Get a site

پایان نامه :پژوهشی پیرامون نحوه­ی تجلی ویژگی­های شخصیتی امام علی(ع) در نقاشی قهوه­ خانه ای

پایان نامه رشته : هنر – صنایع دستی

گرایش :  طراحی و تولید

عنوان : پژوهشی پیرامون نحوه­ی تجلی ویژگی­های شخصیتی امام علی(ع) در نقاشی قهوه­ خانه ای

دانشگاه سوره

دانشکده هنر

پایان نامه تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد صنایع دستی

(گرایش طراحی و تولید)

عنوان پایان نامه :

پژوهشی پیرامون نحوه­ی تجلی ویژگی­های شخصیتی امام علی(ع) در نقاشی قهوه­ خانه ای

استاد راهنمای نظری:

دکتر عبدالکریم عطارزاده

عنوان پایان نامه عملی:

تصویرگری زندگی امام علی (ع) با توجه به قابلیت­های نقاشی قهوه­خانه­ای برای ارائه در فضای عمومی

استاد راهنمای عملی:

دکتر کاظم چلیپا

 

مقدمه: . ۱
فصل اول کلیات
۱ـ۱ بیان مسئله. ۳
۱ـ۲ فرضیه و سئوالات کلیدی تحقیق ۴
۱ـ۳ اهداف تحقیق ۴
۱ـ۴ روش تحقیق ۴
۱ـ۵ پیشینه تحقیق. ۴
فصل دوم: نقاشی قهوه­خانه­ای
۲ـ۱ تعریف و وجه تسمیه نقاشی قهوه­خانه­ای ۱۰
۲ـ۲ تاریخچه و عوامل شکل­ گیری نقاشی قهوه­خانه­ای. ۱۲
۲ـ۳ موضوعات نقاشی قهوه­خانه­ای. ۱۷
۲ـ۳ـ۱ موضوعات مذهبی ۱۷
۲ـ۳ـ۲ موضوعات رزمی و حماسی. ۱۹
۲ـ۳ـ۳ موضوعات بزمی. ۱۹
۲ـ۴ ویژگی­های نقاشی قهوه خانه­ای. ۲۰
۲ـ۴ـ۱ ایرانی بودن و مردمی بودن. ۲۰
۲ـ۴ـ۲ پرهیز از واقع­گرایی. ۲۱
۲ـ ۴ـ۳ اصل روایتگری ۲۲
۲ـ ۴ـ ۴ پرهیز از عمق­نمایی و عدم پرداختن به سایه روشن. ۲۳
۲ـ ۴ـ۵ اصالت در چهره­سازی ۲۳
۲ـ۴ـ۶  هویت­ و شناسنامه دار بودن ۲۴
۲ـ۵  سبک و روش ۲۵
۲ـ۵ ـ۱ ترکیب بندی. ۲۶
۲ـ۵ ـ۲ به کار بردن پرسپکتیو مقامی ۲۶
۲ـ۵ ـ ۳ رنگ­ها و مفاهیم سمبلیک آنها. ۲۷
۲ـ۵ ـ۴ نور و سایه ۲۷
۲ـ۶ هنرمندان نقاشی قهوه­خانه­ای ۲۸
فصل سوم: ویژگی­های شخصیتی امام علی (ع)
۳ـ ۱ زندگانی على بن ابی طالب(ع) ۳۱
۳ـ۲ در اقلیم سخن. ۳۳
۳ـ ۳ در قلمرو خِرد. ۳۳
۳ـ ۴ در نظام اخلاق ۳۴
۳ـ ۵ در امور اجتماعی و میدان عمل. ۳۷
         فصل چهارم: نحوه­ی تجلی ویژگی­های شخصیتی امام علی(ع) در نقاشی قهوه­خانه­ای
مقدمه فصل چهارم ۴۶
۴ـ۱ تابلوهای مربوط به مبارزه­ی حضرت علی(ع) با عمرو بن عبدود ۴۷
۴ـ۱ـ۱ تابلوی نبرد حضرت علی (ع) و عمرو بن عبدود از محمد مدبر. ۵۰
۴ـ۱ـ۲ تابلوی نبرد حضرت علی(ع ) و عمرو بن عبدود از عباس بلوکی­فر. ۵۲
۴ــ۲ تابلوهای مربوط به ماجرای جنگ خیبر و رشادت­های امیر مؤمنان علی(ع). ۵۴
۴ـ۲ـ۱ تابلوی جنگ تاریخی خیبر اثر عباس بلوکی­فر. ۵۸
۴ـ۲ـ۲ تابلوی جنگ خیبر اثر حسن اسماعیل­زاده ۶۲
۴ـ ۲ـ۳ تابلوی جنگ خیبر از محمد فراهانی ۶۵
۴ـ ۲ـ۴ تابلوی جنگ خیبر از امیرحسین قائم مقامی ۶۶
۴ـ۲ـ۵ تابلوی جنگ تاریخی خیبر از حسین همدانی. ۶۸
۴ـ۳ آثار نقاشی قهوه­خانه­ای مربوط به ماجرای لیله المبیت. ۷۰
۴ـ۳ـ۱ تابلوی لیله المبیت از محمد فراهانی ۷۲
۴ـ۴ آثار نقاشی قهوه­خانه­ای مربوط به غدیر خم و جانشینی بر حق علی(ع). ۷۳
۴ـ۴ـ۱ تابلوی غدیرخم از محمدرضا حسینی. ۷۵
۴ـ۴ـ۲ تابلوی غدیر خم از محمد فراهانی ۷۸
۴ـ۵ نقاشی­های قهوه­خانه­ای با موضوع همدردی و کمک­رسانی حضرت علی(ع) به مردم و ضعفا. ۷۹
۴ـ۵ـ۱ تابلوی نقاشی قهوه­خانه­ای از حسن اسماعیل­زاده با موضوع «از علی آموز اخلاص عمل» ۸۴
۴ـ۵ ـ۲ اثری از حسین همدانی با موضوع «یتیم نوازی حضرت علی(ع)» ۸۶
۴ـ۵ ـ۳ تابلوی یتیم نوازی از احمد خلیلی ۸۹
۴ـ۵ ـ۴ تابلوی یتیم نوازی از حسن اسماعیل­زاده ۹۰
۴ـ ۶ نقاشی قهوه­خانه­ای با موضوع شمایل­نگاری و مجالست حضرت علی(ع) ۹۱
۴ـ۶ـ۱ تابلوی منسوب به حسین قوللر آقاسی با موضوع: حضرت علی(ع)- مالک اژدر. ۹۸
۴ـ۶ـ۲ تابلوی شمایل حضرت علی(ع) و حسنین از حسین همدانی ۱۰۱
۴ـ۶ـ۳ مراجعت حضرت امیر(ع) از جنگ جمل مالک اشتر نخعی و عمار یاسر و اصحاب دیگر. ۱۰۲
۴ـ۶ـ۴  تابلوی حضرت علی(ع) و حسنین از حسین همدانی. ۱۰۳
۴ـ۶ـ۵ تابلوی حضرت علی(ع) و حسنین(ع) از جواد عقیلی. ۱۰۶
۴ـ۷ تابلوهای مربوط به داستان جوانمرد قصاب. ۱۰۷
۴ـ۷ـ۱ تابلوی جوانمرد قصاب اثر عباس بلوکی­فر ۱۱۰
۴ـ۷ـ۱ـ۱ بخش اول تابلوی جوانمرد قصاب اثر عباس بلوکی­فر. ۱۱۰
۴ـ۷ـ۱ـ۲ بخش دوم تابلوی جوانمرد قصاب اثر عباس بلوکی­فر. ۱۱۱
۴ـ۷ـ۱ـ۳ بخش سوم تابلوی جوانمرد قصاب اثر عباس بلوکی­فر ۱۱۲
۴ـ۷ـ۱ـ۴ بخش چهارم تابلوی جوانمرد قصاب اثر عباس بلوکی­فر ۱۱۳
۴ـ۷ـ۱ـ۵ بخش پنجم تابلوی جوانمرد قصاب اثر عباس بلوکی­فر. ۱۱۵
۴ـ۷ـ۱ـ۶ بخش ششم تابلوی جوانمرد قصاب اثر عباس بلوکی­فر. ۱۱۷
۴ـ۷ـ۲ تابلوی جوانمرد قصاب اثر فتح­الله قوللر آقاسی ۱۱۸
۴ـ۷ـ۲ـ۱ بخش اول تابلوی جوانمرد قصاب فتح­الله قوللر آقاسی ۱۱۸
۴ـ۷ـ۲ـ۲ بخش دوم تابلوی جوانمرد قصاب فتح­الله قوللر آقاسی ۱۱۹
۴ـ۷ـ۲ـ۳ بخش سوم تابلوی جوانمرد قصاب فتح­الله قوللر آقاسی. ۱۱۹
۴ـ۷ـ۲ـ۴ بخش چهارم تابلوی جوانمرد قصاب فتح­الله قوللر آقاسی ۱۲۰
۴ـ۷ـ۲ـ۵ بخش پنجم تابلوی جوانمرد قصاب فتح­الله قوللر آقاسی ۱۲۰
۴ـ۷ـ۲ـ۶ بخش ششم تابلوی جوانمرد قصاب فتح­الله قوللر آقاسی. ۱۲۱
۴ـ۷ـ۲ـ۷ بخش هفتم تابلوی جوانمرد قصاب فتح­الله قوللر آقاسی. ۱۲۱
۴ـ۷ـ۲ـ۸ بخش هشتم تابلوی جوانمرد قصاب فتح­الله قوللر آقاسی ۱۲۲
۴ـ۷ـ۳ تابلوی جوانمرد قصاب اثر حسن اسماعیل­زاده ۱۲۵
۴ـ۷ـ۳ـ۱ بخش اول تابلوی جوانمرد قصاب اثر حسن اسماعیل­زاده ۱۲۶
۴ـ۷ـ۳ـ۲ بخش دوم تابلوی جوانمرد قصاب اثر حسن اسماعیل­زاده ۱۲۷
۴ـ۷ـ۳ـ۳ بخش سوم تابلوی جوانمرد قصاب اثر حسن اسماعیل­زاده. ۱۲۷
۴ـ۷ـ۳ـ۴ بخش چهارم تابلوی جوانمرد قصاب اثر حسن اسماعیل­زاده ۱۲۸
۴ـ۸ نقاشی­های قهوه­خانه­ای با موضوع شهادت حضرت على(ع) ۱۲۹
۴ـ۸ـ۱ تابلوی به مسجد رفتن حضرت علی(ع) در شب نوزدهم ماه رمضان اثر حسن اسماعیل­زاده. ۱۳۳
۴ـ۸ـ۲ تابلوی شب ضربت خوردن حضرت علی(ع) اثر حسن اسماعیل­زاده ۱۳۵
۴ـ۹ تابلوهای مربوط به نبرد حضرت علی(ع) با موجودات افسانه­ای ۱۳۶
۴ـ۹ـ۱ تابلوی نبرد حضرت علی(ع) و اژدها از حسن اسماعیل­زاده ۱۴۱
۴ـ۹ـ۲ تابلوی نبرد حضرت علی(ع) و اژدها در تنگه بربر از حسن اسماعیل­زاده. ۱۴۳
۴ـ۹ـ۲ـ۱ تصویر مرکزی: نبرد حضرت علی(ع) و اژدها ۱۴۳
۴ـ۹ـ۲ـ۲ بخش دوم: یتیم­نوازی حضرت علی(ع). ۱۴۴
۴ـ۹ـ۲ـ۳ بخش سوم: کندن درب خیبر توسط حضرت علی(ع). ۱۴۵
۴ـ۹ـ۲ـ۴ بخش چهارم: نبرد حضرت علی(ع) و جنیان ۱۴۵
۴ـ۹ـ۲ـ۵ بخش پنجم: به نبرد حضرت علی(ع) و عمربن العبدود. ۱۴۶
۴ـ۱۰ سیر حوادث مهم زندگانی پر افتخار حضرت علی(ع) در تابلویی از حسین همدانی ۱۴۹
۴ـ۱۰ـ۳ـ۱ تصویر مرکزی: شمایل حضرت علی(ع) و همراهان ۱۴۹
۴ـ۱۰ـ۳ـ۲ بخش دوم: جنگ خیبر ۱۵۱
۴ـ۱۰ـ۳ـ۳ بخش سوم: کمک حضرت علی(ع) به محرومان ۱۵۱
۴ـ۱۰ـ۳ـ۴ بخش چهارم: لیله المبیت. ۱۵۲
۴ـ۱۰ـ۳ـ۵ بخش پنجم: همراهی پیامبر(ص). ۱۵۳
۴ـ۱۰ـ۳ـ۶ بخش ششم: کمک به محرومان ۱۵۳
۴ـ۱۰ـ۳ـ۷ بخش هفتم: یتیم نوازی. ۱۵۴
۴ـ۱۰ـ۳ـ۸ بخش هشتم: کمک به محرومان ۱۵۶
۴ـ۱۰ـ۳ـ۹ بخش نهم: کمک به محرومان. ۱۵۶

۴ـ۱۰ـ۳ـ۱۰ بخش دهم: حضرت علی(ع) در حال سخنوری    ۱۵۷

۴ـ۴ـ۱ بخش یازدهم: واقعه ضربت خوردن حضرت علی(ع) ۱۵۸
فصل پنجم: تحلیل و استنتاج
۵ـ۱ تحلیل و بررسی نهایی آثار ۱۶۱
۵ـ۲ نتیجه ۱۶۹
گزارش کار عملی ۱۷۱
فهرست منابع
چکیده لاتین
فهرست تصاویر
۱۹۲
۲۰۰

مقدمه:
نقاشی قهوه­خانه­ای به واسطه­ی هنرمندانی مردمی، در دوره­ قاجار از دل اجتماع برخاست و راه خود را باز کرد تا بتواند موضوعاتی را که دغدغه­ی مردم بود، به تصویر بکشد. در میان موضوعات مذهبی که بسیار مورد توجه مردم و نقاشان بود، به واسطه­ی ارادت ویژه­­ی شیعیان به حضرت علی(ع)، داستان­های زندگی ایشان بسیار نقاشی شده است. با توجه به شخصیت ویژه و بارز این بزرگ­مرد تاریخ اسلام، این سوال به ذهن می­رسد که، از میان بی­شمار ویژگی­های شخصیتی این الگو و اسوه بزرگ شیعیان، کدام ویژگی­ها، در آثار هنرمندان قهوه­خانه­ای نمود بیشتری پیدا کرده است؟ در پژوهشی که پیش رو دارید، سعی شده، بسیاری از این نقاشی­ها به صورت مجزا در یک مجموعه جمع­آوری شوند. تا از طریق معرفی تابلوهایی با مضامین زندگی امام علی(ع)، علاوه بر تجزیه و تحلیل هنری آنها، ویژگی­های شخصیتی آن حضرت از طریق بررسی تابلوها و شرح داستان­ها بیان شود. بر همین اساس در پژوهش فوق، تعداد بیست و هفت تابلوی نقاشی قهوه­خانه­ای مرتبط با این موضوع و اطلاعات مربوط به آنها از طریق کتابخانه­ای و میدانی گردآوری و معرفی شده است.
در این رساله­، با بهره گرفتن از روش توصیفی، تحلیلی و تاریخی، پس از معرفی نقاشی قهوه­خانه­ای در فصل دو و توضیحات مختصری در مورد زندگی و خصوصیات شخصیتی حضرت علی(ع) در فصل سوم، در چهارمین فصل، در خصوص هر کدام از این آثار ابتدا توضیحاتی پیرامون موضوع داده شده، سپس تجزیه و تحلیل­هایی با توجه به انطباق آنها با موضوع، عناصر آنها و روایت داستان­ها انجام شده است. پس از تمام این جستجوها نتیجه­ی به دست آمده مبنی بر این بود که، در میان انبوه خصوصیات مثبت شخصیتی حضرت علی(ع)، نقاشان قهوه­خانه­ای به شجاعت، سخاوت و فداکاری ایشان که تماماً متاثر از ایمان قلبی به خداوند است، توجه بیشتری کرده و این سه ویژگی تقریبا در تمامی تابلوها مطرح شده است.

۱-۱- بیان مسئله
خیالی­نگاری یا نقاشی قهوه­خانه­ای از نمونه­های ارزشمند نقاشی ایرانی است، که با توجه به تغییرات اساسی هنر در زمان قاجار، در بطن اجتماع زاده شد و برخلاف جریان­های نقاشی آکادمیک، با حفظ اصالت به رشد روزافزون خود خارج از حوزه ی هنر رسمی ادامه داد.
این گونه نقاشی که آمال و علایق ملی، اعتقادات مذهبی و روح فرهنگ خاص لایه­های میانی جامعه­ی شهری زمان خود را باز می­تاباند، تحت تأثیر مجالس عزاداری امامان به ویژه امام حسین(ع)، مجالس پهلوانی، حماسی، نقّالی و هم چنین شرایط خاص اجتماعی پا به عرصه گذاشت. موضوعات مذهبی همچون زندگی ائمه و بزرگان دین اسلام همواره دغدغه­ی بسیاری از هنرمندان نقاش این مکتب بوده است، چنانچه  آثار زیادی با الگوبرداری از این­گونه مسائل خلق شده­­اند. ولی جای بسی تعجب است که این هنر کمتر به صورت تخصصی مورد توجه قرار گرفته و همچنان بسیاری از جنبه­ های آن بررسی نشده است و از آن جمله باید اشاره کرد که اطلاعات جامعی در مورد شیوه ­های پرداختن به دوره­های متنوع زندگی امام علی(ع) و خصوصیات ایشان از طریق نقاشی­های این مکتب وجود ندارد.
با توجه به اصالت موضوعات و مردمی بودن نقاشی قهوه­خانه­ای، ضرورت دقت و تمرکز بیشتر بر روی آن احساس می­شود. با در نظر گرفتن ارادت مسلمانان به وی‍ژه شیعیان به حضرت علی(ع) و جاذبه، دافعه و تاثیرگذاری زندگی ایشان، هنرمندان نقاش به ویژه در نقاشی قهوه­­خانه­ای از موضوعات مرتبط با ایشان بهره­ی بسیاری برده­اند، ولی این موضوعات و روش­های تجلی ویژگی­های ایشان به درستی مورد مطالعه قرار نگرفته است و نیاز به بررسی جامع­ و عمیق­تر آنها ضروری می­نماید. بر این اساس پژوهش فوق سعی دارد با شناسایی، معرفی و مطالعه­ زندگی امام علی(ع) از منظر محتوایی، کاربردی، فرمی و معنایی در مکتب قهوه­خانه، از آنها برای نمایش موضوعات ویژه­ی زندگی این بزرگوار در فضاهای عمومی امروزی الگو بگیرد.

۱-۲- فرضیه و سئوالات کلیدی تحقیق
با توجه به خصوصیت بزرگنمایی در نقاشی قهوه­خانه­ای، این سئوال مطرح می­شود که، چه خصوصیاتی از شخصیت امام علی(ع) و به چه صورت در این مکتب برجسته­نمایی شده و در مرکز توجه بوده است؟
با در نظر گرفتن ویژگی­ خاص نقاشی قهوه­خانه­ای که کاربرد آن در مکانی عمومی چون قهوه­خانه بوده است، این سئوال به ذهن می­رسد که، آیا می­توان کاربری عمومی جدیدی متناسب با دنیای امروز، جهت حفظ این هنر مردمی، برای آن به­ وجود آورد؟
۱-۳- اهداف تحقیق
هدف اصلی پروژه مطالعه­ گسترده­ی ویژگی­های شخصیتی امام علی(ع) در نقاشی قهوه­خانه­ای برای الگو گرفتن در نقاشی فضاهای عمومی می­باشد.
۱-۴- روش تحقیق
تحقیق فوق، بر اساس هدف از نوع بنیادی بوده و بر مبنای ماهیت و روش از نوع توصیفی، تحلیلی و تاریخی است. در این تحقیق سعی می­شود ضمن استفاده از روش کتابخانه­ای، با مشاهده­ آثار و تکیه بر آراء صاحبنظران از طریق مصاحبه­ی تخصصی و تجزیه و تحلیل نمونه­های موجود، پژوهشی میدانی، جهت دستیابی به هدف صورت گیرد.
۱-۵– پیشینه تحقیق
با توجه به جستجوهای انجام شده در منابع گوناگون مطالعاتی، در میان انبوه تحقیقات پیرامون نقاشی قهوه­خانه­ای تقریبا هیچ پژوهشی به صورت اختصاصی زندگی امام علی(ع) را در این مکتب بررسی ننموده است و این مهم می ­تواند از نکات عمده تفاوت رساله­ی فوق با سایر آثار باشد. در میان تمام پژوهش­ها می­توان از نمونه­هایی که به مقوله­های مذهبی و حماسی در نقاشی­های این مکتب اشاره دارند و در آنها آثار مرتبط با زندگی امیرالمؤمنین(ع) نیز وجود دارد، نام برد. شایان ذکر است که با در نظر گرفتن سابقه دیرینه و اهمیت تصویرگری کتاب در ایران و وجود دو کتاب ارزشمند حمله­ی حیدری و خاوران نامه که به طور اخص به رشادت­ها، دلاوری­ها، جنگ­ها و نکات ویژه شخصیت و زندگی امام علی(ع) پرداخته­ و بارها تصویرگری شده ­اند؛ در حوزه­ نگارگری پژوهش­های بیشتری صورت گرفته که به طور حتم می­توانند در پیشبرد روند این تحقیق در دو بخش عملی و نظری بسیار مؤثر واقع شوند. مشخصات برخی پژوهش­های مرتبط با پروژه حاضر به شرح زیر است:
تعداد صفحه : ۲۱۸
قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        ****       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.