهی

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

دانشکده علوم زراعی

گروه گیاه پزشکی

پایان نامه ­ی دوره کارشناسی ارشد رشته بیماری شناسی گیاهی

 عنوان:

مقایسه­ کارایی اسانس­ های گیاهی و سالیسیلیک اسید با قارچ کش ­های بنومیل و تیابندازول برای کنترل بیماری پنیسیلیومی مرکبات

 

 

استادان راهنما :

دکتر ولی الله بابایی زاد

دکتر محمود محمدی شریف

 

بهمن ۱۳۹۳

چکیده

کپک سبز که توسط قارچ P. digitatum ایجاد می شود مهم ترین عامل خسارت زا روی مرکبات انبار شده است. به طور معمول میوه های برداشت شده با قارچکش های شیمیایی تیمار می شوند. از آنجا که میوه ها پس از تیمار ممکن است به فاصله کوتاهی به مصرف برسند، کنترل این بیماری با ترکیبات امن می تواند راهکار مناسب و با ارزشی باشد. در این تحقیق قابلیت قارچ کشی اسانس و عصاره برگ گیاه اکالیپتوس Eucalyptus camaldulensis و پوست میوه پرتقال  Citrus  sinensis ، اثر قارچکش های بنومیل و تیابندازول و همچنین تاثیر محلول سالیسیلیک اسید در کنترل این بیماری مورد بررسی قرار گرفت. اسانس گیری توسط دستگاه کلونجر و تهیه عصاره ها با بهره گرفتن از پودر برگ خشک شده گیاهان و دستگاه تبخیر کننده گردان انجام شد. در بررسی اثر اسانس اکالیپتوس بر روی تعداد کلنی و جوانه زنی و بازدارندگی رشد میسیلیومی قارچ P. digitatum نتایج آزمایش نشان داد که بالاترین غلظت به کار برده شده یعنی l /mlµ ۵ اسانس موجب شد که هیچ کلنی در سطح پتری طی چهارده روز تشکیل نشود همچنین غلظتl/ml µ ۲ اسانس اکالیپتوس کمترین درصد جوانه زنی را در مقایسه با شاهد و غلظت های ۵/۰وl/ml µ ۱ نشان داد که درصد جوانه زنی در طی پنج روز ۲/۷۲ درصد بود در حالیکه برای تیمار شاهد و دیگر غلظت ها % ۱۰۰ بود. در بررسی بازدارندگی اسانس روی رشد میسیلیومی قارچ، نتایج نشان داد که غلظتl/ml µ ۵ اسانس در طی ۱۴ روز به طور کامل از رشد میسیلیومی قارچ جلوگیری کرد که درصد بازدارندگی غلظت های ۵، ۸/۲، ۵/۱، ۸/۰ وµl/ml  ۵/۰ در روز آخر به ترتیب ۱۰۰، ۲/۹۷، ۱/۸۲، ۴/۵۷ و % ۹/۱۶ بود. استفاده از عصاره ی اکالیپتوس نیز در بالاترین غلظت استفاده شده یعنیmg/ml 30 موجب کاهش تعداد کلنی قارچی در مقایسه با تیمار شاهد و سایر غلظت های عصاره گردید. در روز چهاردهم تمام سطح ظروف پتری در غلظت پایین تر عصاره، با کلنی های قارچ پوشیده شده بود. این مقدار برای دو غلظت بالاتر یعنی ۲/۲۲ وmg/ml  ۳۰ به ترتیب ۷/۱۶۲ و ۷/۴ عدد بود. در بررسی اثر اسانس پرتقال نتایج نشان داد که این اسانس کارایی مناسبی برای کنترل این گونه نداشت و در روز چهاردهم کل سطح ظروف پتری توسط قارچ اشغال شده بود. عصاره پرتقال نه تنها از رشد قارچ جلوگیری نکرد بلکه اثر افزایشی بر روی تعداد کلنی قارچی نشان داد و هر چه غلظت عصاره ی پرتقال بیشتر بود اثر قارچکشی آن کاهش یافت. در مورد اثرات قارچکش های بنومیل و تیابندازول نتایج نشان داد که غلظت های بالای به کار برده شده برای بنومیل و تیابندازول (به ترتیب ۵/۱۲ و µg ai/ml 18) اثرات کاهشی قابل توجهی بر تعداد کلنی های قارچی داشتند. تیمار میوه ها با سالیسیلیک اسید باعث شد که خسارت میوه ها نسبت به شاهد کاهش قابل توجهی داشته باشد. نتایج این تحقیق نشان داد که اسانس و عصاره اکالیپتوس گزینه های مناسبی برای جایگزین شدن با قارچکش های شیمیایی هستند.

کلید واژه: Penicillium digitatum، اسانس، عصاره، Eucalyptus camaldulensis، پرتقال، بنومیل، تیابندازول، سالیسیلیک اسید

فهرست مطالب

عنوان   شمارهصفحه
فصل اول– مقدمه و کلیات      ۱
     
فصل دوم: بررسی منابع      ۴
۲-۱- مرکبات و انبارداری                                                   ۵
۲-۲ قارچ P. digitatum     ۵
۲۲-۱ چرخه بیماری                                                  ۶
۲-۲-۲– کنترل                                                         ۶
۲۳- بنومیل                                                     ۷
۲-۴–  تیابندازول                                                      ۸
۲-۵- اسانس های گیاهی      ۹
۲-۶- عصاره های گیاهی                                                  ۱۲
۲- ۷- معرفی گیاه اکالیتوس                                                 ۱۴
۲-۸- ویژگی های اسانس پوست مرکبات                                              ۱۵
۲-۹- سالیسیلیک اسید      ۱۶
   
فصل سوم: مواد و روش ها      ۱۸
۳-۱- کشت قارچ                                                  ۱۹
۳-۲– تهیه اسانس   ۱۹
۳-۳– زیست سنجی اسانس ها                                                                                                                    ۲۰
۳-۳-۱– تعداد کلنی                                                                                                                                   ۲۰
۳-۳-۲- رشد کلنی                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              ۲۰
۳-۳-۳– جوانه زنی اسپور ها      ۲۱
۳-۴- تهیه عصاره                                                                                                                                            ۲۱
۳-۵- زیست سنجی عصاره ها                                                                                                                       ۲۱
۳-۶- زیست سنجی قارچکش ها   ۲۱
۳-۶-۱- تیابندازول      ۲۱
۳-۶-۲- بنومیل                                                  ۲۲
۳-۷- تهیه ی محلول سالیسیلیک اسید   ۲۲
۳-۸- زیست سنجی سالیسیلیک   ۲۲
۳-۹- تجزیه و تحلیل آماری                                               ۲۲
     
فصل چهارم : نتایج      ۲۳
۴-۱- اثر اسانس ها و عصاره های گیاهی                                                                                                     ۲۴
۴-۱-۱- اسانس اکالیپتوس      ۲۴
۴-۱-۱-۱- تعداد کلنی      ۲۴
۴-۱۱۲– رشد کلنی      ۲۶
۴-۱-۱-۳- میزان جوانه زنی                                                                                                                           ۲۸
۴۱-۲- اثر اسانس پرتقال روی رشد P. digitatum                                                                              ۳۰
۴۱-۳ اثر عصاره اکالیپتوس روی قارچ P. digitatum      ۳۲
۴-۱-۴- اثر عصاره پرتقال روی رشد قارچ P. digitatum       ۳۴
۴- ۲- اثر قارچکش ها                                                                                                                                  ۳۷
۴-۲-۱- سم تیابندازول                                                                                                                               ۳۷
۴۲۲- سم بنومیل                                                                                                                                   ۳۹
۴-۳- سالیسیلیک اسید      ۴۲
   
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری      ۴۴
۵۱- شمارش تعداد کلنی ها      ۴۵
۵-۲-  اندازه گیری قطر کلنی      ۴۶
۵-۳- میزان جوانه زنی                                                                                                                                 ۴۷
۵-۴- اثر قارچکش ها                                                                                                                                   ۴۸
۵-۵– تیمار میوه ها      ۴۸
۵-۶ سالیسیلیک اسید           ۵۰
۵- ۷- جمع بندی کلی           ۵۰
۵- ۸- پیشنهادها   ۵۱
   
منابع      ۵۲

فهرست اشکال

عنوان   شمارهصفحه
شکل۳-۱) دستگاه کلونجر   ۱۹
شکل۳-۲) دستگاه تبخیر کننده دوار   ۲۰
شکل۴-۱) اثر اسانس اکالیپتوس بر روی تعداد کلنی های قارچ P. digitatum   ۲۴
شکل۴-۲) مقایسه میانگین تعداد کلنی های قارچ Penicillium digitatum             رشد کرده روی محیط کشت تیمار شده  با غلظت های مختلف اسانس Eucalyptus  amaldulensis   ۲۵
شکل۴-۳) روند تغییرات تعداد کلنی های قارچ Penicillium digitatum       روی محیط
کشت تیمار شده با غلظت های مختلف اسانس Eucalyptus camaldulensis
  ۲۶
شکل۴-۴ ) اثر اسانس اکالیپتوس بر روی رشد کلنی قارچ   ۲۶
شکل ۴-۵) میانگین درصد بازدارندگی ناشی از اسانس Eucalyptus camaldulensisروی رشد کلنی قارچ Penicillium digitatum   ۲۷
شکل۴-۶) روند تغییرات درصد جوانه زنی اسپور های قارچ Penicillium digitatumدر تیمار های غلظت های مختلف اسانس Eucaluptus camaldulensis   ۲۸
شکل ۴-۷) اثر اسانس پرتقال بر روی تعداد کلنی ها   ۳۰
شکل ۴-۸) ­مقایسه میانگین تعداد کلنی‌های قارچ Penicillium digitatum  رشد کردهروی محیط کشت تیمار شده با غلظت‌های مختلف اسانس پرتقال ( اعداد مربوط به روز هشتم  پس از تیمار)   ۳۱
شکل ۴-۹)­ تعداد کلنی‌های قارچ Penicillium digitatumرشد کرده روی محیط کشت تیمار شده با غلظت‌های مختلف اسانس پرتقال در روزهای مختلف پس از تیمار   ۳۲
شکل ۴-۱۰) اثر عصاره اکالیپتوس بر روی تعداد کلنی ها در تیمار شاهد و غلظتmg/ml  ۳۰   ۳۳
شکل ۴-۱۱) مقایسه میانگین تعداد کلنی‌های قارچ Penicillium digitatum  رشد کردهروی محیط کشت تیمار شده با غلظت‌های مختلف عصاره Eucalyptus camaldulensis (اعداد مربوط به روز پنجم پس از تیمار   ۳۴
شکل ۴-۱۲) تعداد کلنی‌های قارچ Penicillium digitatumرشد کرده روی محیط کشت تیمار شده با غلظت‌های مختلف عصاره Eucalyptus camaldulensis در روزهای مختلف پس از تیمار   ۳۴
شکل ۴-۱۳) اثر عصاره پرتقال بر روی تعداد کلنی ها   ۳۵
شکل ۴-۱۴) مقایسه میانگین تعداد کلنی‌های قارچ Penicillium digitatumرشد کرده روی محیط کشت تیمار شده با غلظت‌های مختلف عصاره پرتقال(اعداد مربوط به روز هفتم پس از تیمار)   ۳۶
شکل ۴-۱۵) تعداد کلنی‌های قارچ Penicillium digitatumرشد کرده روی محیط کشت تیمار شده با غلظت‌های مختلف عصاره پرتقال در روزهای مختلف پس از تیمار   ۳۷
شکل ۴-۱۶) اثر تیابندازول بر روی تعداد کلنی­های قارچ در تیمار شاهد و غلظتg ai/ml µ ۱۸   ۳۷
شکل۴ -۱۷) مقایسه میانگین تعداد کلنی‌های قارچ Penicillium digitatum  رشد کردهروی محیط کشت تیمار شده با غلظت‌های مختلف قارچکش تیابندازول(اعداد مربوط به روز هشتم پس از تیمار)   ۳۸
شکل ۴-۱۸) تعداد کلنی‌های قارچ Penicillium digitatum  رشد کردهروی محیط کشت تیمار شده با غلظت‌های مختلف قارچکش تیابندازول در روزهای مختلف پس از تیمار   ۳۹
شکل ۴-۱۹) اثر بنومیل بر روی تعداد کلنی ها در تیمار شاهد و غلظتg ai/mlµ ۵/۱۲   ۳۹
شکل ۴-۲۰) مقایسه میانگین تعداد کلنی‌های قارچ Penicillium digitatum  رشد کردهروی محیط کشت تیمار شده با غلظت‌های مختلف قارچکش بنومیل (اعداد مربوط به روز هشتم پس از تیمار)   ۴۱
شکل ۴-۲۱) تعداد کلنی‌های قارچ Penicillium digitatum  رشد کرده روی محیط کشت تیمار شده با غلظت‌های مختلف قارچکش بنومیل در روزهای مختلف پس از تیمار   ۴۱

فهرست جداول

عنوان   شمارهصفحه
جدول ۴-۱) میانگین تعداد کلنی های اسانس Eucalyptus camaldulensis در غلظت های مختلف در طی ۱۴ روز   ۲۵
جدول ۴-۲) مقایسه میانگین درصد بازدارندگی رشد کلنی های قارچ P. digitatum در نتیجه تیمار با غلظت های مختلف اسانس E. camaldulensis در روز های مختلف پس از تیمار در چهار تکرار   ۲۷
جدول ۴-۳) تجزیه واریانس اثر اسانس اکالیپتوس  بر مبنای رشد کلنی قارچ   ۲۸
جدول ۴-۴) درصد اسپور های جوانه زده قارچ Penicillium digitatum در محیط کشت حاوی غلظت های مختلف اسانسEucalyptus camadulensis   ۲۹
جدول ۴-۵) تجزیه واریانس اثر اسانس اکالیپتوس بر مبنای درصد اسپور های جوانه زده   ۲۹
جدول ۴-۶) میانگین تعداد کلنی های اسانس پرتقال در غلظت های مختلف در طی ۱۴ روز   ۳۱
جدول ۴-۷) میانگین تعداد کلنی های عصاره اکالیپتوس در غلظت های مختلف در طی ۱۴ روز   ۳۳
جدول ۴-۸) میانگین تعداد کلنی های عصاره پرتقال در غلظت های مختلف در طی ۱۴ روز   ۳۶
جدول ۴-۹) میانگین تعداد کلنی های قارچکش تیابندازول در غلظت های مختلف در طی ۱۴ روز   ۳۸
جدول ۴-۱۰) میانگین تعداد کلنی های قارچکش بنومیل در طی ۱۴ روز   ۴۰
جدول۴-۱۱) تجزیه واریانس اثر اسانس ها، عصاره ها و قارچکش ها روی قارچ P. digitatum بر مبنای تعداد کلنی ها   ۴۲

مقدمه

استان مازندران با ۳۸% تولید مرکبات رتبه اول کشوری را دارا­­­ ست. عمده انواع مرکبات تولیدی شامل نارنگی های انشو و پیج، پرتقال های تامسون و خونی مورو و ارقام محلی است. پرتقال های تامسون و خونی رایج ترین ارقامی هستند که در بخش اعظم تولیدی به مدت چند ماه ذخیره سازی می شوند و فقط بخشی از این تولید پس از برداشت بطور مستقیم وارد بازار مصرف می شود. بنابراین جهت تامین میوه مورد استفاده در اوایل نوروز و همچنین قیمت مناسب به دلیل تقاضای بازار، اکثر تولید کنندگان خرد و کلان ترجیح میدهند این میوه نسبتاً حساس را چندین ماه انبار نمایند. بنابراین وجود مکان مناسب جهت ذخیره حجم بالای میوه تولیدی و داشتن برنامه، لازم و ضروری است. بر اساس مطالعات انجام شده میوه های پرتقال تولیدی در شمال کشور به شرایط نگهداری در دمای متوسط ۵ تا  ºC 7و رطوبت ۸۵% و نارنگی ها متوسط ºC 4 و رطوبت ۸۵% همراه با تهویه نیاز دارند. این شرایط تنها از طریق سرد خانه ها با مصرف انرژی بالا مقدور است. از سالیان دور باغداران و تولید کنندگان مرکبات از روش های متنوعی جهت نگهداری میوه مرکبات استفاده می نمودند. بارزترین نمونه آنها ایجاد انبارهای ساده سنتی با بهره گرفتن از ساقه های برنج، انبارهای ساخته شده از مصالح چوب و گل و به تدریج انبارهای ساخته شده از مصالح جدید چون آجر، سیمان و بلوک بوده است. آنچه میزان ضایعات را در این انبارها افزایش داده است نوع سازه به تنهایی نیست بلکه عدم رعایت مسائل استاندارد برای یک انبار چون میزان تهویه و گردش هوا، تامین رطوبت و دمای پایین نیز در این زمینه نقش دارد. قارچ بیماری زای Penicillium digitatum عامل بیماری کپک سبز از بیماری های مهم پس از برداشت در انواع مختلف مرکبات است. این قارچ یک پاتوژن گیاهی است که به طور عادی باعث بیماری های قارچی پس از برداشت در مرکبات می شود. کپک سبز مخرب ترین پاتوژن خانواده ی مرکبات است و مسئول ۹۰% خسارت محصولات در طول کنترل پس از برداشت است. بطور معمول برای کنترل این بیماری باید میوه ها با دقت برداشت و حمل شده و کلیه‌ی تجهیزات به طور روزانه توسط کلرین ضدعفونی شوند. ممکن است میوه‌ها در اتاق بسته بندی توسط محلول سدیم ارتوفنیل فنات، تیابندازول یا ایمازالیل همراه با واکس شستشو داده شوند. کاربرد مستقیم مواد شیمیایی روی میوه‌هایی که بلافاصله و یا پس از انبارداری و حمل و نقل به مصرف انسان می‌رسند، علاوه بر عوارض نامطلوب زیست محیطی مشکلات فراوانی برای سلامتی انسان ایجاد می‌کنند. در سالهای اخیر تحقیقات بسیاری با هدف یافتن روش های امن و موثر برای کنترل بیماریهای پس از برداشت میوه‌ها انجام شده است (قزوینی و فتاحی مقدم، ۱۳۸۵). از جمله این ترکیبات می توان اسانس ها و عصاره های گیاهی را نام برد. اسانس های گیاهی، متابولیت های ثانویه گیاهی اند که دارای ترکیبات آروماتیک هستند (کیم و همکاران، ۲۰۰۳). اسانس های استخراج شده از برخی گیاهان دارای خاصیت تدخینی مناسب بوده و می توانند جایگزین بالقوه ای برای سموم شیمیایی باشند. قسمت عمده اسانس های گیاهی را ترپنوئید ها به خصوص مونوترپن ها و سسکوئی ترپن ها تشکیل می دهند ( شایا و همکاران، ۱۹۹۷ ; کیتا و همکاران، ۲۰۰۱). اسانس ها معمولا به وسیله تقطیر با بخارآب از گیاهان معطر به

دست می آیند و معمولا به عنوان رایحه یا بو در عطر ها و طعم دهنده ها در غذاهای صنعتی استفاده می شوند ( استاموپولوس، ۱۹۹۱). عصاره های گیاهی دارای طیف وسیعی از متابولیت های ثانویه هستند که برای زنده ماندن سلول های گیاهی ضروری نیستند ولی برای واکنش موجود زنده در برابر محیط کاربرد داشته و تامین کننده بقای موجود در اکوسیستم هستند. این ترکیبات همچنین نقش مهمی در دفاع گیاهان در مقابل حشرات گیاه خوار دارند و به عنوان دور کننده، بازدارنده تغذیه ای و تخمریزی و یا به عنوان ترکیبات سمی ایفای نقش می کنند و گیاهان را در مرحله رشدی مختلف در برابر حشرات محافظت می نمایند ( باقری زنوز، ۱۳۷۵).

از دیگر عوامل موثر کنترل غیر شیمیایی بیماری های گیاهی ترکیب سالیسیلیک اسید می باشد. این ترکیب به عنوان یک هورمون گیاهی برای کاهش اثرات مضر بسیاری از تنشها شناخته شده است (طویلی و همکاران، ۱۳۹۲). سالیسیلیک اسید اثرات بهبود دهنده ای روی رشد و عملکرد گیاهان تحت شرایط مختلف محیطی دارد و میتواند بعنوان یک تنظیم کننده رشد جهت بهبود رشد گیاه در شرایط تنش آب مورد استفاده قرار گیرد ( بالجانی و شکاری، ۱۳۹۱).

این تحقیق با هدف معرفی ترکیبات گیاهی و مقایسه آن ها با قارچ کش های شیمیایی رایج انجام شد. اسانس و عصاره گیاه اکالیپتوس به عنوان یکی از منابع گیاهی فراوان در استان مازندران روی بازدارندگی رشد قارچ Penicillium digitatum آزمایش گردید. علاوه بر این اثر اسانس و عصاره پوست میوه پرتقال نیز روی کاهش یا افزایش این قارچ مورد آزمایش قرار گرفت. کارایی دو قارچکش شیمیایی تیابندازول و بنومیل نیز بررسی شد. در انتها نقش سالیسیلیک اسید به عنوان القا کننده و عامل بازدارنده این قارچ بیماری زا آزمایش گردید.

تعداد صفحه : ۷۵

قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        ****       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.