Get a site

برچسب: رفتارهای پرخطر

پایان نامه بررسی جامعه ­­شناختی مهارت­های اجتماعی و ارتباطی مؤثر بر بازدارندگی رفتارهای پرخطر جوانان(مطالعه موردی شهر شیراز)

پایان نامه رشته جامعه­ شناسی

دانشگاه شیراز

دانشکده­ ی اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی

 

 

رساله­ ی دکتری در رشته­ ی

جامعه­ شناسی

 

 

 

بررسی جامعه ­­شناختی مهارت­های اجتماعی و ارتباطی مؤثر بر بازدارندگی رفتارهای پرخطر جوانان(مطالعه موردی شهر شیراز)

 

 

 

استاد راهنما:

دکتر حبیب احمدی

 

 

 

اسفند ۱۳۹۳

چکیده

واژگان کلیدی: رفتارهای پرخطر، مهارت­های اجتماعی و ارتباطی، بازدارندگی، جوانان، شیراز.

پژوهش حاضر با بهره گرفتن از نظریه­ی کنترل اجتماعی و همنشینی افتراقی در بخش متغیر وابسته و نظریه­ی یادگیری اجتماعی در بخش متغیر مستقل به عنوان چارچوب نظری پژوهش به بررسی رابطه­ بین مهارت­های اجتماعی و ارتباطی و رفتارهای پرخطر جوانان پرداخته است. بر مبنای روش پیمایشی، داده ­های پژوهش به وسیله­ی پرسشنامه از تعداد ۶۰۰ نفر از جوانان ۱۵ تا ۲۹ ساله شهر شیراز به روش نمونه گیری چندمرحله ای مختلط گردآوری شد. متغیرهای مستقل شامل سن، تحصیلات، درآمد خانواده، جنسیت، وضعیت تأهل، قومیت، نوع مسکن، طبقه اجتماعی، ساختار خانواده، اوقات فراغت، دلبستگی به خانواده و دوستان، تعهد به هنجارها، مشارکت، باور به اصول اخلاقی، خودپنداره، خود-کنترلی، همنشینی با دوستان بزهکار، نظارت والدین بر فرزندان و مهارت های اجتماعی و ارتباطی می باشند. متغیر وابسته نیز رفتارهای پرخطر است. نتایج آزمون فرضیات نشان می دهد بین درآمد، دلبستگی به خانواده و دوستان، تعهد به هنجارها، مشارکت، باور به اصول اخلاقی، خودپنداره، خود-کنترلی، همنشینی با دوستان بزهکار، نظارت والدین بر فرزندان، مهارت­های اجتماعی و ارتباطی و رفتارهای پرخطر رابطه معناداری وجود دارد. همچنین، به لحاظ رفتارهای پرخطر، بین جنسیت، وضعیت تأهل، قومیت، طبقه اجتماعی، ساختار خانواده، اوقات فراغت تفاوت معناداری وجود دارد. اما بین سن، تحصیلات، نوع مسکن و رفتارهای پرخطر رابطه معناداری مشاهده نشده است. معادله رگرسیونی مربوط به تحلیل چند متغیره متغیرهای مستقل جهت پیش ­بینی متغیر وابسته­ی رفتارهای پرخطر نیز نشان می دهد در مجموع شش متغیر درون معادله شامل تعهد به هنجارها، جنسیت(مرد)، باور به اصول اخلاقی، مهارت های اجتماعی و ارتباطی، همنشینی با دوستان بزهکار و نظارت والدین بر فرزندان توانستند حدود ۴۷ درصد از واریانس متغیر وابسته­ی رفتارهای پرخطر را تبیین نمایند. نمودار تحلیل مسیر نیز نشان می دهد که متغیرهای جنسیت(مرد) و باور به اصول اخلاقی نسبت به سایر متغیرها، دارای تأثیر بیشتری بر روی متغیر وابسته(رفتارهای پرخطر) می باشند.

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                    صفحه
فصل اول: کلیات
۱-۱- مقدمه. ۲
۱-۲- بیان مسأله. ۳
۱-۳- اهمیت و ضرورت پژوهش. ۹
۱-۴- اهداف پژوهش. ۱۱
۱-۴-۱- هدف کلی:. ۱۱
۱-۴-۲- اهداف جزیی. ۱۱
فصل دوم: پیشینه پژوهش
۲-۱- مقدمه. ۱۴
۲-۲- سیر تحول بزهکاری در ادوار تاریخی. ۱۴
۲-۲-۱- بزهکاری در عهد قدیم. ۱۴
۲-۲-۲- بزهکاری در قرون وسطی. ۱۶
۲-۲-۳- بزهکاری و جرم در عصر مدرن. ۱۷
۲-۲-۴- بزهکاری و جرم در اسلام. ۱۸
۲-۳- پیشینه داخلی. ۱۸
۲-۴- پیشینه خارجی. ۲۶
۲-۵- نقد پژوهش های پیشین. ۳۹
فصل سوم: مبانی نظری
۳-۱- مقدمه. ۴۲
۳-۲- نظریه های مربوط به رفتارهای بزهکارانه. ۴۴
۳-۲-۱- دیدگاه جرم شناسی کلاسیک. ۴۴
۳-۲-۲- دیدگاه اثبات گرایی. ۴۵
۳-۲-۲-۱- اثبات گرایی زیستی. ۴۶
۳-۲-۲-۲- اثبات گرایی روانی. ۴۸
۳-۲-۳- نظریه های زیستی – اجتماعی. ۴۹
۳-۲-۴- نظریه های جامعه شناختی. ۵۰
۳-۲-۴-۱- نظریه های ساختار اجتماعی. ۵۳
۳-۲-۴-۱-۱- نظریه­ بی سازمانی اجتماعی. ۵۴
۳-۲-۴-۱-۱-۱- نظریه بوم شناختی رابرت ازرا پارک   ۵۵
۳-۲-۴-۱-۱-۲- نظریه مناطق متحدالمرکز کلیفورد شاو و هنری مک کی   ۵۶
۳-۲-۴-۱-۱-۳- نظریه فعالیتهای روزمره مارکوس فلسون و لاورنس کوهن   ۵۹
۳-۲-۴-۱-۲- نظریه فشار. ۶۱
۳-۲-۴-۱-۲-۱- نظریه آنومی امیل دورکیم. ۶۲
۳-۲-۴-۱-۲-۲- نظریه فشار رابرت مرتن. ۶۴
۳-۲-۴-۱-۲-۳- نظریه فشار عمومی رابرت آگنیو. ۶۸
۳-۲-۴-۱-۲-۴- نظریه آنومی نهادی استیون مسنر و ریچارد روزنفلد   ۷۰
۳-۲-۴-۱-۳- نظریه انحراف فرهنگی. ۷۳
۳-۲-۴-۱-۳-۱- نظریه هنجارهای رفتاری تورستن سلین   ۷۵
۳-۲-۴-۱-۳-۲- نظریه خرده فرهنگ بزهکارانه آلبرت کوهن   ۷۶
۳-۲-۴-۱-۳-۳- نظریه فرهنگ طبقه پایین والتر میلر   ۷۷
۳-۲-۴-۱-۳-۴- نظریه فرصت افتراقی ریچارد کلووارد و لوید اهلین   ۷۹
۳-۲-۴-۱-۳-۵- نظریه کد(رمز) خیابان الیاه اندرسون   ۸۰
۳-۲-۴-۲- نظریه های فرایند اجتماعی. ۸۱
۳-۲-۴-۲-۱- نظریه یادگیری اجتماعی. ۸۳
۳-۲-۴-۲-۱-۱- نظریه همنشینی افتراقی ادوین ساترلند   ۸۴
۳-۲-۴-۲-۱-۲- نظریه هویت پذیری افتراقی دانیل گلیزر   ۸۷
۳-۲-۴-۲-۱-۳- نظریه تقویت افتراقی رانلد آکرز و رابرت بورگس   ۸۸
۳-۲-۴-۲-۱-۴- نظریه خنثی سازی دیوید ماتزا و گرشام سایکز   ۹۰
۳-۲-۴-۲-۲- نظریه کنترل اجتماعی. ۹۲
۳-۲-۴-۲-۲-۱- نظریه بازداری والتر ریکلس. ۹۳
۳-۲-۴-۲-۲-۲- نظریه پیوند اجتماعی تراویس هیرشی   ۹۴
۳-۲-۴-۲-۲-۳- نظریه شرمنده سازی جان بریث ویت   ۹۶
۳-۲-۴-۲-۲-۴- دکترین بازدارندگی. ۹۷
۳-۲-۴-۲-۳- نظریه واکنش اجتماعی یا برچسب زنی. ۹۸
۳-۲-۴-۲-۳-۱- نظریه نمایش شر فرانک تاننبائوم   ۱۰۰
۳-۲-۴-۲-۳-۲- نظریه انحراف اولیه و ثانویه ادوین لمرت   ۱۰۱
۳-۲-۴-۲-۳-۳- نظریه بیگانگان هوارد بکر. ۱۰۴
۳-۲-۴-۲-۳-۴- نظریه عدم مداخله رادیکال ادوین شور   ۱۰۶
۳-۲-۴-۲-۳-۵- نظریه فریبندگی های جرم جک کاتز   ۱۰۷
۳-۲-۴-۳- نظریه تضاد اجتماعی. ۱۰۸
۳-۲-۴-۳-۱- نظریه تضاد کارل مارکس. ۱۰۹
۳-۲-۴-۳-۲- نظریه تضاد گروهی جورج ولد. ۱۱۰
۳-۲-۴-۳-۳- نظریه واقعیت اجتماعی جرم ریچارد کوئینی   ۱۱۱
۳-۲-۴-۳-۴- نظریه جرم و نظم قانونی آستین ترک. ۱۱۲
۳-۲-۴-۳-۵- نظریه مارکسیسم ساختاری ویلیام چامبلیس و رابرت سیدمن   ۱۱۳
۳-۲-۴-۳-۶- نظریه واقع گرایی چپ جان لی و جوک یانگ   ۱۱۴
۳-۲-۴-۳-۷- نظریه کنترل قدرت جان هاگان. ۱۱۵
۳-۲-۴-۴- نظریه های تکاملی(تلفیقی). ۱۱۷
۳-۲-۴-۴-۱- نظریه های دوره زندگی. ۱۱۸
۳-۲-۴-۴-۱-۱- نظریه درجه بندی سنی رابرت سامپسون و جان لاب   ۱۱۹
۳-۲-۴-۴-۱-۲- مدل تکامل اجتماعی ریچارد کاتالانو و دیوید هاوکینز   ۱۲۱
۳-۲-۴-۴-۱-۳- نظریه تلفیقی دلبرت الیوت، سوزان ایجتون و راچل کانتر. ۱۲۲
۳-۲-۴-۴-۱-۴-  نظریه تعاملی ترنس ثورنبری، ماروین کرون، آلن لیزوت و مارگرات فارنورث. ۱۲۲
۳-۲-۴-۴-۱-۵- نظریه عمومی جرم و بزهکاری رابرت آگنیو   ۱۲۳
۳-۲-۴-۴-۱-۶- نظریه حمایت اجتماعی فرانسیس کالن   ۱۲۴
۳-۲-۴-۴-۲- نظریه های خصلت پنهان. ۱۲۵
۳-۲-۴-۴-۲-۱- نظریه یادگیری – سرشتی جیمز ویلسون و ریچارد هرنشتاین. ۱۲۵
۳-۲-۴-۴-۲-۲- نظریه عمومی جرم میشل گاتفریدسون و تراویس هیرشی   ۱۲۷
۳-۲-۴-۴-۲-۳- نظریه پتانسیل ضد اجتماعی شناختی تلفیقی دیوید فارینگتون. ۱۲۹
۳-۲-۴-۴-۲-۴- نظریه اجبار افتراقی مارک کالوین   ۱۳۰
۳-۲-۴-۴-۲-۵- نظریه تعادل کنترل چارلز تیتل. ۱۳۱
۳-۲-۴-۴-۳- نظریه های خط سیر. ۱۳۳
۳-۲-۴-۴-۳-۱- نظریه مسیرهای بزهکاری رالف لوبر   ۱۳۴
۳-۲-۴-۴-۳-۲- نظریه تاکسونومی دوگانه تخلف تری موفیت   ۱۳۵
۳-۲-۴-۴-۳-۳-  نظریه تخلف زودهنگام و دیرهنگام جرالد پترسون و کارن یوئرگر. ۱۳۶
۳-۲-۴-۴-۴- نظریه های رفتارهای پرخطر. ۱۳۷
۳-۲-۴-۴-۴-۱- نظریه رفتار مشکل آفرین ریچارد جسور   ۱۳۷
۳-۲-۴-۴-۴-۲- نظریه زمان بندی بلوغ چارلز اروین   ۱۳۸
۳-۲-۴-۴-۴-۳- نظریه استرس اجتماعی جان رودز. ۱۳۹
۳-۳- نظریه های مهارت های اجتماعی و ارتباطی. ۱۴۰
۳-۳-۱- نظریه های روانشناختی مهارت اجتماعی و ارتباطی   ۱۴۰
۳-۳-۲- نظریه های اجتماعی مهارت اجتماعی و ارتباطی   ۱۴۱
۳-۴- چارچوب نظری پژوهش. ۱۴۲
۳-۵- مدل مفهومی پژوهش. ۱۵۰
۳-۶- مدل تجربی پژوهش. ۱۵۲
۳-۷- فرضیات پژوهش. ۱۵۴
فصل چهارم: روش شناسی پژوهش
۴-۱- روش پژوهش. ۱۵۷
۴-۲- تکنیک جمع آوری اطلاعات. ۱۵۷
۴-۳- جامعه آماری. ۱۵۸
۴-۴- حجم نمونه. ۱۶۰
۴-۵- روش نمونه گیری. ۱۶۰
۴-۶- واحد تحلیل. ۱۶۱
۴-۷- تعریف مفاهیم. ۱۶۲
۴-۸- روایی و پایایی ابزار سنجش. ۱۶۶
۴-۹- روش های تجزیه و تحلیل داده ها. ۱۶۷
فصل پنجم: تجزیه و تحلیل داده ها
۵-۱-  مقدمه. ۱۶۹
۵-۲- داده های توصیفی. ۱۶۹
۵-۳- یافته های استنباطی. ۲۱۶
۵-۳-۱- تحلیل های آماری دو متغیره (بررسی فرضیات)   ۲۱۷
۵-۳-۲- تحلیل های آماری چندمتغیره. ۲۳۱
۵-۳-۲-۱- تحلیل رگرسیون چندمتغیره. ۲۳۱
۵-۳-۲-۲- تحلیل مسیر. ۲۴۲
فصل ششم: بحث و نتیجه گیری
۶-۱- یافته ها. ۲۴۹
۶-۲- بحث و تحلیل نتایج. ۲۵۹
۶-۳- پیشنهادها. ۲۸۵
۶-۳-۱- پیشنهادهای اجرایی. ۲۸۵
۶-۳-۲- پیشنهادهای پژوهشی. ۲۸۷
۶-۴- محدودیت های پژوهش. ۲۸۷
منابع و مأخذ:
الف: منابع فارسی. ۲۹۰
ب: منابع لاتین. ۲۹۸

 
فهرست جداول

عنوان و شماره جدول                                                                                 صفحه                                                                                      
جدول ۱-۳- سنخ شناسی شیوه های سازگاری فردی ۶۷
جدول ۱-۴- توزیع جمعیت در مناطق ده گانه شیراز و تعداد پرسشنامه های پر شده در هر منطقه ۱۶۱
جدول ۲-۴- ضریب آلفای کرونباخ گویه های متغیرهای پژوهش ۱۶۷
جدول شماره ۱-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس سن و میزان مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۱۷۰
جدول شماره ۲-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس جنسیت و میزان مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۱۷۱
جدول شماره ۳-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس تحصیلات و میزان مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۱۷۲
جدول شماره ۴-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس وضعیت تأهل و میزان مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۱۷۲
جدول شماره ۵-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس قومیت و میزان مهارت های  اجتماعی و ارتباطی ۱۷۳
جدول شماره ۶-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس نوع مسکن و میزان مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۱۷۴
جدول شماره ۷-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس طبقه اجتماعی و میزان مهارت­ اجتماعی و ارتباطی ۱۷۴
جدول شماره ۸-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس ساختار خانواده و میزان مهارت­ اجتماعی و ارتباطی ۱۷۵
جدول شماره ۹-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس درآمد و میزان مهارت­ اجتماعی و ارتباطی ۱۷۶
جدول شماره ۱۰-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس نحوه گذران اوقات فراغت و میزان مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۱۷۷
جدول شماره ۱۱-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف سیگار و میزان مهارت­ اجتماعی و ارتباطی ۱۷۷
جدول شماره ۱۲-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف قلیان و میزان مهارت   اجتماعی و ارتباطی ۱۷۸
جدول شماره ۱۳-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف الکل و میزان مهارت اجتماعی و ارتباطی ۱۷۹
جدول شماره ۱۴-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف شیشه و میزان مهارت اجتماعی و ارتباطی ۱۷۹
جدول شماره ۱۵-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف ماری جوانا و میزان مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۱۸۰
جدول شماره ۱۶-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف حشیش و میزان مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۱۸۰
جدول شماره ۱۷-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف کراک و میزان مهارت اجتماعی و ارتباطی ۱۸۱
جدول شماره ۱۸-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف قرص اکس و میزان مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۱۸۲
جدول شماره ۱۹-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف هروئین و میزان مهارت­ های اجتماعی و ارتباطی ۱۸۲
جدول شماره ۲۰-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف تریاک و میزان مهارت اجتماعی و ارتباطی ۱۸۳
جدول شماره ۲۱-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس رابطه جنسی و میزان مهارت اجتماعی و ارتباطی ۱۸۴
جدول شماره ۲۲-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس استفاده از کاندوم و میزان مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۱۸۴
جدول شماره ۲۳-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان دلبستگی و مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۱۸۵
جدول شماره ۲۴-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان تعهد و مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۱۸۶
جدول شماره ۲۵-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان باور و مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۱۸۶
جدول شماره ۲۶-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان مشارکت و مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۱۸۷
جدول شماره ۲۷-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان خود-کنترلی و مهارت اجتماعی و ارتباطی ۱۸۸
جدول شماره ۲۸-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان خودپنداره و مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۱۸۸
جدول شماره ۲۹-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان همنشینی با دوستان بزهکار و مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۱۸۹
جدول شماره ۳۰-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان نظارت والدین بر فرزندان و مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۱۹۰
جدول شماره ۳۱-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان رانندگی خطرناک و مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۱۹۱
جدول شماره ۳۲-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان رفتار خشونت آمیز و مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۱۹۲
جدول شماره ۳۳-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان تمایل و اقدام به خودکشی و مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۱۹۲
جدول شماره ۳۴-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان مصرف سیگار و قلیان و مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۱۹۳
جدول شماره ۳۵-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان مصرف الکل و مواد مخدر و مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۱۹۴
جدول شماره ۳۶-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان رفتار جنسی و مهارت اجتماعی و ارتباطی ۱۹۵
جدول شماره ۳۷-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان رفتار پرخطر فضای مجازی و مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۱۹۶
جدول شماره ۳۸-۲-۵: توزیع فراوانی افراد براساس سن و میزان رفتارهای پرخطر ۱۹۶
جدول شماره ۳۹-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس جنسیت و میزان رفتارهای پرخطر ۱۹۷
جدول شماره ۴۰-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس تحصیلات و میزان رفتارهای پرخطر ۱۹۸
جدول شماره ۴۱-۲-۵: توزیع فراوانی افراد براساس وضعیت تأهل و میزان رفتارهای پرخطر ۱۹۸
جدول شماره ۴۲-۲-۵: توزیع فراوانی افراد براساس قومیت و میزان رفتارهای پرخطر ۱۹۹
جدول شماره ۴۳-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس نوع مسکن و میزان رفتارهای پرخطر ۱۹۹
جدول شماره ۴۴-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس طبقه­ی اجتماعی و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۰
جدول شماره ۴۵-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس ساختار خانواده و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۱
جدول شماره ۴۶-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس درآمد و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۱
جدول شماره ۴۷-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس نحوه گذران اوقات فراغت و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۲
جدول شماره ۴۸-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف سیگار و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۳
جدول شماره ۴۹-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف قلیان و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۳
جدول شماره ۵۰-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف الکل و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۴
جدول شماره ۵۱-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف شیشه و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۴
جدول شماره ۵۲-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف ماری جوانا و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۵
جدول شماره ۵۳-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف حشیش و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۵
جدول شماره ۵۴-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف کراک و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۶
جدول شماره ۵۵-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف قرص اکس و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۶
جدول شماره ۵۶-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف هروئین و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۷
جدول شماره ۵۷-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس مصرف تریاک و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۷
جدول شماره ۵۸-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس رابطه جنسی و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۸
جدول شماره ۵۹-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس استفاده از کاندوم و میزان رفتارهای پرخطر ۲۰۸
جدول شماره ۶۰-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان دلبستگی و رفتارهای پرخطر ۲۰۹
جدول شماره ۶۱-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان تعهد و رفتارهای پرخطر ۲۰۹
جدول شماره ۶۲-۲-۵: توزیع فراوانی افراد براساس میزان باور و رفتارهای پرخطر ۲۱۰
جدول شماره ۶۳-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان مشارکت و رفتارهای پرخطر ۲۱۱
جدول شماره ۶۴-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان خود-کنترلی و رفتارهای پرخطر ۲۱۱
جدول شماره ۶۵-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان خودپنداره و رفتارهای پرخطر ۲۱۲
جدول شماره ۶۶-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان همنشینی با دوستان بزهکار و رفتارهای پرخطر ۲۱۳
جدول شماره ۶۷-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان نظارت والدین بر فرزندان و رفتارهای پرخطر ۲۱۳
جدول شماره ۶۸-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان مهارت اجتماعی و رفتارهای پرخطر ۲۱۴
جدول شماره ۶۹-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان مهارت ارتباطی و رفتارهای پرخطر ۲۱۵
جدول شماره ۷۰-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان مهارت جرأت ورزی و رفتارهای پرخطر ۲۱۵
جدول شماره ۷۱-۲-۵: توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه براساس میزان مهارتهای اجتماعی و ارتباطی و رفتارهای پرخطر ۲۱۶
جدول ۱-۳-۵: همبستگی بین سن، تحصیلات و درآمد و مهارتهای اجتماعی و ارتباطی ۲۱۷
جدول ۲-۳-۵: آزمون تفاوت میانگین میزان مهارت های اجتماعی و ارتباطی افراد با توجه به جنسیت ۲۱۸
جدول ۳-۳-۵: آزمون تفاوت میانگین میزان مهارت های اجتماعی و ارتباطی افراد با توجه به وضعیت تأهل ۲۱۸
جدول ۴-۳-۵: آزمون تفاوت میانگین میزان مهارت های اجتماعی و ارتباطی افراد با توجه به قومیت ۲۱۹
جدول ۵-۳-۵: آزمون تفاوت میانگین میزان مهارتهای اجتماعی و ارتباطی افراد با توجه به نوع مسکن ۲۱۹
جدول ۶-۳-۵ : آزمون تفاوت میانگین میزان مهارت های اجتماعی و ارتباطی افراد با توجه به وضعیت طبقاتی ۲۲۰
جدول ۷-۳-۵: آزمون تفاوت میانگین میزان مهارت های اجتماعی و ارتباطی افراد با توجه به ساختار خانواده ۲۲۰
جدول ۸-۳-۵: آزمون تفاوت میانگین میزان مهارت های اجتماعی و ارتباطی افراد با توجه به نحوه گذران اوقات فراغت ۲۲۱
جدول ۹-۳-۵: همبستگی بین متغیرهای کنترل اجتماعی و همنشینی افتراقی با متغیر مهارت­ اجتماعی و ارتباطی ۲۲۳
جدول ۱۰-۳-۵: همبستگی بین مهارت های اجتماعی و ارتباطی و انواع رفتارهای پرخطر ۲۲۳
جدول ۱۱-۳-۵: همبستگی بین سن، تحصیلات و درآمد و رفتارهای پرخطر ۲۲۴
جدول ۱۲-۳-۵: آزمون تفاوت میانگین میزان رفتارهای پرخطر افراد با توجه به جنسیت ۲۲۵
جدول ۱۳-۳-۵: آزمون تفاوت میانگین میزان رفتارهای پرخطر با توجه به وضعیت تأهل ۲۲۵
جدول ۱۴-۳-۵: آزمون تفاوت میانگین میزان رفتارهای پرخطر افراد با توجه به قومیت ۲۲۶
جدول ۱۵-۳-۵: آزمون تفاوت میانگین میزان رفتارهای پرخطر افراد با توجه به نوع مسکن ۲۲۶
جدول ۱۶-۳-۵ : آزمون تفاوت میانگین میزان رفتارهای پرخطر با توجه به وضعیت طبقاتی ۲۲۷
جدول ۱۷-۳-۵: آزمون تفاوت میانگین میزان رفتارهای پرخطر با توجه به ساختار خانواده ۲۲۷
جدول ۱۸-۳-۵: آزمون تفاوت میانگین میزان رفتارهای پرخطر افراد با توجه به نحوه گذران اوقات فراغت ۲۲۸
جدول ۱۹-۳-۵: همبستگی بین متغیرهای کنترل اجتماعی و همنشینی افتراقی با متغیر وابسته(رفتارهای پرخطر) ۲۳۰
جدول ۲۰-۳-۵: همبستگی بین متغیر مهارتهای اجتماعی و ارتباطی با متغیر وابسته(رفتارهای پرخطر) ۲۳۰
جدول ۲۱-۳-۵-  عناصر اصلی تحلیل چندمتغیره متغیرهای زمینه ای به روش گام به گام از مرحله اول تا مرحله سوم برای پیش بینی متغیر مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۲۳۲
جدول ۲۲-۳-۵- عناصر متغیرهای درون معادله(متغیرهای زمینه ای) برای پیش بینی متغیر مهارت های اجتماعی و ارتباطی در مرحله سوم ۲۳۲
جدول ۲۳-۳-۵-  عناصر اصلی تحلیل چندمتغیره متغیرهای کنترل اجتماعی به روش گام به گام از مرحله اول تا مرحله ششم برای پیش بینی متغیر مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۲۳۳
جدول ۲۴-۳-۵- عناصر متغیرهای درون معادله(متغیرهای کنترل اجتماعی) برای پیش بینی متغیر مهارت­های اجتماعی و ارتباطی در مرحله ششم ۲۳۴
جدول ۲۵-۳-۵-  عناصر اصلی تحلیل چندمتغیره متغیرهای همنشینی افتراقی به روش گام به گام از مرحله اول تا مرحله دوم برای پیش بینی متغیر مهارت های اجتماعی و ارتباطی ۲۳۴
جدول ۲۶-۳-۵- عناصر متغیرهای درون معادله(متغیرهای همنشینی افتراقی) برای پیش بینی متغیر مهارت های اجتماعی و ارتباطی در مرحله دوم ۲۳۵
جدول ۲۷-۳-۵-  عناصر اصلی تحلیل چندمتغیره به روش گام به گام از مرحله اول تا مرحله هفتم برای پیش بینی متغیر مهارت های اجتماعی و ارتباطی در سطح کل ۲۳۵
جدول ۲۸-۳-۵- عناصر متغیرهای درون معادله برای پیش بینی متغیر مهارت های اجتماعی و ارتباطی در سطح کل در مرحله هفتم ۲۳۶
جدول ۲۹-۳-۵-  عناصر اصلی تحلیل چندمتغیره متغیرهای زمینه ای به روش گام به گام از مرحله اول تا مرحله چهارم برای پیش بینی متغیر وابسته­ی رفتارهای پرخطر ۲۳۷
جدول ۳۰-۳-۵- عناصر متغیرهای درون معادله(متغیرهای زمینه ای) برای پیش بینی متغیر وابسته­ی رفتارهای پرخطر در مرحله چهارم ۲۳۸
جدول ۳۱-۳-۵-  عناصر اصلی تحلیل چندمتغیره متغیرهای کنترل اجتماعی به روش گام به گام از مرحله اول تا مرحله سوم برای پیش بینی متغیر وابسته­ی رفتارهای پرخطر ۲۳۸
جدول ۳۲-۳-۵- عناصر متغیرهای درون معادله(متغیرهای کنترل اجتماعی) برای پیش بینی متغیر وابسته رفتارهای پرخطر در مرحله سوم ۲۳۹
جدول ۳۳-۳-۵-  عناصر اصلی تحلیل چندمتغیره متغیرهای همنشینی افتراقی به روش گام به گام از مرحله اول تا مرحله دوم برای پیش بینی متغیر وابسته­ی رفتارهای پرخطر ۲۳۹
جدول ۳۴-۳-۵- عناصر متغیرهای درون معادله(متغیرهای همنشینی افتراقی) برای پیش بینی متغیر وابسته­ی رفتارهای پرخطر در مرحله دوم ۲۴۰
جدول ۳۵-۳-۵-  عناصر اصلی تحلیل چندمتغیره مهارت های اجتماعی و ارتباطی به روش گام به گام از مرحله اول تا مرحله دوم برای پیش بینی متغیر وابسته­ی رفتارهای پرخطر ۲۴۰
جدول ۳۶-۳-۵- عناصر متغیرهای درون معادله(مهارت های اجتماعی و ارتباطی) برای پیش بینی متغیر وابسته­ی رفتارهای پرخطر در مرحله دوم ۲۴۱
جدول ۳۷-۳-۵-  عناصر اصلی تحلیل چندمتغیره به روش گام به گام از مرحله اول تا مرحله ششم برای پیش بینی متغیر وابسته­ی رفتارهای پرخطر در سطح کل ۲۴۱
جدول ۳۸-۳-۵- عناصر متغیرهای درون معادله برای پیش بینی متغیر وابسته­ی رفتارهای پرخطر در سطح کل در مرحله ششم ۲۴۲
جدول ۳۹-۳-۵- اثرات مستقیم، غیر مستقیم و کل متغیرهای مستقل بر رفتارهای پرخطر ۲۴۵
جدول ۴۰-۳-۵- کمیت خطای e مدل تحلیل مسیر ۲۴۵

فهرست شکل­ها
عنوان و شماره شکل                                                                                  صفحه
شکل ۳-۱- شاخه های نظریه ساختار اجتماعی. ۵۴
شکل ۳-۲- عناصر نظریه بی سازمانی اجتماعی. ۵۹
شکل ۳-۳- نظریه فعالیت های روزمره: ارتباط بین عوامل سه گانه   ۶۱
شکل ۳-۴- عناصر اصلی نظریه فشار. ۶۲
شکل ۳-۵- عناصر نظریه فشار عمومی. ۷۰
شکل ۳-۶- مدل تحلیلی ارتباط بین سازمان اجتماعی کلان و جرم   ۷۲
شکل ۳-۷- عناصر نظریه انحراف فرهنگی. ۷۴
شکل ۳-۸- شاخه های نظریه فرایند اجتماعی ۸۲
شکل ۳-۹- نظریه یادگیری اجتماعی بزهکاری. ۸۳
شکل ۳-۱۰- میراث بوم شناختی نظریه همنشینی افتراقی. ۸۵
شکل ۳-۱۱- پیوندهای افتراقی. ۸۷
شکل ۳-۱۲- فنون خنثی سازی ماتزا. ۹۲
شکل ۳-۱۳- عناصر نظریه پیوند اجتماعی هیرشی. ۹۶
شکل ۳-۱۴- فرایند برچسب زنی. ۱۰۰
شکل ۳-۱۵- فرایند شکل گیری انحراف ثانویه. ۱۰۳
شکل ۳-۱۶- مدل مفهومی پژوهش. ۱۵۲
شکل ۳-۱۷- مدل تجربی پژوهش. ۱۵۳
شکل ۵-۱- نمودار تحلیل مسیر. ۲۴۶
شکل۵-۲- مدل نهایی استخراج شده از پژوهش. ۲۴۷
شکل ۶-۱- عوامل خطر و محافظت کننده در سطح فردی. ۲۶۵
شکل ۶-۲- عوامل خطر و محافظت کننده در سطح خانواده. ۲۶۷
شکل ۶-۳- عوامل خطر و محافظت کننده در سطح مدرسه. ۲۶۸
شکل ۶-۴- عوامل خطر و محافظت کننده در سطح گروه همسالان   ۲۶۹
شکل ۶-۵- عوامل خطر و محافظت کننده در سطح محیط اجتماعی   ۲۷۱

کلیات

 

۱-۱- مقدمه

انسان موجودی اجتماعی و نیازمند برقراری ارتباط با انسان­های دیگر برای رفع نیازهای خود می­باشد. زندگی اجتماعی انسان خیلی پیچیده­تر از موجودات دیگر است. در اثر زندگی گروهی، روابط اجتماعی انتزاعی و مجموعه­ مشترکی از مفاهیم که معانی مشترک دارند، تبدیل به نماد می­شوند، و انسان­ها از طریق این نمادها  با هم ارتباط برقرار می­ کنند. روابط اجتماعی گروه حاصل کنش متقابل اجتماعی مکرری است که تبدیل به اشکال گوناگون نظم، وظایف و انتظارات متقابل می­گردد. در این فرایند کنش متقابل، انسان اعمالش را با در نظر گرفتن انتظارات دیگران انجام می­دهد. بنابراین، زندگی اجتماعی به شکل مستمر در حال تغییر و دگرگونی است و اشکال جدیدی از جامعه ظهور می­ کند که در ابعاد مختلف با جامعه­ گذشته دارای تفاوت­هایی می­باشد. گذر جوامع از سنتی به مدرن همراه با آثار و پیامدهای مختلفی در سطوح خرد و کلان می­باشد. بخشی از این پیامدها مربوط به رفتارهای اجتماعی است که دچار تحولات و دگرگونی­هایی گردیدند. رفتار و روابط اجتماعی از طریق هنجارها تنظیم می­شود. یک هنجار تعیین می­ کند که فرد در شرایط گوناگون چه رفتاری باید یا نباید داشته باشد. اما همیشه این امکان وجود دارد که رفتار فرد با هنجارها مطابقت نداشته باشد. در جوامع ابتدایی و کوچک، هنجارها مشخص­تر و محدودتر هستند و میزان همنوایی با آنها بیشتر است. در جوامع مدرن، به علت وجود تمایز میان گروه­ها و طبقات و تعلق به زمینه ­های طبقاتی، قومی و نژادی گوناگون، هنجارها متنوع­تر شده و میزان پیروی از آنها کمتر می­شود. به تدریج که جوامع به سمت صنعتی­شدن و شهرنشینی پیش رفتند، بروز رفتارهایی که همنوا و سازگار با هنجارها و ارزش­های جامعه نبودند، بیشتر شد. این ناهنجاری­ها و ناسازگاری­ها به تدریج زمینه­ تخریب نظم و انسجام موجود در جامعه را فراهم نمود. جامعه ­شناسی در اصل برای مطالعه و بررسی این بی­نظمی­ها و ناهنجاری­ها پدیدار گردید. با گسترش این ناهنجاری­ها، حوزه­ای از جامعه­­شناسی به نام جامعه ­شناسی انحرافات به شکل تخصصی بر روی رفتارهای انحرافی و بزهکارانه متمرکز شد، تا با شناسایی علل و عوامل مؤثر بر رفتارهای انحرافی و بزهکارانه، راه­کارهایی برای بهبود وضع موجود بیابد.
رفتارهای انحرافی و بزهکارانه به نوبه­ی خود انواع مختلفی از رفتارها را در برمی­گیرند. نکته مهم در رابطه با این رفتارها، پیامدهای مخرب و ویران­گر آنها است که نیازمند توجه جدی و عمیق از سوی نهادهای مسؤول و دست­اندرکار و همچنین محققان و پژوهشگران می­باشد. در این راستا، با توجه به شرایط کنونی و افزایش هرچه بیشتر رفتارهای انحرافی و بزهکارانه، بخشی از این رفتارها باید مورد توجه بیشتری قرار بگیرد که نسبت به سایر رفتارهای انحرافی، دارای آثار و نتایج مهلک و مخرب­تری می باشد. به همین منظور، مقوله­ی رفتارهای پرخطر جوانان که بخشی از رفتارهای انحرافی می­باشد، در این پژوهش مورد بررسی قرار می­گیرد.
تعداد صفحه : ۴۱۰
قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

پایان نامه اثربخشی روش ماتریکس برکاهش رفتارهای پرخطرجنسی مردان معتاد شهر کرمانشاه

پایان نامه

گرایش : روانشناسی بالینی

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد کرمانشاه

گروه : روانشناسی

پایان نامه ­ جهت دریافت کارشناسی ارشد (M.A)

روانشناسی بالینی

استاد راهنما :

دکترمختارعارفی

 

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

 

 

فهرست مطالب:

فصل یکم : مقدمه پژوهش                                                                                                             ۱

مقدمه                                                                                                                                           ۲

بیان مسأله                                                                                                                                      ۲

اهمیت و ضرورت پژوهش                                                                                                              ۵

اهداف پژوهش                                                                                                                              ۶

سوال پژوهش                                                                                                                                ۶

تعاریف واژگان                                                                                                                              ۶

تعریف مفهومی                                                                                                                        ۶

تعریف عملیاتی                                                                                                                        ۷

فصل دوم: پیشینه پژوهش                                                                                                        ۸

پیش درآمد                                                                                                                               ۹

انواع و شیوع رفتارهای پرخطر                                                                                                  ۹

رفتارهای خودآسیب رسان                                                                                                           ۹

مصرف سیگار                                                                                                                             ۱۰

سوء مصرف مواد                                                                                                                         ۱۰

مصرف الکل                                                                                                                               ۱۱

تعارف مربوط به رفتارجنسی                                                                                                          ۱۲

رابطه جنسی                                                                                                                                ۱۲

رابطه جنسی ایمن و پرخطر                                                                                                            ۱۲

رابطه جنسی با خطرمتوسط                                                                                                           ۱۲

رابطه جنسی پرخطر                                                                                                                    ۱۲

رفتارهای پرخطرکدامند ؟                                                                                                            ۱۳

تعاریف مربوط به نوع رابطه جنسی                                                                                                ۱۳

شریک جنسی اولیه                                                                                                                     ۱۳

شریک جنسی ثانویه                                                                                                                   ۱۳

تماس جنسی ناسالم                                                                                                                    ۱۳

رفتارهای جنسی پرخطر                                                                                                               ۱۴

مقدمه ای بر رفتارهای پرخطر نوجوانان                                                                                          ۱۷

نقش شخصیت در رفتارهای جنسی پرخطر                                                                                     ۱۹

دیدگاه های مرتبط در خصوص اعتیاد و رفتارهای پرخطر                                                                ۲۰

دیدگاه روانی اجتماعی                                                                                                                ۲۰

دیدگاه روان تحلیلی                                                                                                                    ۲۰

دیدگاه یادگیری اجتماعی                                                                                                            ۲۱

دیدگاه رشدی- شناختی                                                                                                              ۲۱

دیدگاه اعتقادات مذهبی                                                                                                              ۲۲

دیدگاه آمادگی زیست شناختی                                                                                                    ۲۲

دیدگاه اجتماعی- فرهنگی                                                                                                           ۲۳

آثار محرومیت از پدر در همانندسازی نقش جنسی                                                                          ۲۴

نظریه های موجود در مورد رفتارهای سالم  و پرخطر                                                                       ۲۴

تعریف اعتیاد                                                                                                                              ۲۵

مصرف موادمخدر                                                                                                                         ۲۶

ملاکهای DSM-IV-TR

طبقه بندی انواع مواد                                                                                                                     ۲۸

موادافیونی                                                                                                                                   ۲۸

موادآرامبخش، خواب آوار یا ضداضطراب                                                                                      ۲۸

توهم زا                                                                                                                                       ۲۹

محرک ها                                                                                                                                   ۲۹

تعریف متامفتامین                                                                                                                         ۲۹

اثرات متامفتامین                                                                                                                           ۳۱

عوامل موثر در شروع مصرف مواد                                                                                                   ۳۲

برای احساس سرخوشی                                                                                                                 ۳۲

برای احساس بهبودی                                                                                                                   ۳۲

برای کارکردبهتر                                                                                                                          ۳۲

کنجکاوی  و اینکه دیگران هم مصرف می کنند                                                                                ۳۲

رابطه پرخطرجنسی  و ایدز                                                                                                              ۳۳

انواع درمان ها و مقایسه آن ها                                                                                                         ۳۴

گروه حمایت همتایان                                                                                                                    ۳۴

جلسات۱۲گامی                                                                                                                            ۳۵

تحلیل عود                                                                                                                                    ۳۵

حمایت اجتماعی                                                                                                                           ۳۵

مدل ماتریکس                                                                                                                               ۳۵

اصول راهنما در درمان ماتریکس                                                                                                   ۳۶

رابطه مثبت و همیارانه                                                                                                                   ۳۷

ساختارانتظارات                                                                                                                           ۳۷

مهارت های شناختی- رفتاری                                                                                                       ۳۸

گروه های خودیاری                                                                                                                    ۳۹

پیشینه پژوهش                                                                                                                             ۴۰

پژ وهش های  داخلی                                                                                                                   ۴۰

پژوهش های خارجی                                                                                                                   ۴۱

فصل سوم: روش پژوهش                                                                                                             ۴۹

روش                                                                                                                                         ۵۰

معرفی متغیرها                                                                                                                             ۵۰

جامعه آماری                                                                                                                               ۵۰

نمونه و روش نمونه گیری                                                                                                             ۵۱

ابزار پژوهش                                                                                                                               ۵۱

روش تجزیه و تحلیل داده ها                                                                                                         ۵۱

روش اجرا                                                                                                                                   ۵۲

فصل چهارم: یافته های پژوهش                                                                                                     ۵۴

آمارتوصیفی                                                                                                                               ۵۵

آزمون سوالات                                                                                                                             ۵۶

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری                                                                                                    ۵۹

بحث و نتیجه گیری                                                                                                                     ۶۰

محدودیت های پژوهش                                                                                                               ۶۳

پیشنهادها                                                                                                                                    ۶۳

پیشنهاد کاربردی                                                                                                                         ۶۳

پیشنهادات پژوهشی                                                                                                                      ۶۳

منابع                                                                                                                                          ۶۵

منابع فارسی                                                                                                                                ۶۵

منابع انگلیسی                                                                                                                              ۷۰

پیوست ها                                                                                                                                   ۷۶

چکیده:

هدف:  هدف از انجام پژوهش حاضر تعیین اثربخشی روش ماتریکس بر کاهش رفتارهای پرخطر جنسی مردان معتاد شهر کرمانشاه بود.

روش: روش پژوهش شبه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش معتادان مرد شهر کرمانشاه بود که با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شد. به آزمودنی ها پرسشنامه رفتارهای پر خطر جنسی داده شد. تعداد ۲۴ نفر به­ روش تصادفی در دو گروه آزمایشی و کنترل با تعداد برابر (n=12) جایگزین شدند.

روش ماتریکس بر روی گروه آزمایشی به ‌صورت گروهی اجرا شد. گروه آزمایش به مدت ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای دوباردرهفته تحت مداخله روان درمانی گروهی قرارگرفتند. بعد از اتمام جلسات از دو گروه پس آزمون به عمل آمد.

یافته‌ها: یافته‌ها نشان‌دهنده تفاوت معنی‌دار میانگین رفتارهای پر خطر گروه آزمایش و گروه کنترل بود. نتایج آزمون های تحلیل کواریانس نشان دادکه روش ماتریکس برکاهش رفتارهای پرخطرجنسی و تعدادشرکای جنسی بطور معناداری تأثیرگذاربوده است. همچنین نتایج آزمونt  وابسته نشان داد تفاوت معناداری بین وضعیت تأهل در افراد پرخطر جنسی نداشته است.

نتیجه گیری: نتایج نشان دادکه روش ماتریکس احتمالاً می‌تواند باعث کاهش رفتار پر خطر جنسی در بین معتادین شود بنابراین از این رویکرد ممکن است بتوان برای کاهش رفتارهای پرخطر جنسی در گروه های پرخطر به منظور پیشگیری از ابتلا به HIV استفاده کرد.

فصل یکم: مقدمه پژوهش

مقدمه:

در بررسی تاریخ، هیچ جامعه بشری را نمی­توان یافت که با معضل مربوط به مواد مخدر دست به گریبان نباشد و شاید بتوان گفت مواد مخدر همزاد با بشر در این جهان یافت شده و تا زمانی که انسان در این عرصه وجود دارد آن نیز پابرجا خواهد بود. مسائل مربوط به مواد مخدر تازگی نداشته و اثرات آن نیز همواره در سرنوشت ملت­ها و اقوام قابل جستجو است (سهرابی، هادیان، اصغرنژاد، ۱۳۸۷).

بزرگترین معضل اجتماعی امروز ایران، اعتیاد است که مسأله و مشکل میلیون­ها جوان است که وارثان اصلی کشورند. امروزه اعتیاد به انواع مواد مخدر و مشکلات مرتبط با آن به نحو بسیار خطرناک و تأسف باری نسل جدید کشور را تهدید می کند. شیوع مواد مخدر و اعتیاد سال­هاست که یکی از گرفتاری های درجه اول کشور محسوب می­شود و کوشش­هایی که تاکنون برای مهار این پدیده صورت گرفته است به دلایل مختلف علی رغم خواست قلبی مردم و دولت موفقیت­های اندکی در پی داشته است (سهرابی، هادیان، اصغرنژاد، ۱۳۸۷).

اعتیاد حالت مزمن روانی و جسمی است که در اثر مصرف مکرر مواد مخدر در فرد ایجاد شده و در طی آن در فرد نیاز و تمایل جسمی و روحی برای مصرف دوباره مواد مخدر به وجود می­آید. فرد در طی اعتیاد خود مصرف مواد را مرتباً افزایش داده و در اثر قطع مواد نشانگان محرومیت در فرد ایجاد می­شود(سادوک و سادوک[۱]، ۲۰۰۸ ؛ ترجمه رضاعی، ۱۳۸۸).

اعتیاد کلیه رفتارهای فردی و اجتماعی را تحت شعاع قرار می­دهد و به عنوان مهمترین آسیب اجتماعی، جامعه انسانی را مورد هجوم قرار داده است(هوشنگ و جزایری، ۱۳۷۷). معتادان به مواد مخدر جزو گروهای پر خطر می‌باشند(جرلایز[۲]، ۲۰۰۸) بنابراین انجام مداخلاتی در جهت کاهش رفتارهای پرخطر آنها ضروری به­نظر می­رسد زیرا اعتیاد به ­عنوان یک آسیب اجتماعی، شاید هیچ­گاه به­طور کامل ریشه‏کن نشود، اما با تدبیر، اندیشه و تلاش واقعی حداقل می‏توان آسیب­های مرتبط با آن­ را همچون رفتارهای پرخطر جنسی و به تبع آن سرعت شیوع و انتقال بیماری ایدز را کاهش داد. یکی از مداخلاتی که در دهه­های اخیر در زمینه ایجاد تغییر و یا کاهش در رفتار­های نامناسب با موفقیت و استقبال زیادی همراه بوده است روش ماتریکس می­باشد که به عنوان درمانی به­شکل فردی و گروهی به صورت مستقل و یا درکنار سایر درمان­ها در حوزه­های مختلف به­کار رفته است(مکری واختیاری،۱۳۸۸). با توجه به مشکلاتی از قبیل ابتلا به HIV و بیماری مقاربتی که می تواند به واسطه رفتارهای پرخطر به استثنای خودکشی درپسران بیشتراز دختران است(لیندبرگ،بوگسس و ویلیامز[۳]،۲۰۰۰) و با در نظرگرفتن تعداد زیاد معتادان در جهان و کشور ما و نیز با در نظر گرفتن اینکه ارتباط جنسی نامشروع، در میان حدود نیمی از معتادان گزارش شده است(رازقی، ۱۹۹۹). این پژوهش درصدد است تا با بهره گرفتن از آموزش روش ماتریکس و تأثیر ممکنه آن در تسلط بر احساسات و رفتارها و نیز نقش این روش در تصمیم گیری مناسب تر، مداخله ای را در جهت کاهش رفتارهای پر خطر جنسی در مردان معتاد انجام دهد.

بیان مسئله:

با شروع قرن جدید جوامع بشری با معضل بزرگ اجتماعی – روانی سوء مصرف مواد مواجه هستند. به عبارت دیگر، سوء مصرف مواد مخدر یک پدیده­ جهانی است و کمتر کشوری یافت می­شود که این معضل در آن وجود نداشته باشد. سوء مصرف مواد مخدر، امروزه پا را از مرز اختلالات فردی و روانشناختی  فراتر نهاده و به یک معضل اجتماعی تبدیل شده است،که از آن با عناوینی هم­چون طاعون قرن و بلای خانمان سوز یاد می­شود.

طبق گزارش ستاد مبارزه با مواد مخدر پس از تصادفات دومین عامل فوت در مرگهای مشکوک عوارض ناشی از اعتیاداست (رقیبی و پورقازی، ۱۳۸۴). اولین گزارشی که از مصرف مواد مخدر در ایران به چاپ رسیده است مربوط به قرن ۱۷ میلادی می­باشد، ولی اولین آمار رسمی مکتوب به تعداد مصرف­کننندگان درایران مربوط به سال ۱۹۴۸ میلادی است که تعداد معتادان به تریاک را ۱۲۵۰۰۰۰ نفراز کل جمعیت ۱۴۷۰۰۰۰۰ نفرذکرکرده­اند (رزاقی، رحیمی و مدنی،۱۳۸۱).

در مطالعه­ بعدی که توسط مؤسسه داریوش در مورد همه­گیری مصرف مواد در ۲۸ استان کشور در سال۱۳۸۳    انجام گرفت­، تعداد معتادان کشورکه نیازمند خدمات درمانی بودند بین ۱۵۰۰۰۰۰ نفر تا۱۸۰۰۰۰۰ نفر برآورد شدند (نارنجی­ها ،۱۳۸۳). تخمین­های مبتنی بر گزارشهای سازمان ملل نشان می­دهد که ۵/۱ الی۲ درصد ازجمعیت ایران مشکل جدی یا سوء  مصرف مواد مخدر دارند(محمدی،۱۳۹۰).

اعتیاد یکی از بزگترین معضلات بزرگ جامعه ما است. اعتیاد معلول عوامل و مشکلات مختلف اجتماعی، روانشاختی و بیولوژیک است. معتادان به مواد مخدر از جمله گروه های پرخطردر ابتلا به عفونتهای ناشی از ویروس هاعامل هپاتیت c، هپاتیت B  و ایدزهستند. از جمله رفتارهای پر خطرافراد معتاد، می توان به استفاده مشترک از سرنگ آلوده جهت تزریق مواد اشاره کردکه باعث انتقال عفونت های اشاره شده در بین این افراد می شود (عطایی، صالحی، جوادی، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، ۱۳۸۹).

از جمله دیگر رفتارهای پرخطر در افراد معتاد می توان به رفتارهای پرخطر جنسی درآنها اشاره کردکه عامل مؤثری درگسترش عفونت ایدز در سایر گروه های اجتماعی است و این موارد شامل شرکای متعدد جنسی و رفتار جنسی بدون استفاده از وسایل محافظتی نظیرکاندوم است (عطایی، صالحی، جوادی، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، ۱۳۸۹).

هرگونه رابطه جنسی(دهانی، مهبلی و مقعدی) که بدون استفاده از وسایل ایمنی  رابطه جنسی ازقبیل کاندوم مردانه یا زنانه انجام گیردکه درآن احتمال مبتلاشدن به ایدز و دیگر بیماریهایی که ازطریق رابطه جنسی منتقل می­گردند افزایش یابد، رفتار پرخطر جنسی نامیده می­شود(سادوک و سادوک[۴]، ۲۰۰۸ ؛ ترجمه رضاعی، ۱۳۸۸). همچنین داشتن شرکای جنسی متعدد وگذری و ازطرفی رابطه جنسی در زمان مصرف مواد مخدر، جز رفتارهای پرخطر جنسی قرارمی گیرند(باکتینگ[۵]، راسر[۶] و اسکلما[۷]، ۱۹۹۹).

ضمن آنکه درتحقیقات مختلف رابطه متغیر رفتارهای پرخطرجنسی با متغیرهای دیگری بررسی شده است از قبیل شیوع رفتارهای جنسی پرخطر(حیدری، میراحمدی زاده، کشتکاران، اعتمادی و لطفی،۱۳۹۰)، زمان و روش آموزش مسائل جنسی(جلالی، ناهیدی، امیرعلی اکبری وعلوی مجده ،۱۳۸۴)، لزوم ارائه آگاهی های جنسی لازم به افراد معتاد(عطایی، صالحی، جوادی، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، ۱۳۸۹)، استفاده از مدل رویکرد برنامه ریزی شده به سلامت جامعه( یزدان پناه، صفری، یوسفی، عنقا، حبیبیان، و همکاران، ۱۳۸۹)، تأثیرمتادون درمانی در کاهش رفتارهای پرخطرجنسی(مرسلی، ۱۳۸۷)، تأثیر نشانگان فزون کنشی-کاهش توجه[۸] درگرایش به رفتارهای پرخطرجنسی(میکائیلی و هاشمی،۱۳۹۲). پیش بینی کننده های روانشناختی رفتارهای پرخطرجنسی( میکائیلی و هاشمی، ۱۳۹۲). همه این تحقیقات، اهمیت و گستردگی مشکل رفتارهای پرخطرجنسی را بیان نموده اند.

شواهد نشان می دهندکه اعتیاد در حال حاضر یکی از بزرگترین و پرهزینه­ترین معضلات جامعه ما راتشکیل می­دهدکه هم اکنون رو به گسترش می باشد(سبزی خوشنامی، ۱۳۹۰). برآوردهای صورت گرفته نشان         می­دهدکه میزان خسارتهای اقتصادی-  اجتماعی مستقیم و غیر مستقیم مواد مخدر و اعتیاد و مشکلات در ارتباط با آن از قبیل انتقال و مبتلا شدن به ایدز و بیماری­های مقاربتی و درمان آن درکشورسالیانه۷۰۰ میلیاردتومان می­باشدکه قسمتی از این هزینه مربوط به بیماریهای مرتبط با اعتیاد و معتادان از قبیل بیماری ایدز و هپاتیت می باشد(صادقی اهری، ۱۳۸۲(.

آمارها نشان دهنده شیوع بالای رفتارهای پرخطر جنسی در بین معتادان است. طبق گزارش ۸/۵۵% معتادان  روابط جنس خارج از چهارچوب خانواده داشته اند(عطایی، صالحی، جوادی، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، ۱۳۸۹). همچنین در تحقیق نارنجی ها(۱۳۸۳) شیوع رفتارهای پرخطرجنسی بین معتادان ۷/۴۲ و در پژوهشی دیگر میزان رفتارهای پرخطرجنسی معتادان ۸/۵۹% تخمین زده شده است(یاری، باباخانی و توکلی، ۱۳۸۸).

با توجه به  افزایش معتادان در ایران و جهان شیوع بالای رفتارهای پرخطرجنسی در بین آنها و اینکه یکی از   راه­های اصلی انتقال ایدز و دیگر بیماریهای مقاربتی رفتارهای پرخطرجنسی است(عطایی، صالحی، جوادی، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، ۱۳۸۹)، انجام مداخلاتی در راستای کاهش رفتارهای پرخطر و جلوگیری از منتقل شدن و شیوع این قبیل بیماری­ها بسیار مهم می­باشد.

چون کاربردهای مدل ماتریسی در حوزه های مختلف، برای درمان وابستگی به کوکایین(راوسن[۹]، ابرت[۱۰]، مک کان[۱۱] و مان[۱۲]، ۱۹۸۶)، مصرف دارو  و الکل، بهبود درشاخص های روان شناختی و کاهش رفتارهای پرخطر جنسی مرتبط با انتقال ایدز( ویروس نقص ایمنی انسان) (شاپ تاو[۱۳]، راوسن، مک کان و ابرت، ۱۹۹۴؛ شاپ تاو، راوسن و لینگ[۱۴]،۱۹۹۷) به اثبات رسیده و این اثربخشی درمان حمایت تجربی برای استفاده از این مدل را فراهم کرده است.

تعدادی از طرح هایی که با حمایت مالی موسسه ملی سوء مصرف مواد آمریکا اجرا شده، بیانگرآن است که شرکت کنندگان درمان شده با مدل ماتریسی، کاهش های آماری معناداری را در مصرف دارو و الکل، بهبودهایی را در شاخص های روان شناختی و کاهش رفتارهای پرخطر جنسی مرتبط با انتقال ایدز داشتند (راوسن، ۱۹۹۵؛ شاپ تاو، راوسون، مک کان و ابرت، ۱۹۹۴؛ شاپ تاو، راوسون و لینگ، ۱۹۹۷).

این موارد بررسی جنبه ها و راهکارهای بیشتردر خصوص رفتارهای پرخطرجنسی را می طلبد. بنابراین در پژوهش حاضر به بررسی تأثیر روش ماتریکس برکاهش رفتارهای پرخطرجنسی مردان معتاد شهرکرمانشاه پرداخته شده است.

اهمیت و ضرورت پژوهش:

اعتیاد درحال حاضر یکی از بزرگترین مشکلاتی است که گریبان گیر انسان شده و عوارض ناشی از آن، آسیب های بسیار جدی اجتماعی، روانی، فردی، فرهنگی و اخلاقی ایجاد می کند. ضمن آنکه باید بدانیم اهمیت پدیده شوم اعتیاد، نیازی به سخنرانی و قلم فرسایی افراطی ندارد( وزارت بهداشت،۱۳۸۱).

از سویی دیگر امروزه شیوع بیماری های پرخطر جنسی تبدیل به یکی از مهمترین دل نگرانی های بشری شده و در جهان رشد تصاعدی دارد. آمارها بیانگر این هستندکه هر روز۱۶ تا۲۰ هزار نفر در جهان به ایدز مبتلا        می شوند و در ایران نیز مطابق آمار موجود، تا سال ۱۳۸۱، تعداد ۴۴۲۴ نفر مبتلا به ایدز بوده اند و از این تعداد، ۳۶۵ نفر به علت رفتار جنسی پرخطر آلوده شده اند(عطایی، صالحی، جوادی، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، ۱۳۸۹).

ضمن انکه استان کرمانشاه به علت تجربه مستقیم ۸ سال جنگ و نیز مشکلات و محرومیت های اقتصادی و اجتماعی و رفاهی بعد از جنگ(که همچنان ادامه هم دارد)، در حال حاضر یکی از آسیب پذیرترین استانهای ایران است. اعتیاد و رفتارهای پرخطرجنسی، بخش کوچکی از این مشکلات هستند. این نکته ضرورت انجام مطالعات تخصصی و ارائه راهکارهای علمی برای شهروندان این استان را بیش از پیش نشان می دهدکه اگر دراین زمینه تلاش نشود، این تجارب تلخ، تلخ تر خواهند شد. به زبان روانشناسی، یعنی شدت و فراوانی آسیب های روانی اجتماعی دربین مردم این استان، خارج از حد تعاملات خواهد شد.

به طور خلاصه، نگاه اجمالی به سه واژه«اعتیاد و فرد معتاد»، «رفتارپرخطرجنسی» و محیط آسیب پذیر(همچون شهر کرمانشاه) این ادعا را به خوبی اثبات می کندکه این پژوهش و پژوهش هایی شبیه به آن، تئوری پردازی محض نیست بلکه سرمایه گذاری مستقیم برای سلامت و بهداشت روانی مردم یک جامعه است.

[۱]-  Sadock

۲ _ Jarlais

۳ _  Lindbreg  & Boggess & Williams

[۴]-  Sadock

۱ _  Bockting

۲ _  Rosser

۳_  Scheltema

۴ _   Attention deficit hyper activity disorder (ADHD)

۱_   Rawson

۲ _  Obert

۳ _  McCann

۴ _  Mann

۵ _  Shoptaw

۶ _  Ling

تعداد صفحه : ۹۰

قیمت : ۱۴۷۰۰تومان

 

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

 

پایان نامه اثربخشی روش ماتریکس برکاهش رفتارهای پرخطرجنسی مردان معتادشهرکرمانشاه

پایان نامه رشته روانشناسی و علوم تربیتی

گرایش : بالینی

           گروه : روانشناسی

پایان نامه ­ جهت دریافت کارشناسی ارشد (M.A)

روانشناسی بالینی

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                             صفحه                                   

فصل یکم : مقدمه پژوهش                                                                                                                         ۱

مقدمه                                                                                                                                           ۲

بیان مسأله                                                                                                                                      ۲

اهمیت و ضرورت پژوهش                                                                                                               ۵

اهداف پژوهش                                                                                                                              ۶

سوال پژوهش                                                                                                                                ۶

تعاریف واژگان                                                                                                                              ۶

تعریف مفهومی                                                                                                                        ۶

تعریف عملیاتی                                                                                                                        ۷

فصل دوم: پیشینه پژوهش                                                                                                                 ۸

پیش درآمد                                                                                                                                    ۹

انواع و شیوع رفتارهای پرخطر                                                                                                           ۹

رفتارهای خودآسیب رسان                                                                                                               ۹

مصرف سیگار                                                                                                                             ۱۰

سوء مصرف مواد                                                                                                                         ۱۰

مصرف الکل                                                                                                                               ۱۱

تعارف مربوط به رفتارجنسی                                                                                                          ۱۲

رابطه جنسی                                                                                                                                ۱۲

رابطه جنسی ایمن و پرخطر                                                                                                             ۱۲

رابطه جنسی با خطرمتوسط                                                                                                           ۱۲

رابطه جنسی پرخطر                                                                                                                     ۱۲

رفتارهای پرخطرکدامند ؟                                                                                                             ۱۳

تعاریف مربوط به نوع رابطه جنسی                                                                                                ۱۳

شریک جنسی اولیه                                                                                                                     ۱۳

شریک جنسی ثانویه                                                                                                                    ۱۳

تماس جنسی ناسالم                                                                                                                    ۱۳

رفتارهای جنسی پرخطر                                                                                                               ۱۴

مقدمه ای بر رفتارهای پرخطر نوجوانان                                                                                           ۱۷

نقش شخصیت در رفتارهای جنسی پرخطر                                                                                     ۱۹

دیدگاه های مرتبط در خصوص اعتیاد و رفتارهای پرخطر                                                                 ۲۰

دیدگاه روانی اجتماعی                                                                                                                ۲۰

دیدگاه روان تحلیلی                                                                                                                    ۲۰

دیدگاه یادگیری اجتماعی                                                                                                            ۲۱

دیدگاه رشدی- شناختی                                                                                                              ۲۱

دیدگاه اعتقادات مذهبی                                                                                                              ۲۲

دیدگاه آمادگی زیست شناختی                                                                                                    ۲۲

دیدگاه اجتماعی- فرهنگی                                                                                                           ۲۳

آثار محرومیت از پدر در همانندسازی نقش جنسی                                                                          ۲۴

نظریه های موجود در مورد رفتارهای سالم  و پرخطر                                                                       ۲۴

تعریف اعتیاد                                                                                                                              ۲۵

مصرف موادمخدر                                                                                                                         ۲۶

ملاکهای DSM-IV-TR                                                                                                               ۲۷

طبقه بندی انواع مواد                                                                                                                     ۲۸

موادافیونی                                                                                                                                   ۲۸

موادآرامبخش، خواب آوار یا ضداضطراب                                                                                      ۲۸

توهم زا                                                                                                                                       ۲۹

محرک ها                                                                                                                                   ۲۹

تعریف متامفتامین                                                                                                                         ۲۹

اثرات متامفتامین                                                                                                                            ۳۱

عوامل موثر در شروع مصرف مواد                                                                                                   ۳۲

برای احساس سرخوشی                                                                                                                 ۳۲

برای احساس بهبودی                                                                                                                    ۳۲

برای کارکردبهتر                                                                                                                           ۳۲

کنجکاوی  و اینکه دیگران هم مصرف می کنند                                                                                ۳۲

رابطه پرخطرجنسی  و ایدز                                                                                                              ۳۳

انواع درمان ها و مقایسه آن ها                                                                                                         ۳۴

گروه حمایت همتایان                                                                                                                     ۳۴

جلسات۱۲گامی                                                                                                                            ۳۵

تحلیل عود                                                                                                                                    ۳۵

حمایت اجتماعی                                                                                                                           ۳۵

مدل ماتریکس                                                                                                                               ۳۵

اصول راهنما در درمان ماتریکس                                                                                                   ۳۶

رابطه مثبت و همیارانه                                                                                                                   ۳۷

ساختارانتظارات                                                                                                                           ۳۷

مهارت های شناختی- رفتاری                                                                                                       ۳۸

گروه های خودیاری                                                                                                                    ۳۹

پیشینه پژوهش                                                                                                                             ۴۰

پژ وهش های  داخلی                                                                                                                   ۴۰

پژوهش های خارجی                                                                                                                   ۴۱

فصل سوم: روش پژوهش                                                                                                              ۴۹

روش                                                                                                                                         ۵۰

معرفی متغیرها                                                                                                                              ۵۰

جامعه آماری                                                                                                                               ۵۰

نمونه و روش نمونه گیری                                                                                                             ۵۱

ابزار پژوهش                                                                                                                               ۵۱

روش تجزیه و تحلیل داده ها                                                                                                         ۵۱

روش اجرا                                                                                                                                   ۵۲

فصل چهارم: یافته های پژوهش                                                                                                     ۵۴

آمارتوصیفی                                                                                                                               ۵۵

آزمون سوالات                                                                                                                             ۵۶

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری                                                                                                    ۵۹

بحث و نتیجه گیری                                                                                                                      ۶۰

محدودیت های پژوهش                                                                                                                ۶۳

پیشنهادها                                                                                                                                    ۶۳

پیشنهاد کاربردی                                                                                                                         ۶۳

پیشنهادات پژوهشی                                                                                                                      ۶۳

منابع                                                                                                                                          ۶۵

منابع فارسی                                                                                                                                ۶۵

منابع انگلیسی                                                                                                                              ۷۰

پیوست ها                                                                                                                                   ۷۶

 

 

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                                                  صفحه    

جدول۱-۱ فهرست عناوین جلسات                                                                                                  ۵۲

جدول ۴-۱- میانگین و انحراف معیار نمرات پیش آزمون و پس آزمون و پیگیری ها گروه

آزمایش وکنترل                                                                                                                                  ۵۵

جدول ۴-۲- خلاصه نتایج آزمون مقایسه میانگین های نمرات پس آزمون رفتارهای پرخطرجنسی

و شرکای جنسی                                                                                                                     ۵۶

جدول۴ -۳- خلاصه نتایج آزمون مقایسه میانگین های پس آزمون و مرحله پیگیری رفتارهای

پرخطرجنسی و تعدادشرکای جنسی                                                                                                 ۵۷

جدول۴-۴ خلاصه نتایج آزمون مقایسه میانگین های میزان رفتارهای پرخطرجنسی براساس وضعیت

تأهل در مرحله پیش آزمون                                                                                                             ۵۷

  

چکیده

هدف:  هدف از انجام پژوهش حاضر تعیین اثربخشی روش ماتریکس بر کاهش رفتارهای پرخطر جنسی مردان معتاد شهر کرمانشاه بود.

روش: روش پژوهش شبه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش معتادان مرد شهر کرمانشاه بود که با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شد. به آزمودنی ها پرسشنامه رفتارهای پر خطر جنسی داده شد. تعداد ۲۴ نفر به­ روش تصادفی در دو گروه آزمایشی و کنترل با تعداد برابر (n=12) جایگزین شدند.

روش ماتریکس بر روی گروه آزمایشی به ‌صورت گروهی اجرا شد. گروه آزمایش به مدت ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای دوباردرهفته تحت مداخله روان درمانی گروهی قرارگرفتند. بعد از اتمام جلسات از دو گروه پس آزمون به عمل آمد.

یافته‌ها: یافته‌ها نشان‌دهنده تفاوت معنی‌دار میانگین رفتارهای پر خطر گروه آزمایش و گروه کنترل بود. نتایج آزمون های تحلیل کواریانس نشان دادکه روش ماتریکس برکاهش رفتارهای پرخطرجنسی و تعدادشرکای جنسی بطور معناداری تأثیرگذاربوده است. همچنین نتایج آزمونt  وابسته نشان داد تفاوت معناداری بین وضعیت تأهل در افراد پرخطر جنسی نداشته است.

نتیجه گیری: نتایج نشان دادکه روش ماتریکس احتمالاً می‌تواند باعث کاهش رفتار پر خطر جنسی در بین معتادین شود بنابراین از این رویکرد ممکن است بتوان برای کاهش رفتارهای پرخطر جنسی در گروه های پرخطر به منظور پیشگیری از ابتلا به HIV استفاده کرد.

 

کلیدواژگان: روش ماتریکس، رفتارهای پرخطر جنسی، HIV ، معتادان.

  

فصل یک

مقدمه پژوهش 

مقدمه

در بررسی تاریخ، هیچ جامعه بشری را نمی­توان یافت که با معضل مربوط به مواد مخدر دست به گریبان نباشد و شاید بتوان گفت مواد مخدر همزاد با بشر در این جهان یافت شده و تا زمانی که انسان در این عرصه وجود دارد آن نیز پابرجا خواهد بود. مسائل مربوط به مواد مخدر تازگی نداشته و اثرات آن نیز همواره در سرنوشت ملت­ها و اقوام قابل جستجو است (سهرابی، هادیان، اصغرنژاد، ۱۳۸۷).

بزرگترین معضل اجتماعی امروز ایران، اعتیاد است که مسأله و مشکل میلیون­ها جوان است که وارثان اصلی کشورند. امروزه اعتیاد به انواع مواد مخدر و مشکلات مرتبط با آن به نحو بسیار خطرناک و تأسف باری نسل جدید کشور را تهدید می کند. شیوع مواد مخدر و اعتیاد سال­هاست که یکی از گرفتاری های درجه اول کشور محسوب می­شود و کوشش­هایی که تاکنون برای مهار این پدیده صورت گرفته است به دلایل مختلف علی رغم خواست قلبی مردم و دولت موفقیت­های اندکی در پی داشته است (سهرابی، هادیان، اصغرنژاد، ۱۳۸۷).

اعتیاد حالت مزمن روانی و جسمی است که در اثر مصرف مکرر مواد مخدر در فرد ایجاد شده و در طی آن در فرد نیاز و تمایل جسمی و روحی برای مصرف دوباره مواد مخدر به وجود می­آید. فرد در طی اعتیاد خود مصرف مواد را مرتباً افزایش داده و در اثر قطع مواد نشانگان محرومیت در فرد ایجاد می­شود(سادوک و سادوک[۱]، ۲۰۰۸ ؛ ترجمه رضاعی، ۱۳۸۸).

اعتیاد کلیه رفتارهای فردی و اجتماعی را تحت شعاع قرار می­دهد و به عنوان مهمترین آسیب اجتماعی، جامعه انسانی را مورد هجوم قرار داده است(هوشنگ و جزایری، ۱۳۷۷). معتادان به مواد مخدر جزو گروهای پر خطر می‌باشند(جرلایز[۲]، ۲۰۰۸) بنابراین انجام مداخلاتی در جهت کاهش رفتارهای پرخطر آنها ضروری به­نظر می­رسد زیرا اعتیاد به ­عنوان یک آسیب اجتماعی، شاید هیچ­گاه به­طور کامل ریشه‏کن نشود، اما با تدبیر، اندیشه و تلاش واقعی حداقل می‏توان آسیب­های مرتبط با آن­ را همچون رفتارهای پرخطر جنسی و به تبع آن سرعت شیوع و انتقال بیماری ایدز را کاهش داد. یکی از مداخلاتی که در دهه­های اخیر در زمینه ایجاد تغییر و یا کاهش در رفتار­های نامناسب با موفقیت و استقبال زیادی همراه بوده است روش ماتریکس می­باشد که به عنوان درمانی به­شکل فردی و گروهی به صورت مستقل و یا درکنار سایر درمان­ها در حوزه­های مختلف به­کار رفته است(مکری واختیاری،۱۳۸۸). با توجه به مشکلاتی از قبیل ابتلا به HIV و بیماری مقاربتی که می تواند به واسطه رفتارهای پرخطر به استثنای خودکشی درپسران بیشتراز دختران است(لیندبرگ،بوگسس و ویلیامز[۳]،۲۰۰۰) و با در نظرگرفتن تعداد زیاد معتادان در جهان و کشور ما و نیز با در نظر گرفتن اینکه ارتباط جنسی نامشروع، در میان حدود نیمی از معتادان گزارش شده است(رازقی، ۱۹۹۹). این پژوهش درصدد است تا با بهره گرفتن از آموزش روش ماتریکس و تأثیر ممکنه آن در تسلط بر احساسات و رفتارها و نیز نقش این روش در تصمیم گیری مناسب تر، مداخله ای را در جهت کاهش رفتارهای پر خطر جنسی در مردان معتاد انجام دهد.

بیان مسئله

با شروع قرن جدید جوامع بشری با معضل بزرگ اجتماعی – روانی سوء مصرف مواد مواجه هستند. به عبارت دیگر، سوء مصرف مواد مخدر یک پدیده­ جهانی است و کمتر کشوری یافت می­شود که این معضل در آن وجود نداشته باشد. سوء مصرف مواد مخدر، امروزه پا را از مرز اختلالات فردی و روانشناختی  فراتر نهاده و به یک معضل اجتماعی تبدیل شده است،که از آن با عناوینی هم­چون طاعون قرن و بلای خانمان سوز یاد می­شود.

طبق گزارش ستاد مبارزه با مواد مخدر پس از تصادفات دومین عامل فوت در مرگهای مشکوک عوارض ناشی از اعتیاداست (رقیبی و پورقازی، ۱۳۸۴). اولین گزارشی که از مصرف مواد مخدر در ایران به چاپ رسیده است مربوط به قرن ۱۷ میلادی می­باشد، ولی اولین آمار رسمی مکتوب به تعداد مصرف­کننندگان درایران مربوط به سال ۱۹۴۸ میلادی است که تعداد معتادان به تریاک را ۱۲۵۰۰۰۰ نفراز کل جمعیت ۱۴۷۰۰۰۰۰ نفرذکرکرده­اند (رزاقی، رحیمی و مدنی،۱۳۸۱).

در مطالعه­ بعدی که توسط مؤسسه داریوش در مورد همه­گیری مصرف مواد در ۲۸ استان کشور در سال۱۳۸۳    انجام گرفت­، تعداد معتادان کشورکه نیازمند خدمات درمانی بودند بین ۱۵۰۰۰۰۰ نفر تا۱۸۰۰۰۰۰ نفر برآورد شدند (نارنجی­ها ،۱۳۸۳). تخمین­های مبتنی بر گزارشهای سازمان ملل نشان می­دهد که ۵/۱ الی۲ درصد ازجمعیت ایران مشکل جدی یا سوء  مصرف مواد مخدر دارند(محمدی،۱۳۹۰).

اعتیاد یکی از بزگترین معضلات بزرگ جامعه ما است. اعتیاد معلول عوامل و مشکلات مختلف اجتماعی، روانشاختی و بیولوژیک است. معتادان به مواد مخدر از جمله گروه های پرخطردر ابتلا به عفونتهای ناشی از ویروس هاعامل هپاتیت c، هپاتیت B  و ایدزهستند. از جمله رفتارهای پر خطرافراد معتاد، می توان به استفاده مشترک از سرنگ آلوده جهت تزریق مواد اشاره کردکه باعث انتقال عفونت های اشاره شده در بین این افراد می شود (عطایی، صالحی، جوادی، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، ۱۳۸۹).

از جمله دیگر رفتارهای پرخطر در افراد معتاد می توان به رفتارهای پرخطر جنسی درآنها اشاره کردکه عامل مؤثری درگسترش عفونت ایدز در سایر گروه های اجتماعی است و این موارد شامل شرکای متعدد جنسی و رفتار جنسی بدون استفاده از وسایل محافظتی نظیرکاندوم است (عطایی، صالحی، جوادی، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، ۱۳۸۹).

هرگونه رابطه جنسی(دهانی، مهبلی و مقعدی) که بدون استفاده از وسایل ایمنی  رابطه جنسی ازقبیل کاندوم مردانه یا زنانه انجام گیردکه درآن احتمال مبتلاشدن به ایدز و دیگر بیماریهایی که ازطریق رابطه جنسی منتقل می­گردند افزایش یابد، رفتار پرخطر جنسی نامیده می­شود(سادوک و سادوک[۴]، ۲۰۰۸ ؛ ترجمه رضاعی، ۱۳۸۸). همچنین داشتن شرکای جنسی متعدد وگذری و ازطرفی رابطه جنسی در زمان مصرف مواد مخدر، جز رفتارهای پرخطر جنسی قرارمی گیرند(باکتینگ[۵]، راسر[۶] و اسکلما[۷]، ۱۹۹۹).

ضمن آنکه درتحقیقات مختلف رابطه متغیر رفتارهای پرخطرجنسی با متغیرهای دیگری بررسی شده است از قبیل شیوع رفتارهای جنسی پرخطر(حیدری، میراحمدی زاده، کشتکاران، اعتمادی و لطفی،۱۳۹۰)، زمان و روش آموزش مسائل جنسی(جلالی، ناهیدی، امیرعلی اکبری وعلوی مجده ،۱۳۸۴)، لزوم ارائه آگاهی های جنسی لازم به افراد معتاد(عطایی، صالحی، جوادی، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، ۱۳۸۹)، استفاده از مدل رویکرد برنامه ریزی شده به سلامت جامعه( یزدان پناه، صفری، یوسفی، عنقا، حبیبیان، و همکاران، ۱۳۸۹)، تأثیرمتادون درمانی در کاهش رفتارهای پرخطرجنسی(مرسلی، ۱۳۸۷)، تأثیر نشانگان فزون کنشی-کاهش توجه[۸] درگرایش به رفتارهای پرخطرجنسی(میکائیلی و هاشمی،۱۳۹۲). پیش بینی کننده های روانشناختی رفتارهای پرخطرجنسی( میکائیلی و هاشمی، ۱۳۹۲). همه این تحقیقات، اهمیت و گستردگی مشکل رفتارهای پرخطرجنسی را بیان نموده اند.

شواهد نشان می دهندکه اعتیاد در حال حاضر یکی از بزرگترین و پرهزینه­ترین معضلات جامعه ما راتشکیل می­دهدکه هم اکنون رو به گسترش می باشد(سبزی خوشنامی، ۱۳۹۰). برآوردهای صورت گرفته نشان         می­دهدکه میزان خسارتهای اقتصادی-  اجتماعی مستقیم و غیر مستقیم مواد مخدر و اعتیاد و مشکلات در ارتباط با آن از قبیل انتقال و مبتلا شدن به ایدز و بیماری­های مقاربتی و درمان آن درکشورسالیانه۷۰۰ میلیاردتومان می­باشدکه قسمتی از این هزینه مربوط به بیماریهای مرتبط با اعتیاد و معتادان از قبیل بیماری ایدز و هپاتیت می باشد(صادقی اهری، ۱۳۸۲(.

آمارها نشان دهنده شیوع بالای رفتارهای پرخطر جنسی در بین معتادان است. طبق گزارش ۸/۵۵% معتادان  روابط جنس خارج از چهارچوب خانواده داشته اند(عطایی، صالحی، جوادی، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، ۱۳۸۹). همچنین در تحقیق نارنجی ها(۱۳۸۳) شیوع رفتارهای پرخطرجنسی بین معتادان ۷/۴۲ و در پژوهشی دیگر میزان رفتارهای پرخطرجنسی معتادان ۸/۵۹% تخمین زده شده است(یاری، باباخانی و توکلی، ۱۳۸۸).

با توجه به  افزایش معتادان در ایران و جهان شیوع بالای رفتارهای پرخطرجنسی در بین آنها و اینکه یکی از   راه­های اصلی انتقال ایدز و دیگر بیماریهای مقاربتی رفتارهای پرخطرجنسی است(عطایی، صالحی، جوادی، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، ۱۳۸۹)، انجام مداخلاتی در راستای کاهش رفتارهای پرخطر و جلوگیری از منتقل شدن و شیوع این قبیل بیماری­ها بسیار مهم می­باشد.

چون کاربردهای مدل ماتریسی در حوزه های مختلف، برای درمان وابستگی به کوکایین(راوسن[۹]، ابرت[۱۰]، مک کان[۱۱] و مان[۱۲]، ۱۹۸۶)، مصرف دارو  و الکل، بهبود درشاخص های روان شناختی و کاهش رفتارهای پرخطر جنسی مرتبط با انتقال ایدز( ویروس نقص ایمنی انسان) (شاپ تاو[۱۳]، راوسن، مک کان و ابرت، ۱۹۹۴؛ شاپ تاو، راوسن و لینگ[۱۴]،۱۹۹۷) به اثبات رسیده و این اثربخشی درمان حمایت تجربی برای استفاده از این مدل را فراهم کرده است.

تعدادی از طرح هایی که با حمایت مالی موسسه ملی سوء مصرف مواد آمریکا اجرا شده، بیانگرآن است که شرکت کنندگان درمان شده با مدل ماتریسی، کاهش های آماری معناداری را در مصرف دارو و الکل، بهبودهایی را در شاخص های روان شناختی و کاهش رفتارهای پرخطر جنسی مرتبط با انتقال ایدز داشتند (راوسن، ۱۹۹۵؛ شاپ تاو، راوسون، مک کان و ابرت، ۱۹۹۴؛ شاپ تاو، راوسون و لینگ، ۱۹۹۷).

این موارد بررسی جنبه ها و راهکارهای بیشتردر خصوص رفتارهای پرخطرجنسی را می طلبد. بنابراین در پژوهش حاضر به بررسی تأثیر روش ماتریکس برکاهش رفتارهای پرخطرجنسی مردان معتاد شهرکرمانشاه پرداخته شده است.

[۱]-  Sadock

۲ _ Jarlais

۳ _  Lindbreg  & Boggess & Williams

[۴]-  Sadock

۱ _  Bockting

۲ _  Rosser

۳_  Scheltema

۴ _   Attention deficit hyper activity disorder (ADHD)

۱_   Rawson

۲ _  Obert

۳ _  McCann

۴ _  Mann

۵ _  Shoptaw

۶ _  Ling

 

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : ۹۰

قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

—-

پشتیبانی سایت :        *       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

پایان نامه بررسی اثربخشی آموزش تاب آوری بر کیفیت زندگی و کاهش رفتارهای پرخطر دانش آموزان

پایان نامه رشته روانشناسی و علوم تربیتی

گرایش : روانشناسی تربیتی

دانشگاه بوعلی سینا

دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی

گروه آموزشی روان شناسی

 

 پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته روانشناسی تربیتی

 

 عنوان:

 بررسی اثربخشی آموزش  تاب آوری بر کیفیت زندگی و کاهش رفتارهای پرخطر دانش آموزان

 

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است

 چکیده:

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی«آموزش تاب آوری» بر کیفیت زندگی و کاهش رفتارهای پرخطر در دانش آموزان مقطع راهنمایی صورت گرفته است. روش پژوهش، از نوع نیمه آزمایشی و طرح آن به صورت پیش آزمون- پس آزمون با گروه آزمایش و کنترل می باشد. جامعه آماری این پژوهش شامل  کلیه دانش آموزان دختر مدرسه راهنمایی شهر همدان بود که در سال تحصیلی ۹۳-۹۲ مشغول به تحصیل بودند. نمونه شرکت کننده در این پژوهش ۳۰ نفر بودند، که به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. این نمونه ۳۰ نفری به صورت گمارش تصادفی به گروه های آزمایش و کنترل تقسیم شدند، به این ترتیب ۱۵ نفر در گروه آزمایش و ۱۵ نفر در گروه کنترل قرار گرفتند. ابزار جمع آوری داده ها، پرسشنامه تاب آوری کانر و دیویدسون، آزمون کیفیت زندگی(SF-36)، آزمون رفتارهای پرخطر می باشند. به منظور تجزیه و تحلیل نتایج نیز علاوه بر استفاده از شاخص های آمار توصیفی، از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده شد. یافته ها نشان داد که آموزش تاب آوری بر افزایش کیفیت زندگی (سلامت جسمانی، سلامت روان، کاهش مشکلات جسمانی، کاهش درد جسمانی، افزایش سلامت عمومی) و کاهش رفتارهای پرخطر( خشونت، مصرف مواد) مؤثر بود، اما بر برخی از مؤلفه های کیفیت زندگی مانند عملکرد جسمانی، سرزندگی، مشکلات هیجانی، و یکی از مولفه های رفتارهای پرخطر مانند، رابطه جنسی ناایمن تأثیر معنی داری نداشت. بطور کلی، آموزش تاب آوری بر روی برخی از مولفه های کیفیت زندگی و رفتارهای پر خطر تاثیر مناسبی دارد.

واژه‌های کلیدی : تاب آوری، کیفیت زندگی، رفتارهای پرخطر، دانش آموزان

فهرست مطالب

فصل اول: کلیات

۱-۱ مقدمه. ۳

۲-۱ بیان مسأله. ۵

۳-۱ اهمیت و ضرورت پژوهش ۹

۴-۱ اهداف پژوهش ۱۱

۵-۱ فرضیه های پژوهش ۱۱

۶-۱ متغیرهای پژوهش ۱۱

۷-۱ تعریف مفهومی متغیرها ۱۲

۸-۱ تعریف عملیاتی متغیر ها ۱۳

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش

۱-۲ تاب آوری ۱۷

۲-۲ احساس انسجام( مفهوم نزدیک به تاب آوری) ۲۰

۳-۲ سرسختی روانی ۲۰

۴-۲ مؤلفه‌های تاب آوری ۲۲

۱-۴-۲ مهارت حل مسأله ۲۲

۲-۴-۱-۱ نظریه‌های حل مسأله. ۲۳

۲-۴-۲ خودکارآمدی ۲۶

۱-۲-۴-۲ نظریه خودکارآمدی بندورا ۲۷

۳-۴-۲ معناداری زندگی ۲۷

۴-۴-۲ دوستی ۲۹

۵-۴-۲ ارتباط مؤثر ۳۱

۶-۴-۲ خودآگاهی ۳۳

۷-۴-۲ عزت نفس. ۳۵

۸-۴-۲ کنترل هیجان ها ۳۷

۹-۴-۲ مسئولیت پذیری ۴۰

۱۰-۴-۲ هدف گرایی ۴۳

۵-۲ کیفیت زندگی ۴۴

۱-۵-۲ رویکردهای نظری راجع به کیفیت زندگی ۴۷

۶-۲ ابعاد کیفیت زندگی ۵۱

۱-۶-۲ بعد روانی کیفیت زندگی ۵۱

۲-۶-۲ بعد اجتماعی کیفیت زندگی ۵۲

۳-۶-۲ بعد محیطی کیفیت زندگی ۵۳

۷-۲ نظریه‌های رفتارهای پرخطر. ۵۵

۸-۲ علل انجام رفتارهای پرخطر. ۵۶

۹-۲ انواع رفتارهای پرخطر. ۵۷

۱-۹-۲ مصرف مواد ۵۷

۲-۹-۲ رفتار پرخطر جنسی ۶۰

۳-۹-۲ خشونت. ۶۲

۱۰-۲ تفاوت‌های جنسیتی در رفتارهای پرخطر. ۶۴

۱۱-۲ تحقیقات مرتبط خارجی ۶۵

۱۲-۲ تحقیقات مرتبط داخلی ۶۸

۱۳-۲ جمع بندی فصل دوم. ۷۵

فصل سوم: روش پژوهش

۱-۳ مقدمه. ۷۳

۲-۳ روش پژوهش ۷۳

۳-۳ جامعه آماری ۷۴

۴-۳ حجم نمونه و روش نمونه گیری ۷۴

۵-۳ ابزارهای پژوهش ۷۴

۱-۵-۳ آزمون کیفیت زندگی (SF-36). 74

۲-۵-۳ مقیاس تاب آوری کانر و دیویدسون (۲۰۰۳)(CD-RIS). 76

۳-۵-۳ آزمون رفتارهای پرخطر ۷۷

۶-۳ شیوه اجرای پژوهش ۷۷

۷-۳ روش تجزیه و تحلیل داده ها ۸۰

۸-۳ ملاحظات اخلاقی ۷۸

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده­ ها

۱-۴مقدمه. ۸۳

۲-۴ شناسایی داده ­های پرت و بررسی نرمال بودن توزیع نمرات متغیرها ۸۵

۳-۴  آمار توصیفی ۹۱

۱-۳-۴ آمارهای توصیفی نمرات تاب آوری ۹۲

۲-۳-۴  آمارهای توصیفی نمرات کیفیت زندگی و مؤلفه­ های آن. ۹۲

۳-۳-۴ آمارهای توصیفی نمرات ابعاد کیفیت زندگی ۹۳

۴-۳-۴ آمارهای توصیفی نمرات رفتارهای پر خطر ۹۶

۴-۴ آمار استنباطی و بررسی فرضیه ­های تحقیق ۹۷

۱-۴-۴ بررسی تأثیر تاب آوری بر افزایش تاب آوری دانش آموزان دختر ۹۷

۲-۴-۴ آموزش تاب آوری بر افزایش کیفیت زندگی دانش آموزان دختر مؤثر است. ۱۰۱

۳-۴-۴ آموزش تاب آوری بر کاهش رفتارهای پر خطر در دانش آموزان دختر مؤثر است. ۱۱۸

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

۱-۵ مقدمه. ۱۲۹

۲-۵ بحث و نتیجه گیری: ۱۳۰

۱-۲-۵ فرضیه اول: آموزش مؤلفه‌های تاب آوری بر افزایش کیفیت زندگی دانش آموزان دختر مؤثر است. ۱۳۰

۲-۲-۵ فرضیه دوم: آموزش مؤلفه‌های تاب آوری بر کاهش رفتارهای پرخطر دانش آموزان دختر مؤثر است. ۱۳۸

۳-۵ محدودیت ها ۱۴۳

۴-۵ پیشنهادات پژوهشی ۱۴۴

۵-۵ پیشنهادات کاربردی ۱۴۴

منابع فارسی ۱۴۷

منابع لاتین ۱۶۲

پیوست. ۲۰۱

 

 

فهرست جدول ها

جدول ۱-۴: آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن توزیع نمرات متغیرهای تحقیق ۹۱

جدول ۲-۴: آمارهای توصیفی نمرات تاب آوری،کیفیت زندگی و رفتارهای پرخطر. ۹۲

جدول ۳-۴: آمارهای توصیفی نمرات کیفیت زندگی به تفکیک پیش‌آزمون و پس آزمون درگروه‌های آزمایش و کنترل  ۹۲

جدول ۴-۴: آمارهای توصیفی نمرات ابعاد کیفیت زندگی به تفکیک پیش‌آزمون و پس آزمون درگروه‌های آزمایش و کنترل  ۹۳

جدول ۵-۴: آمارهای توصیفی نمرات رفتارهای پرخطر به تفکیک پیش‌آزمون و پس آزمون درگروه‌های آزمایش و کنترل  ۹۶

جدول ۶-۴: تحلیل واریانس برای بررسی همگنی شیب های خطوط رگرسیون نمرات تاب آوری بین گروه آزمایش و گروه کنترل ۹۹

جدول ۷-۴: نتایج آزمون لون برای بررسی همگنی واریانس نمرات تاب آوری بین گروه‌های آزمایش وکنترل ۹۹

جدول ۸-۴: میانگین تعدیل شده و خطای معیار نمرات تاب آوری در دانش آموزان گرو‌‌ه‌های آزمایش و کنترل  ۱۰۰

جدول ۹-۴: نتایج تحلیل کواریانس یک متغیره روی نمرات تاب آوری بین گروه‌های آزمایش و کنترل ۱۰۰

جدول ۱۰-۴: تحلیل واریانس برای بررسی همگنی شیب‌های خطوط رگرسیون نمرات کیفیت زندگی بین گروه آزمایش و گروه کنترل ۱۰۲

جدول ۱۱-۴: نتایج آزمون لون برای بررسی همگنی واریانس نمرات کیفیت زندگی بین گروه‌های آزمایش وکنترل  ۱۰۲

جدول ۱۲-۴: میانگین تعدیل شده و خطای معیار نمرات کیفیت زندگی در دانش آموزان گروه‌های آزمایش و کنترل  ۱۰۳

جدول ۱۳-۴: نتایج تحلیل کواریانس یک متغیره روی نمرات کیفیت زندگی بین گروه‌های آزمایش و کنترل ۱۰۳

جدول ۱۴-۴: آزمون باکس جهت بررسی همگنی ماتریس کواریانس ۱۰۴

جدول ۱۵-۴: نتایج آزمون لون برای بررسی همگنی واریانس نمرات مؤلفه‌های کیفیت زندگی ۱۰۵

جدول ۱۶-۴: نتایج آزمون های چند متغیره روی نمرات مؤلفه‌های کیفیت زندگی در دانش آموزان ۱۰۶

جدول ۱۷-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات سلامت جسمانی ۱۰۷

جدول ۱۸-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات سلامت جسمانی ۱۰۷

جدول ۱۹-۴: آزمون باکس جهت بررسی همگنی ماتریس کواریانس ۱۰۸

جدول ۲۰-۴: نتایج آزمون لون برای بررسی همگنی واریانس نمرات مؤلفه‌های سلامت جسمانی ۱۰۹

جدول ۲۱-۴: نتایج آزمونهای چند متغیره روی نمرات مؤلفه‌های سلامت جسمانی در دانش آموزان ۱۰۹

جدول ۲۲-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات عملکرد جسمانی ۱۱۰

جدول ۲۳-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات مشکلات جسمانی ۱۱۱

جدول ۲۴-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات درد جسمانی ۱۱۱

جدول ۲۵-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات سلامت عمومی ۱۱۲

جدول ۲۶-۴: آزمون باکس جهت بررسی همگنی ماتریس کواریانس ۱۱۳

جدول ۲۷-۴: نتایج آزمون لون برای بررسی همگنی واریانس نمرات مؤلفه‌های سلامت جسمانی ۱۱۳

جدول ۲۸-۴: نتایج آزمون های چند متغیره روی نمرات مؤلفه‌های سلامت روانی در دانش آموزان ۱۱۴

جدول ۲۹-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات سرزندگی ۱۱۵

جدول ۳۰-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات عملکرد اجتماعی ۱۱۵

جدول ۳۱-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات مشکلات هیجانی ۱۱۶

جدول ۳۲-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات سلامت عمومی ۱۱۷

جدول ۳۳-۴ درصد هر یک از رفتارهای پرخطر در گروه آزمایش و کنترل۱۱۸

جدول ۳۴-۴: تحلیل واریانس برای بررسی همگنی شیب های خطوط رگرسیون نمرات رفتارهای پرخطر بین گروه آزمایش و گروه کنترل ۱۱۹

جدول ۳۵-۴: نتایج آزمون لون برای بررسی همگنی واریانس نمرات رفتارهای پرخطر بین گروه‌های آزمایش و کنترل  ۱۲۰

جدول ۳۶-۴: میانگین تعدیل شده و خطای معیار نمرات رفتارهای پرخطر در دانش آموزان گروه‌های آزمایش وکنترل  ۱۲۰

جدول ۳۷-۴: نتایج تحلیل کواریانس یک متغیره روی نمرات رفتارهای پرخطر بین گروه‌های آزمایش و کنترل  ۱۲۱

جدول ۳۸-۴: آزمون باکس جهت بررسی همگنی ماتریس کواریانس ۱۲۲

جدول ۳۹-۴: نتایج آزمون لون برای بررسی همگنی واریانس نمرات مؤلفه‌های رفتارهای پرخطر. ۱۲۲

جدول ۴۰-۴: نتایج آزمون‌های چند متغیره روی نمرات مؤلفه‌های رفتارهای پرخطر در دانش آموزان ۱۲۳

جدول۴۱-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات خشونت. ۱۲۳

جدول ۴۲-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات رابطه جنسی ناایمن ۱۲۴

جدول ۴۳-۴: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیره روی نمرات مصرف مواد. ۱۲۵

 

 

فهرست نمودار

نمودار ۱-۴: نمودار جعبه‌ای نمرات پیش آزمون و پس آزمون تاب آوری در گروه‌های آزمایش و کنترل ۸۶

نمودار ۲-۴: نمودار جعبه‌ای نمرات پیش آزمون و پس آزمون کیفیت زندگی در گروه‌های آزمایش و کنترل ۸۶

نمودار ۳-۴: نمودار جعبه‌ای نمرات پیش ‌آزمون سلامت روانی و مؤلفه‌های آن ۸۷

نمودار ۴-۴: نمودار جعبه‌ای نمرات پس آزمون سلامت روانی و مؤلفه‌های آن ۸۸

نمودار ۵-۴: نمودار جعبه‌ای نمرات پیش آزمون سلامت جسمانی و مؤلفه‌های آن ۸۸

نمودار ۶-۴: نمودار جعبه‌ای نمرات پس آزمون سلامت جسمانی و مؤلفه‌های آن ۸۹

نمودار ۷-۴: نمودار جعبه‌ای نمرات پیش آزمون رفتارهای پرخطر. ۸۹

نمودار ۸-۴: نمودار جعبه‌ای نمرات پس آزمون رفتارهای پرخطر. ۹۰

نمودار  ۹-۴ نمودار پراکنش نمرات پیش‌آزمون و پس آزمون نمرات تاب آوری در گروه‌های آزمایش وکنترل ۹۸

نمودار ۱۰-۴: نمودار پراکنش نمرات پیش ‌آزمون و پس آزمون کیفیت زندگی در گروه‌های آزمایش و کنترل ۱۰۱

نمودار ۱۱-۴: نمودار پراکنش نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون رفتارهای پرخطر در گروه‌های آزمایش و کنترل  ۱۱۹

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق

 ۱-۱ مقدمه

زندگی موهبتی الهی است که انسان‌ها در سفری کوتاه در طول عمر خویش از آن بهره مند می‌گردند. داشتن زندگی با کیفیت مطلوب آرزوی بشر بوده و هست. در طول سالیان متمادی یافتن مفهوم حقیقی زندگی خوب و چگونگی دست یابی به آن، افکار و مطالعات فلاسفه را به خود معطوف داشته است. بر همین اساس از آغاز تاکنون تعاریف گوناگونی از زندگی خوب و کیفیت زندگی از سوی اندیشمندان و محققین ارائه شده است (هانستد[۱]،۱۹۹۹). کیفیت زندگی عبارت است از برداشت افراد از موقعیت شان در زندگی که با توجه به زمینۀ فرهنگ و سیستم ارزشی که در آن زندگی می‌کنند و در ارتباط با اهداف و انتظارها و استانداردهای فرد می‌باشد (گویات، فنی و پاتریک[۲]،۱۹۹۳) تعریف سازمان بهداشت جهانی از سلامت به صورت رفاه کامل جسمی، روانی و اجتماعی، نه فقط فقدان بیماری و معلولیت باعث گسترش توجه از بیماری به عملکرد و سایر جنبه‌های مثبت سلامتی شده است ( کاپلان، سادوک[۳] ، ۲۰۰۹) کیفیت زندگی را می‌توان به عنوان یک ابزار عملیاتی برای سنجش سلامتی و رفاه کلی در نظر گرفت و در حال حاضر از آن به عنوان یک شاخص کلیدی که باید به صورت معمول در پژوهش‌های بهداشتی در نظر گرفته شود، یاد می‌کنند. همچنین در حال حاضر بحث کیفیت زندگی یکی از نگرانی‌های عمده سیاست مداران و متخصصان بهداشت عمومی بوده و به عنوان شاخصی برای اندازه گیری وضعیت سلامت در تحقیق‌های بهداشت عمومی و پزشکی شناخته شده و به کار می‌رود (گیل، فینستین[۴]،۲۰۰۳). فریش معتقد است که مطالعه بهزیستی افراد و جوامع و ارتقاء آن بزرگترین چالش علمی بشر بعد از افزایش و پیشرفت در زمینه تکنولوژی، پزشکی و ثروت است (فریش ۲۰۰۶، به نقل از قاسمی، کج باف و ربیعی،۱۳۹۰). به همین دلیل درمان های امروزی باید متمرکز بر اصلاح و تغییر کیفیت زندگی و گسترش توانمندی ها و ایجاد رضایت از زندگی در افراد بخصوص نوجوانان باشد. علاوه بر کیفیت زندگی توجه به رفتارهای پرخطر در نوجوانان ضروری و لازم است.

تجربه های شخصی، زیستی و روانشناختی تغییرات گسترده ای را در دوره نوجوانی به وجود می‌آورند و طی این تغییرات افراد محرک های رفتاری و هیجانی جدید و متفاوتی را برای زندگی بزرگسالی خود کشف می‌کنند، تغییرات زیستی، روانشناختی و محیطی- اجتماعی که در دوره نوجوانی رخ می‌دهند، ممکن است باعث درگیر شدن در رفتارهای خودتخریب ساز یا مضر برای سلامتی شوند، همین رفتارها تأثیر درازمدتی در سلامتی دارند باعث افزایش خطر مرگ و میر زودهنگام می شوند و دارای عواقب روانشناختی و اجتماعی هستند (گونزالس و فیلد[۵]، ۱۹۹۴). الگوهای رفتاری مهم که می‌توانند بر سراسر زندگی فرد تأثیر بگذارند، مانند مصرف مواد و الگوهای رفتار نادرست جنسی از این دوره آغاز می‌شوند (جانپابلو و استفان[۶]،۲۰۰۴). در نوجوانی فرد جایگاه خویش را در خانواده، دوستان و جامعه تعیین می‌کند. عوامل اجتماعی، خانوادگی و اقتصادی نقش مهمی در سوگیری رفتاری افراد به عهده دارند. اغلب نوجوانان با خانواده، جامعه و بستگان دچار چالش هستند و ممکن است فشار این مشکلات نوجوان را در مرحله تصمیم گیری به سمت رفتارهای پرخطر بکشاند. جامعه امروز، نوجوانان و خانواده را با نیازهای فراوانی رو به رو می‌کند. در دوره نوجوانی افراد تجربه آموزی نموده و از این رو با خطرهای گوناگونی رو به رو می‌شوند. در این مرحله نوجوان از خانواده به سوی جامعه کشیده می‌شود. و در راستای به دست آوردن جایگاه اجتماعی می‌کوشد. (باریکانی،۱۳۸۷) تغییرات ناگهانی و گسترده ای که در تمامی جنبه های زندگی نوجوان ایجاد می‌شود، مرحله ای بحرانی را ایجاد می‌کند، که طبعاً مشکلات و ناسازگاری هایی را به همراه خواهد داشت، بنابراین با توجه به اهمیت این دوران، شناخت اصولی و علمی این مرحله، برای پیشگیری از نابهنجاریها و مشکلات ناشی از آن از طریق ارائه اطلاعات و آگاهی های لازم به نوجوانان و کسب مهارت های لازم برای مقابله با مشکلات ناشی از این تغییرات، امری بسیار مهم و حساس تلقی می‌شود (نوری قاسم آبادی و محمدخانی،۱۳۷۷).

۲-۱ بیان مسأله

امروزه دانش­ آموزان به دلیل نقش مهمی­ که درآینده اداره­ی­کشور به عهده خواهند داشت، یکی از قشرهای مهم جامعه به حساب می‌آیند و اهمیت این نقش در ­این ­است ­که دانش­ آموزان­ مدیران اصلی در اداره­ی آینده­ کشور و پیشگامان سایر اقشار جامعه در سیر به سمت کمال و اهداف کشور می­باشند. از سوی دیگر بخشی از دانش آموزان در آینده عهده دار آموزش و پرورش نسل های بعد از خود خواهند بود و از این طریق به طور غیر مستقیم در کمال نسل های بعدی جامعه نیز دخالت دارند (آزاد[۷]، ۲۰۰۳). با توجه به این که دانش آموزان از اقشار برگزیده و آینده ساز کشور هستند که مسلماً کیفیت زندگی آنها در یادگیری و موفقیت تحصیلی آنان تأثیرگذار خواهد بود ( اسفندیاری،۱۹۹۹)، بنابراین شناخت عواملی که بتواند کیفیت زندگی این قشر را افزایش دهد مهم تلقی شده و باید مورد رسیدگی قرار بگیرد.

یکی از سازه­های مهم در حوزه روانشناسی سلامت، تاب آوری است که جایگاه ویژه ای در حوزه های روانشناسی مثبت نگر، روانشناسی خانواده و بهداشت روانی دارد. کانر و دیویدسون[۸] (۲۰۰۳) تاب آوری را توانمندی فرد در برقراری تعادل زیستی- روانی در شرایط خطرناک بیان می­ کنند. آنها تاب­آوری را تنها پایداری در برابر شرایط تهدیدکننده قلمداد نمی­ کنند، بلکه شرکت فعال فرد در محیط را مهم می‌دانند. امروزه تاب آوری در حوزه­های بهداشت روانی و روانشناسی تحول، جایگاه ویژه ای برای خود کسب کرده است و بیشتر از دو دهه است­که به عنوان یک سازه مهم در تئوری­ها و پژوهش­های بهزیستی مطرح است ( آبراهام وگریف کارلا[۹]،۲۰۰۸). کامپفر[۱۰] (۱۹۹۶) معتقد است که تاب آوری نقش مهمی در بازگشت  به­ تعادل اولیه یا رسیدن به تعادل سطح بالاتر دارد و از این رو، سازگاری مثبت و موفق را در زندگی فراهم می­ کند، در عین حال کامپفر به این نکته اشاره می کند­ که سازگاری مثبت با زندگی، هم می ­تواند پیامد تاب آوری به شمار رود و هم به عنوان پیشایند، سطح بالاتری از تاب آوری را سبب شود. وی این مسأله را ناشی از پیچیدگی تعریف و نگاه فرایندی به تاب آوری می‌داند. تاب آوری اشاره بر فرایندی پویا دارد­ که انسانها در زمان مواجهه با شرایط ناگوار یا ضربه های روحی به صورت رفتار انطباقی مثبت از خود نشان می­ دهند ( لوتار، چیچتی و بیکر[۱۱]، ۲۰۰۰). برخی ویژگی‌ها به صورت بالقوه در افراد به ودیعه گذاشته شده است. اما ظهور و اعتلای آنها مستلزم شناخت دقیق­تر، پرورش و بکارگیری است. تاب آوری به قابلیت تطابق انسان در مواجهه با بلایا یا فشارهای جانکاه، غلبه یافتن و حتی تقویت شدن بوسیله آن تجارب اطلاق می‌شود. این خصیصه با توانایی درونی شخص و مهارت های اجتماعی و تعامل با محیط حمایت می‌شود، توسعه می‌یابد و به عنوان یک ویژگی مثبت متبلور می‌شود ( دینر، لوکاس، شیمک و هلیول[۱۲]،۲۰۰۹). از نظر ماسن و کوهورنن[۱۳] (۲۰۰۱) افراد می‌توانند تحت آموزش قرار بگیرند تا ظرفیت تاب آوری خود را به وسیله آموختن برخی مهارتها افزایش دهند و می‌توان عکس العمل افراد در مقابل استرس، رویدادهای ناخوشایند و دشواریها را تغییر داد، به طوری که بتوانند بر مشکلات منفی محیطی غلبه کنند. با توجه به این که تاب آوری به عنوان یک مفهوم دوبعدی یعنی اهمیت ناگواری و سازگاری مثبت در نظر گرفته می‌شود، تاب آوری می ­تواند بر روی کیفیت زندگی و ابعاد آن تأثیرگذار باشد (لوتار[۱۴]،۲۰۰۶، به نقل از میکاییلی، مختارپورحبشی، میسمی، ۱۳۹۱ ). در دنیای امروز ارتقای کیفیت زندگی از اهمیت زندگی ویژه ای برخوردار است که در واقع منظور از کیفیت زندگی فاصله بین انتظارات و تجربیات افراد از آن می‌باشد (نصیری، مختاری، مشاف،۲۰۰۳). کیفیت زندگی یک مفهوم ذهنی و چند بعدی است که در سال های اخیر مورد توجه محققان و دانشمندان علوم انسانی قرار­گرفته است. در­اواسط قرن بیستم، با توسعه ی اقتصادی اجتماعی فرهنگی­کشورها و پیشرفت علوم و تکنولوژی، انسانها تدریجاً از رفاه بالاتر برخوردار شدند و خواستار کیفیت زندگی بیشتر شدند. به همین دلیل کیفیت زندگی در قرن بیستم مورد توجه زیادی قرار گرفته است )ربانی خراسانی و کیاپور، ۱۳۸۶). کیفیت زندگی ارزیابی مثبت و منفی فرد از خصوصیات زندگی و نیز میزان رضایت کلی فرد از زندگی خود تعریف شده است­ (سینتیا، هایندز[۱۵]،۱۹۹۸). ایسنک[۱۶] (۱۹۹۸) معتقد است که این مفهوم دیدگاه فرد را درباره تفاوت درک شده، بین آنچه باید باشد و آنچه هست نشان می­دهد. سه بعد مهم این مفهوم شامل نظر فرد درباره سلامت کلی خود، رضایت از ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی، اقتصادی زندگی و نیز زیرمجموعه­های این ابعاد است ­(گرانت و ریورا [۱۷]،۱۹۹۸). کیفیت زندگی در حقیقت چکیده ای است از کل اهداف مراقبت های بهداشتی که میزان تأثیر سلامتی بر زندگی فرد را ارزیابی می­ کند (گوت و هنکلیف[۱۸]،۲۰۰۳).

با توجه به جوان بودن جمعیت ایران، حجم وسیعی از مسائل، دشواریها و چالش­های جامعه به مسائل نوجوانان و جوانان اختصاص یافته و مسأله سلامت اجتماعی و روانی آنان، از اولویت های اصلی کشور محسوب می‌شود. در سال های اخیر شیوع رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان و جوانان در ایران به یک مسأله اجنماعی تبدیل شده است و نگرانی های عمیقی را در سطوح مختلف مدیریتی، دانشگاهی و عمومی جامعه به وجود آورده است. (محمدی، محمد، فراهانی، علیخوانی، زارعی، تهرانی و همکاران، ۲۰۰۶) رفتارهای پرخطر عبارتند از رفتارهایی که اثرات نامطلوبی بر رشد همه جانبه و سلامتی افراد دارد که می‌تواند مانع موفقیت‌ها و رشد گردد، این رفتارها می‌توانند منجر به صدمات فیزیکی شده و یا رفتارهایی که اثرات منفی فزاینده (مانند سوءمصرف مواد) دارند را شامل گردد. رفتارهای پرخطر می ­تواند با ایجاد وقفه در رشد یا ایجاد مانع برای تجربیات شاخص گروه همسالان، اثرات نامطلوبی روی افراد برجا گذارد (گازمن[۱۹]،۲۰۰۷). مفهوم گسترده رفتار پرخطر، سلسله ای از رفتارها را در بر می­گیرد که نه تنها برای فرد درگیر در این رفتار و افراد مهم زندگی وی زیان های جدی به بار می­آورد، بلکه باعث صدمه غیرعمدی به افراد بی گناه دیگر نیز می‌شود. رایج ترین رفتارهای پرخطر عبارتند از: مصرف زیاد مشروبات، سوءمصرف مواد، آمیزش جنسی ناایمن (بویر[۲۰]،۲۰۰۶)، خشونت (حیدری، شوهی زاده، کبیری، فرخ شاد،۱۳۹۰). زنان به میزان زیادی تحت تأثیر رفتارهای پرخطر هستند. بسیاری از این رفتارها مانند سیگارکشیدن، مصرف دارو و خشونت در مردان هم وجود دارد، اما اثر آن روی زنان بیشتر است، زیرا در معرض خطر بیشتری قرار دارند و این رفتارها پیامدهای خاص را روی سلامتی و بهداشت آنان بجا می­گذارند ( ساریجینی، رایان، لی و پترسن[۲۱]،۱۹۹۹). و رفتارهای پرخطری از جمله مصرف زیاد الکل، مصرف غیرقانونی دارو و رفتار جنسی ناایمن می‌تواند به میزان بالای بیماری و مرگ و میر در میان دانش­ آموزان منجر شود ­(ویلسون، جورف[۲۲]،۱۹۹۵) مطالعات نشان داده اند که اغلب رفتارهای پرخطر از جمله مصرف سیگار، الکل، مواد و رفتارهای جنسی ناایمن در سنین قبل از ۱۸ سالگی آغاز می‌شوند (مرعشیان، ۱۳۹۰). با عنایت به صدمات و خسارات جبران ناپذیری که هریک از رفتارهای پرخطر به دنبال دارند و از آنجایی که اقدامات تغییر رفتار در سطح فردی و اجتماعی طولانی مدت و پرهزینه است، به نظر می‌رسد پیشگیری بهترین رویکرد برای کاهش رفتارهای تهدیدکننده سلامت در سطح جامعه می‌باشد. امروزه یکی از مسائلی که بیش تر به آن توجه می‌شود، انتقال از دیدگاه های خطرنگر به سمت دیدگاه های تاب آوری است، یعنی به جای تکیه بر عوامل خطر و سعی در تدارک اقدامات لازم با زیر نظر گرفتن افرادپرخطر با تکیه بر عوامل تاب آوری بتوان توان مقابله با مشکلات را در جمعیت پرخطر بالا برد (خداجوادی، آقابخشی، رفیعی، عسگری، بیان معیار و عبدی زرین، ۱۳۹۰) .با توجه به اهمیت قشر دانش آموزان و کیفیت زندگی آنها و شیوع رفتارهای پرخطر در میان  آنها و صدمات و خسارات جبران ناپذیر رفتارهای پرخطر و بالا بودن هزینه های زمانی و مالی اقدامات تغییر رفتار در سطح فردی و اجتماعی در این پژوهش سعی می‌شود با آموزش مولفه های تاب آوری کیفیت زندگی دانش آموزان را بهبود بخشیده و رفتارهای پرخطر را در میان این قشر کاهش دهیم.

[۱]- Hanstad

[۲]- Guyatt, Feeny & Patrick

[۳]-Kaplan &Sadock

[۴]-Gill &Feinstein

[۵]-Gonzales & Field

[۶]-Juan- Pablo&Stefan

[۷]-Azad

[۸]-connor & Davidson

[۹]-Abraham&Greeff Karla

[۱۰]-Kumpfer

[۱۱]-Luthar,Cicchetti&Becker

[۱۲]-Diener, Lucas, Schimmack &Helliwell

[۱۳]-Masten &Cohornen

[۱۴]-luthar

[۱۵]-Cynthia&Hinds

[۱۶]-Eysenck

[۱۷]-Grant&Rivera

[۱۸]-Gott&Hinchliff

[۱۹]-Gusman

[۲۰]-Boyer

[۲۱]-Sarigiani, Rayan &Petersen

[۲۲]-Wilson&Jorffe

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : ۲۲۷

قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

—-

پشتیبانی سایت :        *       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

پایان نامه :بررسی نقش طرحواره­ های ناسازگار اولیه درپیش­ بینی رفتارهای پرخطر دانش­ آموزان

دانشگاه آزاد اسلانی

واحد تربت جام

پایان نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد

رشته روان شناسی عمومی ( M.A)

عنوان:

بررسی نقش طرحواره­ های ناسازگار اولیه درپیش­ بینی رفتارهای پرخطر دانش­ آموزان

استاد راهنما:

دکتر محمد حسین بیاضی

استاد مشاور:

دکتر رضا محسنی بیرجندی

تابستان۱۳۹۲

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

فهرست
عنوان                                                                صفحه
چکیده. ۲
فصل اول: مقدمه پژوهش
۱-۱-مقدمه ۳
۱-۲-بیان مسأله. ۴
۱-۳-اهمیت و ضرورت پژوهش ۷
۱-۴-اهداف پژوهش. ۸
۱-۵- فرضیه های  پژوهش ۸
۱-۶-تعریف نظری و عملیاتی متغیرها ۹
فصل دوم : پیشنیه تحقیق
۲-۱- بخش اول:مبانی نظری پژوهش ۱۲
۲-۱-۱- طرحواره های ناسازگار اولیه. ۱۲
۲-۱-۲-  طرحواره : ۱۳
۲-۱-۳- ریشه های شکلگیری طرحواره. ۱۵
۲-۱-۴- طرحواره های ناسازگار اولیه. ۱۸
۲-۱-۵- حوزه های طرحواره و طرحواره ناسازگار اولیه: ۱۹
۲-۱-۵-۱- حوزه اول؛ بریدگی/طرد. ۱۹
۲-۱-۵-۲- حوزه دوم ؛ خودگردانی و عملکرد مختل. ۲۰
۲-۱-۵-۳- حوزه سوم: محدودیت های مختل. ۲۱
۲-۱-۵-۴- حوزه چهارم،دیگر جهت مندی ۲۲
۲-۱-۵-۵- حوزه پنجم:گوش به زنگی بیش از حد و بازداری ۲۳
۲-۱-۲- رفتارهای پرخطر. ۲۴
۲-۱-۲-۱- موادمخدر و روان گردان ۲۶
۲-۱-۲-۱-۱- تعریف اعتیاد و ملاکهای تشخیص آن. ۲۶
۲-۱-۲-۱-۲- عوامل زمینه ساز مستعد کننده اعتیاد ۲۸
۱- عوامل مخاطره آمیز فردی ۲۸
۲- عوامل مخاطره آمیز بین فردی و محیطی ۳۰
۳-  عوامل مخاطره آمیز اجتماعی ۳۱
۲-۱-۲-۱-۳- عوامل مؤثردرادامه مصرف :. ۳۱
۲-۱-۲-۱-۴- عوامل مؤثردرتداوم مصرف:. ۳۱
۲-۱-۲-۱-۵- دیدگاه های مطرح روانشناختی در زمینه سوءمصرف مواد ۳۲
۱- دیدگاه روان تحلیلی ۳۲
۲- دیدگاه زیستی. ۳۴
۳- دیدگاه فرایند متضاد ۳۴
۴- دیدگاه الگوهای تقویت مثبت ۳۵
۵- نظریه یادگیری اجتماعی بندورا. ۳۵
۶- دیدگاه الگوهای شرطی سازی و یادگیری ۳۶
۲-۱-۲-۱-۶- نقش تکامل شخصیت در اعتیاد: ۳۶
۲-۱-۲-۱-۷- نقش دوره نوجوانی در اعتیاد: ۳۷
۲-۱-۲-۱-۸- نقش صفات شخصیتی در اعتیاد:. ۳۸
۲-۱-۲-۱-۹- دیدگاه اسلام در مورد اعتیاد ۴۰
۲-۱-۲-۲- دخانیات ۴۰
۲-۱-۲-۲-۱- علل گرایش نوجوانان و جوانان به مصرف سیگار ۴۱
۲-۱-۲-۳- مشروبات الکلی. ۴۱
۲-۱-۲-۳-۱- اثرات مشروبات الکل بر بدن:. ۴۲
۲-۱-۲-۴- ایدز ۴۳
۲-۱-۲-۴-۱- آمار ایدز در ایران ۴۷
۲-۱-۲-۵- خشونت ۴۹
۲-۱-۲-۵-۱ نظریه های خشونت:. ۵۱
۱- نظریه رفتار غریزی ۵۱
۲-  نظریه زیست محیطی. ۵۲
۳-  نظریه پالایش روانی ۵۲
۴-  نظریه ناکامی- پرخاشگری ۵۳
۵- نظریه مبادله. ۵۳
۶- نظریه نظارت اجتماعی. ۵۴
۷- نظریه های کارکرد گرایی ۵۴
۸- نظریه منابع. ۵۵
۹- نظریه سیستمی. ۵۵
۱۰- نظریه یادگیری اجتماعی. ۵۵
۲-۲- بخش دوم:مطالعات انجام شده داخلی وخارجی ۵۶
۲-۲-۱- سوابق مربوط به طرحواره های ناسازگار اولیه: ۵۶
۲-۲-۲- سوابق مربوط به رفتارهای پرخطر. ۵۸
فصل سوم:روش پژوهش
۳-۱- روش پژوهش. ۶۵
۳-۲- جامعه آماری. ۶۵
۳-۳- نمونه آماری ۶۵
۳-۴- ابزار پژوهش. ۶۶
۳-۴-۱- فرم کوتاه پرسشنامه طرح‎واره ها‎ی یانگ (YSQ-SF) 66
۳-۴-۲- پرسشنامه محقق ساخته رفتارهای پرخطر ۶۷
۳-۵- روش اجرای تحقیق. ۶۸
۳-۶- روش آماری ۶۸
فصل چهارم: یافته های پژوهش
۴-۱- مقدمه. ۷۱
۴-۲- توصیف داده ها ۷۱
۴-۳- تحلیل داده ای پژوهش. ۷۵
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
۵-۱-مقدمه ۹۰
۵-۲- پیشنهادات پژوهش. ۹۵
۵-۳-محددیت های پژوهش. ۹۵
فهرست منابع: ۱۰۳
ضمائم. ۱۱۱

فهرست جداول
عنوان                                                                                                   صفحه
جدول ۲-۱: موارد مبتلا به ایدز در ایران تا تیرماه ۹۱. ۴۹
جدول ۲-۲: آمار ایدز در استان خراسان رضوی تا تاریخ ۰۱/۰۴/۱۳۹۱ ۴۸
جدول ۲-۳ :آمار ایدز در استان خراسان رضوی تا تاریخ ۰۱/۰۴/۱۳۹۱ ۴۸
جدول ۲-۴ :آمار ایدز در استان خراسان رضوی تا تاریخ ۰۱/۰۴/۱۳۹۱ ۴۹
جدول ۴-۱ : فراوانی و درصد نمونه دانشآموزان دختر و پسر بر اساس پایه تحصیلی ۷۱
جدول ۴-۲ : فراوانی و درصد نمونه دانش آموزان دختر و پسر بر اساس رشته تحصیلی. ۷۲
جدول ۴-۵: فراوانی و درصد نمونه دانش آموزان بر اساس همزیستی با والدین ۷۳
جدول ۴-۳: مقایسه میانگین و انحراف استاندارد نمرات مربوط به طرحواره ناسازگار اولیه در دانش آموزان دختر و پسر ۷۴
جدول ۴-۴: مقایسه میانگین و انحراف استاندارد نمرات مربوط به رفتارهای پرخطر در دانش آموزان دختر و پسر ۷۵
جدول ۴-۵: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون بین طرحواره ناسازگار اولیه و رفتارهای پرخطر دانش آموزان           ۷۵
جدول ۴-۶: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون بین طرحواره ی رهاشدگی/بی ثباتی  و رفتارهای پرخطر دانش آموزان. ۷۶
جدول ۴-۷: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون بین طرحواره ی بی اعتمادی/بدرفتاری و رفتارهای پرخطر دانش آموزان. ۷۷
جدول ۴-۸: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون بین طرحواره ی محرومیت هیجانی و رفتارهای پرخطر دانش آموزان. ۷۷
جدول ۴-۹: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون بین طرحواره ی نقص/شرم و رفتارهای پرخطر دانش آموزان            ۷۸
جدول ۴-۱۰: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون بین طرحواره ی انزوای اجتماعی/بیگانگی و رفتارهای پرخطر دانش آموزان. ۷۹
جدول ۴-۱۱: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون بین طرحواره ی وابستگی/بی کفایتی و رفتارهای پرخطر دانش آموزان. ۷۹
جدول ۴-۱۲: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون بین طرحواره ی آسیب پذیری نسبت به زیان وبیماری و رفتارهای پرخطر دانش آموزان. ۸۰
جدول ۴-۱۳: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون طرحواره ی گرفتار/ خود تحول نیافته و رفتارهای پرخطر دانش آموزان. ۸۱
جدول ۴-۱۴: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون طرحواره ی شکست  و رفتارهای پرخطر دانش آموزان  ۸۱
جدول ۴-۱۵: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون طرحواره ی استحقاق/بزرگ منشی و رفتارهای پرخطر دانش آموزان. ۸۲
جدول ۴-۱۶: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون طرحواره ی خویشتن داری / خودانضباطی ناکافی  و رفتارهای پرخطر دانش آموزان ۸۲
جدول ۴-۱۷: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون طرحواره ی اطاعت و رفتارهای پرخطر دانش آموزان     ۸۳
جدول ۴-۱۸: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون طرحواره ی ازخودگذشتگی و رفتارهای پرخطر دانش آموزان        ۸۴
جدول ۴-۱۹: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون طرحواره ی بازداری هیجانی و رفتارهای پرخطر دانش آموزان       ۸۴
جدول ۴-۲۰: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ضریب همبستگی پیرسون طرحواره ی سرسختانه/عیب جویی افراطی و رفتارهای پرخطر دانش آموزان. ۸۵
جدول ۴-۲۱:نتایج حاصل از رگرسیون ساده  و گام به گام ۸۶
فهرست نمودارها
عنوان                                                                                                        صفحه
نمودار۴-۱: درصد نمونه دانش آموزان پسر و دختر بر اساس پایه تحصیلی ۷۴
نمودار۴-۲: درصد نمونه دانش آموزان پسر و دختر بر اساس رشته تحصیلی ۷۲
نمودار۴-۳: درصد نمونه دانش آموزان پسر و دختر بر اساس همزیستی با والدین ۷۳

چکیده

طرحواره های ناسازگار به عنوان زیرساخت های شناختی منجر به تشکیل باورهای غیرمنطقی می شوند هنگامی که طرحواره­های ناسازگار اولیه فعال می­شوند سطوحی از هیجان منتشر می­شود و مستقیم یا غیرمستقیم منجر به اشکال مختلفی از آشفتگی­های روان شناختی نظیر افسردگی، اضطراب، عدم توانایی شغلی، سوء مصرف مواد، تعارضات بین فردی و مانند آن می­شود با توجه به مطالب فوق پژوهش حاضر در نظر دارد به خاطر گستردگی و ارتباط نزدیکی که بین طرحواره های ناسازگار اولیه و رفتارهای پرخطر وجود دارد به طور جامع این دو متغیر را در رابطه با هم مورد بررسی قرار دهد.
نمونه تحقیق ۴۱۵ دانش آموز مقاطع سوم متوسطه و پیش دانشگاهی شهرستان فریمان (۲۰۴پسر، ۲۱۱دختر)را دربر می گیرد که با روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند.برای سنجش خطر پذیری از مقیاس خطرپذیری محقق ساخته(رجایی،شفیعی،۱۳۹۱) و برای سنجش طرحواره ناسازگار اولیه از پرسشنامه کوتاه طرحواره یانگ استفاده شد.
نتایج نشان می دهد رابطه مثبت و معناداری بین مؤلفه های طرحواره  ناسازگار اولیه با رفتارهای پرخطر وجود دارد.همچنین مؤلفه های آسیب پذیری از بیماری(۲۶/۰)،محرومیت هیجانی(۳۳/۰)،وابستگی عاطفی (۳۶/۰)،استحقاق/بزرگ منشی(۳۹/۰)،خویشتن­داری(۴/۰) و معیار سرسختانه(۴۱/۰) بیشترین واریانس رفتارهای پرخطر را در دانش آموزان تبیین می سازد.

کلیدواژه: طرحواره ناسازگار اولیه،رفتارهای پرخطر،

      فصل اول مقدمه پژوهش

 

۱-۱-مقدمه

نوجوانی یکی از دشوارترین، تنش زاترین و در عین حال هیجان انگیزترین دوره زندگی، هم برای خود نوجوان و هم والدین و مربیان به شمار می آید. در خلال این دوره، لذت ناشی از استقلال و خودمختاری، صمیمیت، خوش بینی و امید به آینده از زمره لذات جدیدی هستند که قبل از آن  تجربه نشده اند.
تغییرات روانی اجتماعی، شناختی و بیولوژیکی در دوره نوجوانی، فرصت­های تحولی بی­شماری را برای نوجوان فراهم می­ کند تا در رفتارهایی درگیر شود که به طور ضمنی، در اتخاذ سبک زندگی همراه با سلامت و یا به خطر انداختن سلامت اهمیت دارد (هریس، دانکن و بایس جولی، ۲۰۰۲ ). از طرفی، نوجوانان به کشف موقعیت های مخاطره ای تمایل دارند و این امر ظرفیت آنها را برای نداشتن زندگی طولانی و حتی مرگ بالا برده است (استویبر و گاد[۱]، ۱۹۹۵).
کرکمر و گرین[۲] (۲۰۰۰) مخاطره جویی را تمایل برای درگیر شدن در رفتارهایی می دانند که تهدید آمیز است یا به سلامت ذهنی و فیزیکی شخص آسیب می رساند. درباره‌ی این که چه عواملی باعث می‌شود بعضی افراد میل به رفتارهای پرخطر داشته باشند، نظریه‌های مختلفی وجود دارد.
طرحواره­ها، هسته اصلی خودپنداره­ی فرد را تشکیل می­ دهند و پردازش اطلاعات فرد را درباره خود، دنیا و دیگران هدایت می­ کنند. طبق نظریه یانگ طرحواره­های ناسازگار اولیه موضوعات ثابت، فراگیر و پایداری هستند که از خاطرات، هیجان­ها، شناخت­ها و احساس­های بدنی تشکیل شده ­اند. این طرحواره­ها از طریق تعامل خلق و خوی کودک با تجربیات منفی و مداوم وی شکل می­گیرند و به سازگاری فرد با خانواده یا محیطش کمک می­ کنند. اما، این طرحواره­ها در دوران­های بعدی زندگی ممکن است ناسازگارانه باشند، زیرا طرحواره­ها انعطاف­ ناپذیر و در مقابل تغییر مقاوم هستند.این طرحواره ها باعث تحریک افکار خودآیند منفی و ناراحتی روانی شدیدی می­شوند. به این ترتیب، طرحواره­ها ممکن است هسته­ی اصلی آسیب­شناسی در بسیاری از اختلالات باشند(فتی و همکاران، ۱۳۸۸).
از آن جا که طرح­واره­ها نیز بنیادهای شناختی فرد را تشکیل داده و می­توانند رفتارهای فرد را شکل داده و به آن سمت و سو دهند، لذا می­توان بین طرحواره­های ناسازگار اولیه به عنوان بخش زیرین و سخت شناختهای افراد که اغلب در دوره های تحولی رشد شکل گرفته­اند، با رفتارهای ناسازگارانه در مقاطع بعدی رشد افراد، رابطه برقرار نمود طرحواره­ها از جمله علل فردی و روانشناختی است که در مطالعه­ وابستگی به مواد از اهمیت ویژه ای برخوردارند، طرحواره­ها موجب سوگیری در تفسیرهای فرد از رویدادها شده و این سوگیریها خود را به صورت نگرشهای تحریف شده، گمانه­های نادرست، اهداف و چشمداشت­های غیر واقع­بینانه نشان می­ دهند، طرحواره­های ناسازگار اولیه، الگوها یا درونمایه­های عمیق و فراگیری هستند که به رابطه­ فرد با خود یا دیگران ارتباط دارند و به شدت ناکارآمد هستند(حقیقت منش،۱۳۸۶).
در این پژوهش به بررسی نقش طرحواره های ناسازگار اولیه بر رفتارهای پرخطر دانش آموزان مقاطع سوم  متوسطه و پیش دانشگاهی شهرستان فریمان پرداخته شده است.

۱-۲-بیان مسأله

در عصر حاضر به علت پیشرفت های فناوری و تأثیر مستقیم آن برکیفیت زندگی انسان، پرداختن به مسئله سلامت و عوامل تأثیرگذار بر آن اهمیت ویژه­ای یافته است و تأمین سلامتی افراد جامعه یکی از مهمترین مسائل اساسی در هر کشوری محسوب می شود(نیدوو[۳]،۲۰۰۰).
یکی ازموارد جدی تهدیدکننده سلامت که در سال­های اخیر با توجه به تغییرات سریع اجتماعی، ازسوی سازمان­های بهداشتی، مجریان قانون و سیاست­گذاران اجتماعی به عنوان یکی از مهمترین مشکلات موجود در جامعه مورد توجه قرارگرفته است شیوع رفتارهای ­پرخطر در میان اقشار مختلف می­باشد (پورافکاری ،۱۳۸۳). به عنوان مثال پیش بینی شده است که تا سال ۲۰۳۰ تنها میزان بیماری­ها و مرگ و میر ناشی از مصرف دخانیات به رقم ده میلیون نفر در سال برسد (اسلاسکی[۴]، ۲۰۰۴).
اگر پیامدهای جسمی، روانی و اجتماعی سایر رفتارهای پرخطر مانند سوء مصرف مواد، خشونت و ایدز را نیز به حساب آوریم، آسیب­های وارده چند برابر می­شود. هر چند که هیچ یک از اقشار جامعه از عواقب رفتارهای تهدید کننده سلامت در امان نیستند اما بعضی از گروه های اجتماعی از جمله نوجوانان درمعرض خطر بیشتری قرار دارند. بطوری که بسیاری از قربانیان رفتارهای پرخطر در آینده از میان نوجوانان امروزی خواهند بود. بسیاری از نوجوانان در مقابله با دشواری­ها و بحران در دوره نوجوانی دست به رفتارهایی می­زنند که سلامت حال و آینده آنها را مورد تهدید قرار می­دهد. مصرف مواد، خشونت و رفتارهای جنسی ناایمن، عوامل بسیاری از موارد مرگ ­و میر در سنین نوجوانی و اوایل بزرگسالی را تشکیل می­ دهند(لیندبرگ ، باگست و ویلیامز[۵]،۲۰۰۰). درحالی که بزرگسالان ، بیشتر از بیماریهایی چون سرطان، نارسائی­های قلبی-عروقی و دیابت آسیب می­پذیرند(اوزر[۶]و همکاران،۲۰۰۳). بر اساس آمارهای پیش ­بینی شده توسط بانک جهانی در رابطه با شاخص­های توسعه جهانی در سال ۲۰۰۵ حدود ۸.۵ میلیون نفر جمعیت کشورمان را نوجوانان ۱۴ تا ۱۸ ساله تشکیل داده اند که این میزان معادل ۱۲.۵ درصد جمعیت کشور بوده است.(سازمان ملی جوانان ،۱۳۸۱).
علی رغم تلاش بسیاری که در دو دهه اخیر در جهت افزایش آگاهی عمومی نسبت به مضرات و خطرات رفتارهای پرخطر صورت گرفته است همچنان با افزایش روز افزون این رفتارها به ویژه در میان جوانان و نوجوانان روبرو هستیم . مطالعات نشان داده­اند که اغلب رفتارهای پرخطر از جمله مصرف سیگار، الکل، مواد مخدر و رفتارهای جنسی نا ایمن در سنین قبل از ۱۸ سالگی آغاز می شود(برگمن و اسکات[۷]،۲۰۰۱).
توجه به رفتارهای پرخطر در میان نوجوانان و تلاش در جهت شناخت و پیشگیری آنها از اواخر دهه ۱۹۸۰ از ایالات متحده آغاز شد و گسترش روز افزونی در میان سایر جوامع داشته است.از سال ۱۹۹۱ ایالات متحده یک برنامه ملی مدرسه مدار تحت عنوان” سیستم نظارت بر رفتارهای پرخطر جوانان[۸]”  را طراحی و به اجرا گذارده. که ارزیابی ۹ مقوله از رفتارهای پرخطر در نوجوانان- شامل خشونت، خودکشی، بی ملاحظگی در رانندگی، مصرف دخانیات، الکل و مواد، رفتارهای پرخطر جنسی که احتمال ابتلاء به ایدز یا بیماری های مقاربتی را داشته باشند، رفتارهای تغذیه ای نا سالم و عدم انجام فعالیت های بدنی و ورزشی را در بر می گیرد.در ایران نیز مدتی است که توجه به رفتارهای پرخطر در نوجوانان و راه های مقابله با آنها آغاز شده است.
دلایل رفتارهای خطرجویی متفاوت است از جمله انگیزه های هیجان­خواهی، ترس­های بی­کفایتی، نیاز به تحکیم هویت مردانه و انگیزه ­های گروهی نظیر فشار همسالان. این رفتار ممکن است بازتاب تخیلات همه توانی برخی از نوجوانان نیز باشدکه خود را در مقابل صدمات وجراحات آسیب ناپذیر تصور می­ کنند(پورافکاری ، ۱۳۸۳).
گروهی از محققان نیز، بر نقش محوری طرحواره های شناختی، در حفظ و ثبات رفتار پرخطر و پرخاشگرانه در زمان و موقعیت های گوناگون تأکید داشته اند.(ارون و هیوسمان[۹]،۱۹۹۱؛ هیوسمان،۱۹۸۸)در این خصوص، کریک­و دودیج[۱۰](۱۹۹۴) با ارائه مدل پردازش اطلاعات اجتماعی، نقش ساختارهای ذهنی، به ویژه طرحواره­های شناختی را درتنظیم رفتارهای پرخطر و پرخاشگرانه مهم تلقی کرده­اند.هیوسمان (۱۹۸۸) نیز معتقد است که رفتار پرخاشگرانه به علت درونی شدن تعداد زیادی از طرحواره های پرخاشگر،  در ساختار ذهن فرد، بروز می کند.
طرحواره های ناسازگار اولیه اساسا مضامین نا آشکار و ناهوشیارند که توسط افراد حفظ می­شوند. این طرحواره ها به عنوان الگویی برای پردازش تجارب به کار می روند و در نتیجه در سرتاسر زندگی گسترش می یابند و رفتارها، افکار، احساسات و روابط بین شخصی را تعیین می کنند. طرحواره های ناسازگار اولیه غالبا ناکارآمد و پایدارند. فرض بر این است که طرحواره ها به صورت مستقیم و غیر مستقیم باعث بروز مشکلات و ناراحتی هایی نظیر: افسردگی، تنهایی یا روابط مخرب دیگر می شوند(یانگ، ۲۰۰۸).
طرحواره های ناسازگار به عنوان زیرساخت های شناختی منجر به تشکیل باورهای غیرمنطقی می شوند. طرحواره­ها دارای مؤلفه­ های شناختی، عاطفی و رفتاری هستند . هنگامی که طرحواره­های ناسازگار اولیه فعال می­شوند سطوحی از هیجان منتشر می­شود و مستقیم یا غیرمستقیم منجر به اشکال مختلفی از آشفتگی­های روان شناختی نظیر افسردگی، اضطراب، عدم توانایی شغلی، سوء مصرف مواد، تعارضات بین فردی و مانند آن می­شود با توجه به مطالب فوق پژوهش حاضر در نظر دارد به خاطر گستردگی و ارتباط نزدیکی که بین طرحواره های ناسازگار اولیه و رفتارهای پرخطر وجود دارد به طور جامع این دو متغیر را در رابطه با هم مورد بررسی قرار دهد.و اهمیتی که این مؤلفه در ظهور رفتارهای پرخطر دانش­ آموزان دارد را به نوعی تبیین نماید. لذا سوال اصلی این است که آیا بین طرحواره­های ناسازگار اولیه و رفتارهای پرخطر در دانش آموزان مقطع متوسطه رابطه ای وجود دارد یا خیر؟

۱-۳-اهمیت و ضرورت پژوهش

علی رغم تلاش بسیاری که در دو دهه اخیر در جهت افزایش آگاهی عمومی نسبت به مضرات و خطرات رفتارهای پر خطر صورت گرفته است همچنان با افزایش روز افزون این رفتارها به ویژه در میان جوانان و نوجوانان روبرو هستیم. مطالعات نشان داده اند که اغلب رفتارهای پرخطرازجمله مصرف سیگار،  الکل،  موادمخدرو رفتارهای جنسی ناایمن درسنین قبل از ۱۸سالگی آغازمی شوند. (برگمن و اسکات،۲۰۰۱). دردهه های اخیر روان شناسان دربررسی اختلالات و آسیب ها دریافته اند که این اختــــلالات در ناتوانی برخی افراد درتحلیل های خود وموقعیت خود ریشه دارند. بنابراین با توجه به تغییرات و پیچیدگی های روز افزون جامعه و گسترش روابط اجتماعی ، آماده سازی افراد به خصوص نسل جوان جهت رویارویی با موقعیت های دشوار امری ضروری به نظر می رسد. (طارمیان،ماهجویی و فتحی، ۱۳۸۷)
از آنجا که رفتارهای پرخطر می تواند به میزان قابل توجهی تحت تاثیر زندگی جوانان و کسانی که در اطراف آنها،  ضروری است که والدین، مربیان و سایر بزرگسالان نگران از شیوع این رفتارها،  از عواملی که احتمال بروز آنها را افزایش دهد،  و آنچه که می ­تواند منجر به کاهش و یا جلوگیری از این خطرات بکند آگاه شوند.(سونگ ، گلانتز و هالپرن-فلشر[۱۱]، ۲۰۰۹).
از طرفی با توجه به این مسأله که امروزه شیوع رفتارهای پرخطر جوانان به یکی از مهم ترین و گسترده ترین دل نگرانی های جوامع بشری تبدیل شده است و به رغم فعالیت های گذشته، رفتارهای پرخطر در سطح جهان دارای رشد تصاعدی بوده است لذا با توجه به این شرایط باید جاه طلبی های جوانان را درک نموده و به خلق فرصت هایی برای جوانان پرداخته شود . از آنجا که جوانان بزرگ ترین سرمایه ها و پویاترین نیروهای هر جامعه در مسیر سازندگی و رسیدن به رشد و بالندگی آن جامعه می باشند تا جایی که می توان میزان موفقیت هر جامعه ای در گذر از عقب ماندگی و صعود به قله رفیع توسعه یافتگی را از روی میزان مشارکت نسل جوان آن جامعه در عرصه های مختلف سازندگی پیش بینی نمود، لذا شناخت هرچه بیشتر جوانان و آشناشدن با ویژگی های طرحواره ای آنان می تواند زمینه ساز رشد آن جامعه باشد.لذا در این پژوهش سعی بر آن است نقش طرحواره های ناسازگار اولیه بر رفتارهای پرخطر مورد بررسی قرار گیرد.

۱-۴-اهداف پژوهش

این پژوهش ابتدا میزان رفتارهای پرخطر در بین دانش­آموز و همچنین وضعیت طرحواره های ناسازگار اولیه آنها را مورد مطالعه قرار داده و سپس با در دست داشتن این اطلاعات به کشف روابط موجود میان این دو مقوله و چگونگی پیش بینی رفتارهای پر خطر دانش­آموز براساس طرحواره های ناسازگار اولیه در آنها پرداخته می شود.
[۱] Stoiber & Good
[۲] Krcmar & Greene
[۳] nidroo
[۴] Slusky
[۵] Lindberg , Boggest , Williams
[۶] Ozer
[۷] Bergman & scott
[۸] Youth Risk Behavior Surveillance System (YRBSS)
[۹] Eron & huresman
[۱۰]  Crick & Dodge
[۱۱]  Song, Glantz, Halpern-Felsher
تعداد صفحه : ۱۴۰
قیمت : ۱۴۷۰۰تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

 

 

پایان نامه رفتارهای پرخطر رانندگی، درک خطر و نگرش در رانندگان مبتدی و باتجربه و بررسی اثربخشی آموزش بر درک خطر، نگرش و رفتارهای پرخطر مبتدیان

 

  پایان‌نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی

 عنوان:

رفتارهای پرخطر رانندگی، درک خطر و نگرش در رانندگان مبتدی و باتجربه و بررسی اثربخشی آموزش بر درک خطر، نگرش و رفتارهای پرخطر مبتدیان

 استاد مشاور:

دکتر حمیدرضا آقامحمدیان شعرباف

  بهمن ماه ۱۳۹۲

 

 

فهرست مطالب

 

چکیده ۱

فصل اولمقدمه پژوهش ۲

بیان مسأله ۲

ضرورت و اهمیت پژوهش ۵

اهداف پژوهش ۵

فرضیه های پژوهش ۵

تعاریف نظری و عملی متغیرها ۶

فصل دوممبانی نظری و پیشینه پژوهش ۸

حوادث ترافیکی ۸

آسیب‌های ناشی از حوادث ترافیکی ۸

مرگ ها، جراحت‌ها و ناتوانی های ناشی از حوادث ترافیکی: ۸

مقایسه سیمای حوادث ترافیکی در سال‌های ۱۹۹۰،  ۲۰۰۲ و ۲۰۲۰: ۹

توزیع منطقه ای مرگ و میرهای ناشی از حوادث ترافیکی: ۹

وضعیت اجتماعی، اقتصادی و موقعیت در مصدومین حوادث ترافیکی:   ۱۰

عوارض اقتصادی و اجتماعی ناشی از حوادث ترافیکی: ۱۰

عوارض بهداشتی و درمانی ناشی از حوادث ترافیکی ۱۱

عوارض اجتماعی و روانی ناشی از حوادث ترافیکی ۱۱

پیش بینی مرگ و میرهای ناشی از حوادث ترافیکی ۱۲

مقایسه مرگ و میرهای ناشی از حوادث ترافیکی بین ایران با جهان   ۱۲

مرگ و میرهای ناشی از حوادث ترافیکی در ایران ۱۳

عوامل مؤثر بر بروز تصادفات ترافیکی ۱۳

نقش عوامل انسانی در بروز تصادفات ۱۳

عوامل مؤثر در بروز رفتارهای پرخطر ترافیکی ۱۵

متغیرهای جمعیت شناسی ۱۵

جنسیت ۱۵

سن ۱۵

تجربه رانندگی ۱۶

ویژگی های شخصیتی ۱۷

تنیدگی (استرس) ۱۷

هیجان خواهی ۱۷

تکانشگری ۱۸

نابهنجاری ۱۸

مکان کنترل ۱۹

کنش های اجرایی ۱۹

تبیین های نظری برای رفتار خطرناک هنگام رانندگی ۲۱

جبران ریسک و نظریه‌ی تعادل حیاتی خطر وایلد ۲۱

چگونه مردم می توانند درباره خطرات بخوبی قضاوت کنند؟ ۲۱

رانندگان بازخورد کمتری درباره خطرات رانندگی دریافت می کنند.   ۲۲

ادراک دقیق خطر از نظر روانشناختی، غیر ممکن است. ۲۲

تصمیم گیری انسان، غیرمنطقی و مستعد سوگیری است. ۲۲

اکثر رانندگان، توانایی خود را بیش تر برآورد می کنند ۲۳

چرا رانندگان پرخطر، جبران ریسک را نشان نمی دهند؟ ۲۴

نتایجی درباره نظریه ی RHT وایلد ۲۵

کارکردهای سودمندی سرعت منحرف شده ۲۶

نظریه ی ریسک- صفر سامالا ۲۶

تفاوت های فردی و رانندگی پرخطر ۲۷

تفاوت های فردی در مهارت ۲۷

انواع متفاوت خطرپذیری ۲۷

متغیرهای شخصیتی و ریسک پذیری ۲۸

هیجان جویی ۲۸

خشم و پرخاشگری در رانندگی ۲۹

منبع کنترل ۳۱

نتیجه گیری نقش عوامل شخصیتی در حوادث ۳۲

یک مدل تعاملی از رفتار خطرناک ۳۲

نتایجی درباره نظریه سامالا ۳۲

سبک زندگی و رفتار رانندگی ۳۳

سایر نظریه‌ها ۳۴

نظریه نیازها ۳۴

دیدگاه کنش اجتماعی ۳۴

دیدگاه کنترل اجتماعی ۳۴

تئوری رفتار برنامه ریزی شده و تئوری عمل منطقی در تحقیقات علوم بهداشتی:   ۳۵

زمینه های تاریخی و نظری تئوری رفتار برنامه ریزی شده: ۳۵

اساس تئوریک رفتار برنامه‌ریزی شده: ۳۶

تئوری انتظار-ارزش ۳۶

تئوری عمل منطقی یا استدلالی ۳۸

تئوری رفتار برنامه ریزی شده: ۳۸

محدودیت‌های تئوری عمل منطقی، رفتار برنامه‌ریزی شده: این محدودیت‌ها عبارتند از: ۳۹

اجزای تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده توسعه یافته ۳۹

گرایش و نگرش نسبت به رفتار(Attitude): 39

هنجارهای انتزاعی یا فشارهای اجتماعی(Subjective Norms): 40

کنترل رفتارهای درک شده: ۴۱

قصد رفتاری: ۴۲

رفتار: ۴۳

درک رفتاری دیگران: ۴۴

باورهای ویژه در باب سلامت ۴۴

آموزش در حوزه های مختلف رفتار رانندگی ۴۶

تاثیر کیفر محرومیت از رانندگی بر پیشگیری از جرایم رانندگی ۴۷

یافته‌های پژوهشی در خصوص موضوع ۵۰

یافته های موجود در ایران: ۵۰

یافته های موجود در خارج از ایران: ۵۵

جمع بندی ۵۷

فصل سومروش پژوهش ۶۰

طرح پژوهش ۶۰

جامعه و نمونه آماری، روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه ۶۰

ابزارهای پژوهش ۶۱

پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر (MDBQ) 61

پرسشنامه نگرش نسبت به رعایت/ عدم رعایت سرعت و سبقت در رانندگی   ۶۲

پرسشنامه درک خطرات ترافیکی ۶۳

روش اجرای پژوهش ۶۳

برنامه آموزش: ۶۴

روش تجزیه و تحلیل دادها ۶۶

فصل چهارمیافته‌های پژوهش ۶۷

مقدمه ۶۷

بررسی توصیفی مطالعه اول ۶۷

مشخصات جمعیت شناختی شرکت کنندگان ۶۷

بررسی توصیفی مطالعه دوم: ۷۳

بررسی استنباطی فرضیه ها ۷۴

بررسی مفروضه های تحلیل کوواریانس ۷۴

فصل پنجمبحث و نتیجه گیری ۷۹

نتیجه گیری ۸۶

محدودیت‌های پژوهش ۸۸

پیشنهادات ۸۹

منــابع ۹۰

منابع فارسی ۹۰

منابع لاتین ۹۲

پیوست‌ها ۱۰۵

چکیده

عوامل بروز تصادفات ترافیکی به سه دسته عوامل محیطی، عوامل فنی و عوامل انسانی تقسیم می‌شوند. پژوهش‌های روانشناسی عموماً بر عوامل انسانی به عنوان عامل اصلی در شکل گیری تصادفات رانندگی متمرکز می شوند. هدف از پژوهش حاضر، مقایسه رفتارهای پرخطر رانندگی، درک خطرات ترافیکی و نگرش نسبت به رعایت سرعت و سبقت مجاز بر اساس الگوی نظریه رفتار برنامه دار در رانندگان مبتدی و باتجربه و بررسی اثربخشی آموزش بر درک خطر، نگرش و رفتارهای پرخطر مبتدیان بود. مطالعه در هدف اول توصیفی از نوع علّی ـ مقایسه‌ای و در هدف دوم شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. نمونه آماری پژوهش حاضر ۱۰۰ نفر از دانشجویان و کارمندان دانشگاه فردوسی برای مطالعه اول بودند. از میان راننده های مبتدی ۲۰ نفر به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل برای مطالعه دوم قرار داده شدند. رفتارهای پرخطر رانندگی با بهره گرفتن از پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر و درک خطرات ترافیکی با بهره گرفتن از پرسشنامه درک خطرات ترافیکی راندوم مورد بررسی قرار گرفت. برای سنجش نگرش نسبت به رعایت سرعت و سبقت مجاز در رانندگی از پرسشنامه محقق ساخته بر اساس الگوی نظریه رفتار برنامه دار که مولفه های نگرش، قصد، کنترل رفتاری ادراک شده، هنجارهای ذهنی، توصیفی و اخلاقی را مورد اندازه گیری قرار می داد، استفاده شد. همچنین یک برنامه آموزشی ۵ جلسه­ای به گروه آزمایش ارائه شد و رفتار پرخطر رانندگی، نگرش و درک خطرات ترافیکی دو گروه آزمایش و کنترل در دو مرحله پیش و پس­آزمون سنجیده شد. نتایج مطالعه اول نشان داد که درک خطرات ترافیکی رانندگان مبتدی کمتر از باتجربه ها است. همچنین رانندگان باتجربه نگرش مثبت‌تری نسبت به رعایت سرعت و سبقت مجاز در رانندگی نسبت به مبتدیان داشتند. در رفتارهای پرخطر رانندگی بین مبتدیان و باتجربه‌ها تفاوتی دیده نشد. نتایج مطالعه دوم نشان داد که آموزش به رانندگان مبتدی نسبت به گروه کنترل منجر به افزایش درک خطر شد. همچنین، انگیزه، هنجارهای ذهنی و ادراک کنترل رفتاری آنها را نسبت به رعایت قوانین سرعت و سبقت بیشتر کرد. بعد از ارائه آموزش تفاوت دو گروه آزمایش و کنترل در رفتارهای پرخطر رانندگی معنادار بود.  برای نتیجه ­گیری، رانندگان مبتدی نسبت به باتجربه­ها از درک خطر پایین تر و نگرش منفی­تر برخوردار بودند. از طریق آموزش می‌توان درک خطر رانندگان مبتدی را افزایش داد، انگیزه، هنجارهای ذهنی و ادراک کنترل رفتاری آنها را نسبت به رعایت قوانین سرعت و سبقت بیشتر کرد و میزان ارتکاب به رفتارهای پرخطر رانندگی را کاهش داد.

 کلید واژه‌ها: رفتارهای پرخطر رانندگی، درک خطرات ترافیکی، نگرش، رانندگان، مبتدی، باتجربه، آموزش

  فصل اول: مقدمه پژوهش

   بیان مسأله

تقریباً بیش از یک قرن است که علم روانشناسی به گونه ای توسعه یافته که همه ابعاد زندگی انسان را در بر می‌گیرد و با مطالعه‌ی علمی رفتار انسان در حوزه‌های مختلف نقش بسزایی در ارتقاء فرهنگ جوامع داشته است. یکی از حوزه‌های رفتاری که تقریباً در اواخر قرن گذشته مورد توجه روانشناسان قرار گرفته، رفتارهای ترافیکی بوده است. گیبسون و کروکز (۱۹۳۸، نقل از گروگر، ۲۰۰۲) دو روانشناس مشهور اشاره می کنند که “در اوایل ظهور زندگی ماشینی از میان همه‌ی مهارت‌هایی که زندگی متمدن از انسان طلب می‌کند رانندگی اتومبیل یکی از مهم‌ترین هاست، حداقل به این دلیل که خطا در آن بزرگترین تهدید زندگی اوست”.

مطالعات در کشورهای توسعه یافته نشانگر این امر است که عامل انسانی در ۹۵% تصادفات خیابانی نقش دارند، بنابراین تصادفات خیابانی بیشتر نتیجه‌ی عملکرد بد رانندگان است و نه نقص فنی وسایل نقلیه (روسنبلوم و والتز[۱]، ۲۰۱۰)، اگر چه بخش عمده ای از رفتار خطرزای رانندگان غیر عمدی است. در ایران نقش عوامل انسانی در تصادفات جاده‌ی بین ۹۰-۹۵% گزارش شده است (آیتی، ۱۳۷۱). خراسانی زواره، محمدی، لافلام و نقوی (۲۰۰۸) در مطالعات خود نرخ مرگ ناشی از حوادث ترافیکی در ایران را ۳۴۱ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر تخمین زده اند. بنابراین عملکرد ایمن و شایسته در رانندگی یک مهارت ضروری در زندگی اجتماعی مدرن است، از این رو درک عوامل مرتبط با رفتار رانندگی مناسب به افزایش عملکرد بهینه در رانندگان منجر می شود.

هرچند ماشین برای نسل بشر آسودگی به ارمغان آورده است؛ هم زمان سوانح آن برای بشر مرگ آفرین بوده است. ایران از این نظر دارای یک وضعیت بحرانی است زیرا به طور استثنایی رتبه اول سرانه مرگ در جاده‌ها را داراست. رتبه اولی که هیچگاه کاهش نیافته است. با این حال در جوامع دیگر نیز سوانح خسارت آفرین است. تحقیقات نشان می‌دهد که تنها در آمریکا خسارات ناشی از تصادفات رانندگی برابر ۶/۲۳۰ میلیون دلار است. بیشتر پژوهش‌ها معتقدند که این سوانح رانندگی، رویدادهایی هستند که بر اثر عملکرد نادرست انسانی و رفتارهای مخاطره آمیز آنان ایجاد می‌شوند. به همین دلیل در طول سال ها، تعیین رفتار مخاطره آمیز مرکز توجه روانشناسان بوده است و آنها متغیرهای مختلفی از آن جمله متغیرهای جمعیت شناختی را مورد بررسی قرار دادند و یافته‌های گوناگونی بدست آوردند. به عنوان مثال فتچنهاور و رود در بررسی خود به این نتیجه رسیدند که مردان به خاطر نگرش مثبت به خطر کردن، بیش از زنان رفتار مخاطره آمیز انجام می‌دهند. اما هیچ کدام از آن یافته ها آنچنان که باید راهگشا نبود. بعدها این پژوهشگران مرکز توجه خود را به سوی تعیین ویژگی‌های شخصیتی که منجر به رفتار مخاطره آمیز می‌گردد؛ تغییر داده‌اند. از مهمترین این ویژگی‌های تاثیرگذار در سوانح اضطراب، پرخاشگری، تکانش پذیری، مسئولیت ناپذیری و هیجان طلبی است (عریضی، براتی، ۱۳۹۰).

سوانح رانندگی هر ساله جان میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان می‌گیرد و خانواده‌های بسیاری را عزادار، درمانده و یا معلول می‌کند. در کشور ما، سالانه حدود ۲۲۵۰۰ نفر در اثر حوادث مرگبار رانندگی جان خود را از دست می‌دهند و حدود بیش از ۲۰۰۰۰۰ نفر مجروح و یا معلول شده و راهی بیمارستان‌ها می‌گردند. این آمار تکان دهنده جانی و مالی همواره باعث نگرانی است و باید در جهت کاهش آن اقدامات موثری انجام گیرد (شفیع آبادی، اکبری و اسماعیلی، ۱۳۸۹). سه عامل (جاده، وسیله نقلیه و انسان) در بروز سوانح موثرند ولی عامل انسانی مهمترین نقش را ایفا می‌کند. در این زمینه متغیرهایی چون توجه، ادراک، خستگی، داروها، سن و. نقش تعیین کننده ای دارند.بررسی و شناسایی این عوامل می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از سوانح رانندگی داشته باشد.

لازم به تذکر است دو عامل مهم دیگر یعنی ایمن سازی جاده‌ها و به روز کردن تجهیزات وسایط نقلیه برای کاهش سوانح رانندگی هیچگاه نباید مورد غفلت قرار گیرد و مسئولین ذیربط برای نجات جان و مال انسانها باید در جهت تأمین امکانات ضروری در این زمینه ها نهایت تلاش را داشته باشند. امیدواریم مطالب این پژوهش بتواند در زمینه نقش عامل انسانی در کاهش سوانح رانندگی برای رانندگان عزیز، برنامه ریزان امور رفت و آمد و مسئولان ذیربط مفید واقع شود.

تحقیقات نشان داده‌اند که یکی از مهمترین عوامل انسانی که در ایجاد تصادفات نقش دارند شامل رفتارهای پرخطر رانندگی[۲] (منستید[۳] و همکاران،۱۹۹۰، به نقل از هاشمی،۱۳۹۰) است. رفتارهای پرخطر رانندگی شامل مجموعه رفتارهای غلط در رانندگی می‌باشد و ارتباط آن با جنسیت (رسنبلام و ولف[۴]، ۲۰۰۲)، سن (کانستانیو[۵] و همکاران، ۲۰۱۱)، عدم تجربه (لوی[۶]، ۱۹۹۰)، استرس (دونووان[۷] و همکاران، ۱۹۸۳)، مصرف الکل، پرخاشگری یا افسردگی (سیمون و کاربت[۸]، ۱۹۹۶)، تکانشگری و هیجان خواهی (آسلی، مک گورین و مک نئال، ۲۰۰۳)، کاهش توانائی شناختی (آدریان و راسکل[۹]، ۲۰۱۱) تایید شده است. در رابطه با رفتارهای پر خطر در ترافیک مردان بیش از زنان رفتارهای پر خطر رانندگی نشان می دهند و گرایش بیشتری نسبت به تخلفات رانندگی دارند در حالیکه زنان نسبت به مردان لغزش‌های رانندگی بیشتری را گزارش می کنند (راهودس و پیویک[۱۰]، ۲۰۱۰). تجربه رانندگی بطور منفی با رفتارهای رانندگی ایمن مرتبط است. بنابراین سال‌های اولیه رانندگی با میزان بالاتر تصادفات همراه است. تحلیل تصادفات اغلب نشان می‌دهد که خطر تصادف رانندگان جوانتر به خصوص فورأ بعد از گرفتن گواهینامه بالاتر است. رانندگان مبتدی، مهارت‌های ضعیف‌تری برای کنترل وسایل نقلیه دارند و کمبود مهارت های ادراکی و شناختی مورد نیاز برای رانندگان ایمن عامل دیگری است که رانندگی پرخطر را در رانندگان مبتدی و به خصوص در رانندگان جوان موجب می شود (هاشمی،۱۳۹۰).

از عوامل دیگری که بر رفتارهای پرخطر رانندگی اثر می گذارند نابهنجاری، سرپیچی از قوانین و مولفه‌های انگیزشی و اجتماعی است (ریسن[۱۱]، ۱۹۹۰ نقل از هاشمی، ۱۳۹۰). نابهنجاری یعنی انحراف از هنجارهای اجتماعی، افرادی که نمره بالاتر در نابهنجاری می گیرند، به احتمال بیشتری در رفتارهای پرخطر رانندگی و تصادف درگیر می‌شوند (اولتدال و راندمو[۱۲]، ۲۰۰۵).  انگیزش یکی از موضوعات مهم در تخلفات رانندگی است. این که چه عاملی رانندگان را برای مرتکب شدن به این رفتارها بر می‌انگیزد که خودشان و دیگران را در مرکز خطر قرار می‌دهند (فوروارد[۱۳]، ۲۰۰۹).  مطالعات نشان داده اند که یکی از عوامل فردی تاثیرگذار در تولید گره های ترافیکی عامل انگیزش و نگرش است.

هربرت اسپنسر[۱۴] (۱۸۶۲) نگرش را یک اصطلاح در روانشناسی اجتماعی در تلاش برای درک رفتار انسان معرفی کرد (به نقل از هاشمی،۱۳۹۰). دو الگوی اصلی در این زمینه الگوی نظریه عمل استدلالی[۱۵] (فیشبین و آیزن[۱۶]، ۱۹۵۷) و نظریه رفتار برنامه دار (آیزن، ۱۹۸۸) می‌باشد (به نقل از آرمیتیج و کنانر[۱۷]، ۲۰۰۱). نظریه رفتار برنامه دار شکل گسترده نظریه عمل استدلالی است.در طول دو دهه گذشته، نظریه رفتار برنامه دار به طور وسیعی برای مطالعات رفتار انسان،به خصوص در پیش بینی قصد افراد برای انجام رفتاری و درک رفتار اجتماعی به کار برده شده است (هاشمی،۱۳۹۰). بر طبق نظریه عمل استدلالی، اگر مردم رفتاری را مثبت ارزیابی کنند (نگرش) و اگر آنها فکر کنند که رفتارشان از نظر دیگران پسندیده است (هنجارهای ذهنی) و قصد بالایی برای انجام رفتار داشته باشند (انگیزش)، آن رفتار به احتمال خیلی زیاد انجام می‌شود.از نظر آیزن،این الگو تنها برای پیش بینی رفتارهایی است که تحت کنترل فرد است. به همین دلیل آیزن (۱۹۸۵) یک الگوی گسترده‌تری از آن را پیشنهاد کرد که عامل دیگری تحت عنوان کنترل رفتاری ادراک شده را در بر می‌گیرد و هر دو نوع رفتارهای ارادی و غیرارادی را شامل می‌شود (فوروارد، ۲۰۰۶). نظریه رفتار برنامه دار یک ساختاری از باورهای خودکارآمدی یا کنترل رفتاری ادراک شده را در یک چارچوب عمومی تر از ارتباط بین باورها، نگرش ها، قصدها و رفتار قرار می دهند (آیزن،۱۹۹۱).

عامل دیگر که در بروز رفتارهای پرخطر ترافیکی تصادفات و معضلات ترافیکی نقش دارند می‌توان به توانایی افراد در درک خطر اشاره کرد. توانایی درک خطر یک مهارت شناختی است و به طور کلی تحول آن وابسته به تحول شناخت است. اهمیت و ظرفیت شناختی و توانایی بازداری توجه از انحراف به عامل های نامربوط و حواس پرت کننده برای رشد مهارت درک خطر افراد در مطالعات طبیبی و ففر[۱۸] (۲۰۰۳ ،۲۰۰۷) مورد تایید قرار گرفت. درک خطرات اشاره به توانایی راننده به درک و بازشناسی خطر در حال ظهور در خیابان دارد که راننده را مجبور می کند سرعت یا جهت حرکتش را تغییر دهد. توانایی درک خطر مستلزم توانایی، وارسی و درک موقعیت بالقوه خطرناک در لحظه و توانایی پیش بینی ترافیکی است؛ اینکه چگونه موقعیت ترافیکی تغییر می‌یابد (مسون، ۲۰۰۳). در ابتدای یادگیری رانندگی در افراد مبتدی نسبت به باتجربه‌ها از لحاظ توانایی در درک خطر ضعیف هستند، درک خطر را می توان آموزش داد و به طور معکوسی با میزان تصادف در ارتباط است.

با توجه به نتایج تحقیقات که تجربه، توانایی درک خطر و نگرش نسبت به رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی بر بروز رفتارهای پرخطر ترافیکی اثر می‌گذارد دو سوال در پژوهش حاضر مطرح شد؟ سوال اول: آیا رفتارهای پرخطر ترافیکی، درک خطرات ترافیکی و نگرش در دو گروه رانندگان مبتدی و باتجربه متفاوت است؟ سوال دوم پژوهش: آیا آموزش موجب افزایش درک خطر، بهبود نگرش به رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی و کاهش میزان رفتار پرخطر ترافیکی در رانندگان مبتدی می شود؟

 ضرورت و اهمیت پژوهش

تصادفات ترافیکی یکی از معضلاتی است که اکثر کشورهای دنیا بدان گرفتارند و هر ساله میزان زیادی از مرگ و میرها به علت این تصادفات ایجاد می شود و گاه اثرات جبران ناپذیری را به بار می آورد. این در حالی است که بسیاری از این معضلات با آموزش و ایجاد نگرش صحیح در افراد نسبت به پدیده ی رانندگی را می توان کاهش داد. یکی از گروه‌هایی که وظیفه‌ی خطیر این آموزش و سبب شناسی آن را بر عهده دارند روانشناسان هستند.

اضطراب مسافرت، افسردگی، اضطراب کلی، اختلالات خواب، ترس مرتبط با تصادف، عصبانیت و رفتارهای پرخاشگرانه هیجانی از پیامدهای گزارش شده در افراد بعد از تصادفات ترافیکی می باشد (الیس و همکاران[۱۹]، ۱۹۹۸). آسیب‌های ترافیکی نه تنها بر فرد آسیب دیده بلکه بر خانواده او نیز اثرات فیزیکی و روانشناختی به همراه دارد (اورشن و همکاران، ۲۰۰۹). در پژوهش بریانت و همکاران[۲۰](۲۰۰۴) مشاهده شد که نشانه‌های اختلال استرس پس از سانحه در ۸۴ درصد مادران و افزایش سطح برانگیختگی به همراه تجربه دوباره سانحه در ۸۱ درصد از موارد وجود داشت. سه چهارم مادران احساس ترس شدیدی را تجربه می‌کردند و نیمی از آنها می­ترسند که کودکانشان ممکن است شدیداً آسیب دیده باشند و یا کشته شده باشند.

بنابراین بررسی این که چه عوامل انسانی بر بروز رفتارهای پرخطر رانندگی و احتمالاً تصادف تاثیر گذارند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. همچنین، در ایران خلاء تحقیقاتی در زمینه مقایسه ادراک خطر، رفتار پرخطر رانندگی و نگرش در افراد مبتدی و باتجربه و ارائه آموزش­­های مبتنی بر رویکردهای روانشناختی به رانندگان مبتدی وجود دارد.

 اهداف پژوهش

هدف کلی:

ارزیابی رفتارهای پرخطر ترافیکی، توانایی درک خطرات ترافیکی و نگرش در دو گروه رانندگان مبتدی و با تجربه و بررسی اثربخشی آموزشی بر درک خطر، نگرش و رفتارهای پر خطر ترافیکی رانندگان مبتدی.

 فرضیه های پژوهش

میزان رفتارهای پرخطر رانندگی در رانندگان مبتدی و باتجربه بطور معناداری متفاوت است.

میزان درک خطرات رانندگی در رانندگان مبتدی بطور معناداری کمتر از رانندگان باتجربه است.

میزان نگرش مثبت به رعایت قوانین رانندگی در رانندگان مبتدی نسبت به باتجربه بطور معناداری کمتر  است.

میزان رفتار پرخطر ترافیکی در گروه آزمایش پس از ارائه آموزش نسبت به گروه کنترل بطور معناداری کمتر است.

میزان درک خطرات ترافیکی در گروه آزمایش پس از ارائه آموزش نسبت به گروه کنترل بطور معناداری بیشتر است.

میزان نگرش مثبت در گروه آزمایش پس از ارائه آموزش نسبت به گروه کنترل بطور معناداری بیشتر است.

 تعاریف نظری و عملی متغیرها

تعاریف نظری

درک خطر: درک خطر قضاوت ذهنی است که فرد در مورد ویژگی‌ها و شدت یک خطر انجام می‌دهد (هورسویل[۲۱] و مک­کنا[۲۲]، ۱۹۹۹).

نگرش: یک گرایش روانشناسی می‌باشد که بوسیله ارزیابی یک رفتار ویژه با درجه‌ای از طرفداری کردن یا طرفداری نکردن مشخص می‌شود. شامل مولفه های زیر می شود (آیزن، ۱۹۹۱، ۱۹۸۸).

عقاید رفتاری: نتایج درک شده از یک رفتار می باشد.

ارزیابی نتایج: ارزیابی نتایج درک شده از یک رفتار می باشد.

هنجارهای انتزاعی: فشار اجتماعی درک شده برای انجام دادن یا ندادن یک رفتار مشخص می باشد.

عقاید هنجاری: درک ترجیهات اشخاصی می باشد که برای فرد مهم هستند مبنی بر اینکه آیا شخص باید رفتار مورد نظر را انجام دهد.

انگیزه برای تطابق: اندازه ای که یک فرد احساس می کند تمایل دارد تا رفتارش را با انواع مختلف فشار اجتماعی تطبیق کند.

کنترل رفتاری درک شده: درک درباره اینکه چقدر انجام دادن یک رفتار آسان یا مشکل می باشد.

عقاید کنترلی: عقیده درباره اینکه احتمال دارد که شخص منابع و فرصتهایی در اختیار داشته باشد

که به نظر می رسد برای انجام دادن آن رفتار لازم می باشد.

قصد: انگیزه شخص در حسی از برنامه آگاهانه اش می باشد که کوشش می کند تا یک رفتار را انجام دهد.

رفتار: یک عمل که در یک زمان بخصوصی انجام می شود و در اصطلاحاتی از خود عمل، زمینه و هدف توصیف می شود.

رفتارهای پرخطر: به مجموعه رفتارهای منفی در رانندگی که شامل رفتارهای پرخاشگرانه[۲۳]، تخلفات[۲۴]، لغزش‌ها[۲۵] و خطاها[۲۶]ست، رفتارهای پر خطر رانندگی گفته می شود (ریزن و همکاران، ۱۹۹۰).

راننده مبتدی و باتجربه: راننده کسی است که دارای حداقل سن ۱۸ سال تمام باشد. گواهی نامه رانندگی به کسانی داده می شود که دارای گواهی سلامت جسمی و روانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی، قبولی در آزمون‌های آیین نامه و مهارت عملی رانندگی با وسیله نقلیه مربوط باشد، این نوع گواهینامه برای درخواست کنندگان در اولین مرحله با اعتبار موقت یک ساله صادر می شود و در مدت یاد شده دارنده آن مکلف به رعایت محدودیت ها و شرایط ویژه ای می باشد که در صورت رعایت آنها و رعایت مقررات آیین نامه راهنمایی و رانندگی تا ۵ سال تمدید خواهد شد که به این دسته از رانندگان مبتدی می گویند، و پس از تمدید مجدد آن و تبدیل به گواهینامه ۱۰ساله راننده باتجربه تلقی می گردند. شرایط و ضوابط مربوط به رانندگی با گواهی نامه موقت و نحوه تبدیل آن، به موجب دستورالعملی است که به پیشنهاد راهنمایی و رانندگی و تصویب وزیر کشور، مشخص و اعلام می گردد (سواری، ۱۳۸۴).

برنامه آموزشی کوتاه مدت مبتنی بر تئوری رفتار برنامه­دار: این روش آموزشی بر اساس مطالعات  انجام شده در دو حوزه درک خطر و انگیزش و نگرش نسبت به انجام رفتار خاصی توسط هورسویل و مک­کنا (۱۹۹۹) و نورفرن[۲۷] و راندوم (۲۰۰۹) و آیزن (۱۹۹۱) است. فرض اساسی این دیدگاه این است که تعیین کننده اصلی رفتار انسان ، قصدهای رفتاری است. زیربنای شکل گیری قصدها سه مولفه مستقل نگرش نسبت به پیامد رفتار، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری ادراک شده هستند.

تعریف عملیاتی متغیرها

در این پژوهش سه متغیر وابسته ادراک خطر، انگیزه و نگرش نسبت به رعایت سرعت و سبقت مجاز و رفتارهای پرخطر رانندگی سنجیده می­شوند. متغیر مستقل در مطالعه اول مبتدی و باتجربه بودن و در مطالعه دوم گروه آزمایش و کنترل است.

درک خطر: منظور از درک خطر نمره‌ای است که آزمودنی از پرسشنامه ۳۹ سوالی درک خطرات ترافیکی (نورفرن و راندوم، ۲۰۰۹) که احساس خطر در موقعیت های مختلف ترافیکی را می­سنجد، کسب می کند.

نگرش: منظور از نگرش، نمره ای است که آزمودنی از پرسشنامه­ای مشتمل بر ۲۴ سوال تهیه شده براساس تئوری رفتار برنامه دار (آیزن، ۱۹۹۱) بدست می آورد.

رفتارهای پرخطر ترافیکی: منظور از رفتارهای پرخطر (لغزش ها، خطاها، تخلفات پرخاشگرانه و معمولی) نمره‌ای است که آزمودنی از پرسشنامه رفتار رانندگی لاجون[۲۸] و همکاران (۲۰۰۴) فرم ۲۷سوالی آن کسب می کند.

راننده مبتدی و باتجربه: در تعریف عملیاتی، راننده مبتدی به کسی گفته می شود که بدون در نظر گرفتن تعداد سال های اخذ گواهینامه رانندگی تجربه رانندگی کمتر از ۵ سال دارند و باتجربه کسی است که تجربه رانندگی بیش از ۵ سال دارد.

برنامه آموزشی کوتاه مدت مبتنی بر تئوری رفتار برنامه­دار: این روش آموزشی بر اساس مطالعات انجام شده در دو حوزه درک خطرات ترافیکی و انگیزش و نگرش نسبت به رفتار رانندگی با سرعت و سبقت مجاز توسط هورسویل و مک­کنا (۱۹۹۹) و نورفرن و راندوم (۲۰۰۹) و آیزن (۱۹۹۱) انجام شده تدوین گردید. در این برنامه دربرگیرنده مولفه­های نگرشی شامل نگرش نسبت به پیامدهای رانندگی با سرعت/ سبقت مجاز، ذهنیت فرد نسبت به هنجارها و تصور فرد از توانایی خود در کنترل رفتار رانندگی با سرعت/سبقت مجاز و شناسائی موقعیت­های خطر در ترافیک بود. این برنامه آموزشی بصورت  ۵ جلسه،  به مدت ۱ساعت ارائه ­شد.

[

تعداد صفحه :۱۵۸

قیمت :۳۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  [email protected]