Get a site

برچسب: فراشناختی

پایان نامه مقایسه میزان خودکارآمدی و استفاده از راهبردهای شناختی و فراشناختی در بین دانشجویان مشروط و غیر مشروط دانشگاه قم

پایان نامه رشته روانشناسی تربیتی

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد رشته روانشناسی تربیتی

عنوان:

مقایسه میزان خودکارآمدی و استفاده از راهبردهای شناختی و فراشناختی در بین دانشجویان مشروط و غیر مشروط دانشگاه قم

استاد راهنما:

دکتر عباس حبیب زاده

 

 

 

فهرست مطالب:

فصل اول: کلیات پژوهش‌

۱-۱- مقدمه. ۱

۱-۲- بیان مسئله. ۳

۱-۳- اهمیت و ضرورت پژوهش ۴

۱-۴- اهداف پژوهش ۶

۱-۴-۱- هدف کلی ۶

۱-۴-۲- هدف های فرعی ۶

۱-۵- پرسشهای پژوهش ۷

۱-۵-۱- پرسش اصلی ۷

۱-۵-۲- پرسشهای فرعی ۷

۱-۶- فرضیه های پژوهش ۷

۱-۶-۱- فرضیه ی اصلی ۷

۱-۶-۲- فرضیه های فرعی ۸

۱-۷- تعریف متغیرهای پژوهش ۸

۱-۷-۱- خودکارآمدی ۸

۱-۷-۱-۱-تعریف مفهومی ۸

۱-۷-۱-۲-تعریف عملیاتی ۹

۱-۷-۲- راهبردهای  شناختی ۹

۱-۷-۲-۱-تعریف مفهومی ۹

۱-۷-۲-۲- تعریف عملیاتی ۹

۱-۷-۳-راهبردهای فراشناختی ۱۰

۱-۷-۳-۱-تعریف مفهومی ۱۰

۱-۷-۳-۲-تعریف عملیاتی ۱۰

۱-۷-۴-مشروطی ۱۰

۱-۷-۴-۱-تعریف مفهومی ۱۰

۱-۷-۴-۲-تعریف عملیاتی ۱۰

 

فصل دوم: پیشینه نظری و عملی پژوهش

۲-۱- مقدمه. ۱۲

۲-۲- خودکارآمدی ۱۲

۲-۲-۱- فرایندهای واسطه ای خودکارآمدی ۱۶

۲-۲-۱-۱- فرایندهای شناختی ۱۶

۲-۲-۱-۲- فرایندهای انگیزشی ۱۶

۲-۲-۱-۳-فرایندهای عاطفی ۱۹

۲-۲-۱-۴- فرایندهای انتخابی ۲۰

۲-۲-۲- ظرفیت ها و قابلیت های مؤثر در خودکارآمدی ۲۰

۲-۲-۲-۱-  قابلیت رمزگذاری ۲۱

۲-۲-۲-۲- قابلیت دوراندیشی ۲۱

۲-۲-۲-۳- قابلیت جایگزینی و الگوبرداری ۲۲

۲-۲-۲-۴- قابلیت خودتنظیمی ۲۲

۲-۲-۲-۵- قابلیت خودانعکاسی (خوداندیشی) ۲۳

۲ـ۳ـ راهبردهای یادگیری ۲۳

۲-۳- ۱- راهبردهای شناختی ۲۶

۲-۳-۱-۱- راهبرد‌های تکرار یا مرور ۲۷

۲ـ۳ـ۱ـ۲ ـ راهبرد بسط و گسترش معنایی ۳۱

۲ـ۳ـ۱ـ ۳ـ  راهبرد سازمان‌دهی ۳۷

۲ـ۳ ـ۲ ـ راهبردهای فراشناختی ۴۱

۲-۳-۲-۱- راهبردهای برنامه‌ریزی ۴۳

۲-۳-۲-۲-راهبردهای نظارت و  ارزشیابی ۴۴

۲-۳-۲-۳- راهبردهای نظم دهی ۴۵

۲-۳-۳- تفاوت‌های جنسیتی در استفاده از راهبردهای یادگیری ۴۹

۲ـ۳ـ ۴ـ رشد  و  راهبردهای یادگیری ۴۹

۲-۴- مشروطی ۵۲

۲-۴-۱-علل مشروطی ۵۲

۲-۴-۱-۱-عوامل فردی ۵۳

۲-۴-۱-۲-عوامل درون سازمانی ۵۵

۲-۴-۱-۳-عوامل برون سازمانی ۵۶

۲ـ۵ ـ پیشینه پژوهشی تحقیق ۵۸

۲ ـ۵ ـ ۱ـ خودکارآمدی ۵۸

۲- ۵ -۱-۱- پژوهش‌های صورت گرفته خارجی ۵۸

۲- ۵ -۱-۲- پژوهش‌های صورت گرفته داخلی ۵۹

۲ ـ۵ ـ ۲ـ راهبردهای شناختی و فراشناختی ۶۰

۲ ـ۵ ـ ۲ـ۱ ـ پژوهش های صورت گرفته خارجی ۶۰

۲ ـ۲ ـ ۲ـ۲ ـ پژوهش های صورت گرفته داخلی ۶۳

۲-۶- نتیجه گیری ۶۵

 

فصل سوم :روش شناسی

۳-۱- مقدمه. ۶۸

۳-۲- نوع و روش انجام پژوهش ۶۸

۳-۳- جامعه آماری پژوهش ۶۹

۳-۴-حجم نمونه و روش نمونه‌گیری ۷۱

۳-۵- ابزار اندازه‌گیری پژوهش ۷۳

۳-۵-۱- پرسشنامه خودکارآمدی ۷۳

۳-۵-۱-۱-پایایی ۷۳

۳-۵-۱-۲- روایی ۷۴

۳-۵-۲- پرسشنامه راهبردهای یادگیری ۷۴

۳-۵-۲-۱-پایایی ۷۶

۳-۵-۲-۲- روایی ۷۶

۳-۶- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها ۷۷

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

۴-۱- مقدمه. ۷۹

۴-۲- توصیف داده ها ۸۰

۴-۲-۱- سن ۸۰

۴-۲-۲- وضعیت تاهل ۸۱

۴-۲-۳- داده های مربوط به متغیرهای اصلی پژوهش ۸۳

۴-۳- آزمون معنادار بودن متغیرها ۸۳

۴-۳-۱- بررسی نرمال بودن داده ها ۸۴

۴-۴- تحلیل استنباطی فرضیه های پژوهش ۸۴

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

۵-۱- مقدمه. ۱۰۹

۵-۲- خلاصه پژوهش ۱۰۹

۵-۳- بحث و بررسی فرضیه های پژوهش ۱۱۰

۵-۳-۱- فرضیه  اول ۱۱۰

۵-۳-۲- فرضیه دوم. ۱۱۲

۵-۳-۳- فرضیه سوم. ۱۱۳

۵-۳-۴- فرضیه چهارم. ۱۱۶

۵-۳-۵- فرضیه پنجم. ۱۱۷

۵-۳-۶- فرضیه ششم. ۱۱۷

۵-۴- نتیجه گیری کلی ۱۱۸

۵-۵- مشکلات و محدودیت‌ های پژوهش ۱۱۹

۵-۶- پیشنهاد های پژوهشی ۱۱۹

۵-۷-  پیشنهادهای کاربردی ۱۲۰

منابع. ۱۲۱

 

پیوست ها

الف: پرسشنامه خودکارآمدی عمومی شرر ۱۲۹

ب: پرسشنامه راهبردهای یادگیری(شناختی و فراشناختی) ۱۳۰

 

فهرست جداول

جدول ۲-۱- انواع راهبردهای شناختی و مصادیق آن ۴۰

جدول ۲-۲- انواع راهبردهای فرا شناختی و مصادیق آن ۴۵

جدول ۳-۱- جامعه  اول پژوهش ( دانشجویان مشروط)  به تفکیک دانشکده ها و مقاطع تحصیلی ۶۹

جدول ۳-۲- جامعه دوم پژوهش (دانشجویان غیر مشروط ) به تفکیک دانشکده ها و مقاطع تحصیلی ۷۰

جدول۳-۳- نمونه اول پژوهش ( دانشجویان مشروط )  به تفکیک دانشکده ها و مقاطع تحصیلی ۷۱

جدول۳-۴- نمونه  دوم پژوهش  (دانشجویان  غیر مشروط) به تفکیک دانشکده ها و مقاطع تحصیلی ۷۲ جدول۳-۵- سوال های مربوط به هریک از راهبردهای شناختی و فراشناختی ۷۵

جدول ۴-۱- شاخص های توصیفی سن افراد  نمونه  اول (دانشجویان مشروط) ۸۰

جدول۴-۲- شاخص های توصیفی سن افراد  نمونه  دوم  (دانشجویان غیر مشروط ) ۸۱

جدول۴-۳- شاخص های توصیفی وضعیت تاهل افراد نمونه اول (دانشجویان مشروط ) ۸۱

جدول۴-۴- شاخص های توصیفی وضعیت تاهل افراد  نمونه دوم  (دانشجویان غیر مشروط) ۸۲

جدول۴-۵- توصیف داده های جمع آوری شدن در هر متغیر. ۸۳

جدول ۴-۶-  نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنف در بررسی نرمال بودن داد های متغیرهای پژوهش ۸۴

جدول ۴-۷- مشخصات توصیفی متغیر خودکارآمدی در دو گروه دانشجویان مشروط و غیر مشروط ۸۵

جدول ۴-۸- آزمون  t  مستقل جهت مقایسه  خودکارآمدی در دو گروه دانشجویان مشروط  و غیر مشروط   ۸۵

جدول ۴- ۹-  مشخصات توصیفی متغیر راهبردهای شناختی در دو  گروه دانشجویان مشروط و غیرمشروط   ۸۶

جدول۴-۱۰- نتایج تحلیل واریانس چند متغیری(مانوا) بر روی نمرات راهبردهای شناختی دانشجویان مشروط وغیر مشروط   ۸۷

جدول۴-۱۱-نتایج اثرات بین آزمودنی ها روی نمرات راهبردهای شناختی دانشجویان مشروط و غیر مشروط   ۸۷

جدول۴ -۱۲-  مشخصات توصیفی متغیر راهبردهای فراشناختی در دو گروه مشروط و غیر مشروط ۸۸

جدول۴-۱۳- نتایج تحلیل واریانس چند متغیری(مانوا) بر روی نمرات راهبردهای فرا شناختی دانشجویان مشروط وغیر مشروط   ۸۹

جدول۴-۱۴- نتایج اثرات بین آزمودنی ها روی نمرات راهبردهای فرا شناختی دانشجویان مشروط وغیر مشروط   ۸۹

جدول  ۴ -۱۵- ماتریس همبتسگی بین راهبردهای شناختی و فراشناختی در دانشجویان مشروط ۹۰

جدول ۴-۱۶- نتایج تحلیل رگرسیون در خصوص رابطه راهبردهای شناختی و فراشناختی در دانشجویان مشروط   ۹۱

جدول ۴-۱۷- ضرایب رگرسیون در خصوص پیش بینی راهبردهای فراشناختی با بهره گرفتن از ابعاد راهبردهای شناختی در دانشجویان مشروط   ۹۲

جدول۴ -۱۸- ماتریس همبتسگی بین راهبردهای شناختی و فراشناختی در دانشجویان غیر مشروط ۹۳

جدول ۴-۱۹- نتایج تحلیل رگرسیون در خصوص رابطه راهبردهای شناختی و فراشناختی در دانشجویان غیر مشروط   ۹۴

جدول ۴-۲۰- ضرایب رگرسیون در خصوص پیش بینی راهبردهای فراشناختی با بهره گرفتن از ابعاد راهبردهای شناختی در بین دانشجویان غیر مشروط   ۹۴

جدول ۴-۲۲- همبستگی راهبردهای شناختی با خودکارآمدی در دانشجویان مشروط ۹۶

جدول ۴-۲۳-  نتایج تحلیل رگرسیون در خصوص پیش بینی خودکارآمدی با بهره گرفتن از ابعاد راهبردهای شناختی (بسط و گسترش ) در بین دانشجویان مشروط ۹۷

جدول ۴-۲۴- ضرایب رگرسیون در خصوص پیشبینی خودکارآمدی با بهره گرفتن از ابعاد راهبردهای شناختی در بین دانشجویان مشروط   ۹۷

جدول ۴-۲۵- همبستگی راهبردهای شناختی با خودکارآمدی در دانشجویان غیرمشروط ۹۸

جدول ۴-۲۶-  نتایج تحلیل رگرسیون در خصوص پیش بینی خودکارآمدی با بهره گرفتن از ابعاد راهبردهای شناختی  (سازماندهی) دربین دانشجویان غیر مشروط ۹۹

جدول ۴-۲۷- ضرایب رگرسیون در خصوص پیشبینی خودکارآمدی با بهره گرفتن از ابعاد راهبردهای شناختی در بین دانشجویان غیر مشروط   ۱۰۰

جدول ۴-۲۹- همبستگی بین راهبردهای فراشناختی و خودکارآمدی در بین دانشجویان مشروط ۱۰۲

جدول ۴-۳۰- نتایج تحلیل رگرسیون برای  پیش بینی خودکارآمدی دانشجویان مشروط با بهره گرفتن از ابعاد راهبردهای فراشناختی   ۱۰۳

جدول ۴-۳۱-  ضرایب رگرسیون برای پیش بینی خودکارآمدی دانشجویان مشروط با بهره گرفتن از ابعاد راهبردهای فراشناختی   ۱۰۴

جدول ۴-۳۲- ضریب همبستگی بین راهبردهای فراشناختی با خودکارآمدی در بین دانشجویان غیر مشروط   ۱۰۵

جدول ۴-۳۳- نتایج تحلیل رگرسیون برای  پیش بینی خودکارآمدی دانشجویان غیر مشروط با بهره گرفتن از ابعاد راهبردهای فراشناختی   ۱۰۶

جدول ۴-۳۴-  ضرایب رگرسیون برای پیش بینی خودکارآمدی دانشجویان غیر مشروط با بهره گرفتن از ابعاد راهبردهای فراشناختی   ۱۰۶

 

فهرست اشکال و نمودارها

شکل ۲-۱- طبقه بندی انواع راهبردهای یادگیری ۲۵

چکیده

هدف پژوهش حاضر مقایسه میزان خودکارآمدی و استفاده از راهبردهای شناختی و فراشناختی در دانشجویان مشروط و غیر مشروط دانشگاه قم است. این پژوهش از نوع علی- مقایسه ای و جامعه تحقیق آن شامل تمام دانشجویان پسر مشروط (۳۱۲ نفر) و عادی (۴۲۷۵ نفر) دانشگاه قم در سال ۹۳-۱۳۹۲ بود. حجم نمونه با بهره گرفتن از فرمول کوکران  ۱۷۲ نفر به دست آمد. که این تعداد در گروه دانشجویان مشروط با بهره گرفتن از روش نمونه گیری در دسترس و در گروه غیر مشروط با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شد. در این پژوهش برای گرداوری داده ها از پرسشنامه خودکارآمدی عمومی شرر و همکاران (۱۹۸۲) و همچنین پرسشنامه راهبردهای یادگیری کرمی (۱۳۸۱) استفاده شد. نتایج تجزیه تحلیل آماری داده ها که با بهره گرفتن از آزمون های آماری تحلیل واریناس چند متغیری(مانوا)، t مستقل، رگرسیون و ضریب همبستگی پیرسون انجام شد، نشان دهنده این مطلب است که بین دانشجویان مشروط و غیر مشروط از نظر میزان خودکارآمدی و همچنین استفاده از راهبردهای فراشناختی تفاوت معناداری وجود دارد ولی از نظر استفاده از راهبردهای شناختی بین آن دو گروه تفاوت معناداری مشاهده نشد. بنابراین توجه به مفهوم خودکارآمدی و افزایش استفاده از راهبردهای فراشناختی برای بالا بردن احتمال موفقیت تحصیلی دانشجویان ضروری به نظر می رسد.

۱-۱- مقدمه
رشد و بالندگی در هر جامعه ای تاحدودی می تواند مرهون نظام آموزشی و دانشگاهی آن جامعه باشد. بر این اساس همه ساله کشورهای مختلف منابع قابل توجهی از درآمد ملی خود را صرف آموزش و تعلیم و تربیت دانشجویان خود می کنند اما برخی از عوامل وجود دارند که موجب هدر رفتن بخشی از این سرمایه و یا تحمیل هزینه های اضافی بر دولت ها می گردد که یکی از این عوامل مشروط شدن دانشجویان است.

پژوهش های مختلف نشان داده است که برای شناخت و کاهش این مشکل علاوه بر عوامل مدیریتی و آموزشی، باید به بعد روانی و اجتماعی دانشجویان نیز توجه کرد (زینلی پور،زارعی، اقبالی، ۱۳۸۸). لذا انگیزه ها، راهبردهای یادگیری و مطالعه، توانایی ها و تمایلات دانشجویان را نیز باید مورد توجه قرار داد.

بلوم[۱] (۱۹۸۹) در مدل آموزشگاهی خود شواهدی ارائه کرده است که ویژگی های عاطفی دانش آموزان و دانشجویان در جریان یادگیری هم نقش علت و هم نقش معلول را دارند ( زینلی پور و همکاران، ۱۳۸۸). در نتیجه مفهومی که دانشجویان از خود دارند، کوشش ها و پیشرفت های آنها را تحت تاثیر قرار می دهد، که در این رابطه مفهومی که افراد از توانایی های خود برای انجام کار و فعالیت دارند را خودکارآمدی[۲] می نامند (بندورا[۳]، ۱۹۷۷). بر اساس نظریه یادگیری اجتماعی[۴] بندورا باورهای خودکارآمدی بر انتخاب های افراد، رشته تحصیلی آنان و فعالیت هایی که انجام می دهند تاثیر می گذارد و افراد تمایل دارند به فعالیت های بپردازند که از انجام دادن آنها احساس اطمینان کند و از انجام کارهایی که احساس می کند توانایی انجام آن را ندارند پرهیز می کنند و به عبارت دیگر باورهای خودکارآمدی تعیین می کند که تا چه اندازه ای برای فعالیت های خود انرژی مصرف کنند و در برابر موانع و مشکلات تا چه میزان مقاومت کنند (زارع زاده و کدیور، ۱۳۸۶).

از طرف دیگر راهبردهایی که دانشجویان برای مطالعه و یادگیری از آن استفاده می کنند نیز می تواند در عملکرد تحصیلی آنها موثر باشد، به طور کلی در مورد راهبردهای مختلف یادگیری به دو نوع از راهبردها یعنی راهبرد شناختی و راهبرد فراشناختی[۵] تأکید شده است. چنانچه در یـک فراتحلیل، ونگ[۶] و همکاران(۲۰۰۰)، (به نقل از مصطفایی و محبوبی، ۱۳۸۵) در مورد عوامل مؤثر بـر یـادگیری دانش آموزان، نشان دادند که از میان ۲۲۸ عامل مؤثر در یادگیری، فرآیندهای شناختی و فراشناختی بیشترین تأثیر را بر یادگیری دانش آموزان دارد.

بایلر[۷] (۲۰۰۱) شناخت را به عنوان فرایندها یا جریان هایی که که به کمک آن یادگیری، یادآوری و تفکر صورت می گیرد، تعریف کرد. به عبارت دیگر، شناخت به فرآیندهای درونی ذهنی و راه ها و فرآیندهایی که ما به وسیله آن اطلاعات را مورد توجه قرار می دهیم و آنها را به حافظه می سپاریم و در مواقع نیاز از آنها استفاده می کنیم گفته می شود. که این راهبردها در سه دسته کلی تکرار یا مرور، بسط و گسترش و سازمان دهی قرار می گیرد (سیف، ۱۳۹۰).

به گفته اسلاوین[۸] فراشناخت نیز به شناخت شناخت، دانستن درباره دانستن و یا دانش فرد درباره چگونگی یادگیری خودش گفته می شود. دانش فراشناختی نیز شامل سه نوع دانش مربوط به خود یادگیرنده، دانش مربوط به تکلیف یا موضوع یادگیری و دانش مربوط به راهبردهای شناختی و چگونگی به کارگیری آنها است (به نقل از سیف، ۱۳۹۰).

بنابر آنچه که در بالا آمد، شناسایی و ارتقای آنچه که در موفقیت تحصیلی و جلوگیری از مشروط شدن دانشجویان تاثیر گذار است بسیار مهم می باشد. به همین خاطر هدف پژوهش حاضر مقایسه دانشجویان مشروط و غیر مشروط از نظر میزان خودکارآمدی و استفاده از راهبردهای شناختی و فراشناختی می باشد.

 

تعداد صفحه : ۱۵۸

قیمت : 14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :               [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***

پایان نامه اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر بر انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی معتادین وابسته به مواد افیونی

پایان نامه اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر بر انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی معتادین وابسته به مواد افیونی

پایان نامه

گرایش : مشاوره و راهنمایی

واحد علوم تحقیقات

پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی “MA”

گرایش مشاوره و راهنمایی

موضوع:

اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر بر انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی معتادین وابسته به مواد افیونی

استاد راهنما:

جناب آقای ابراهیم نامنی

 

 

 

فهرست مطالب:
چکیده ۱

فصل اول: کلیات تحقیق. ۲

مقدمه ۳

اهمیت و ضرورت پژوهش. ۱۱

اهداف پژوهش. ۱۳

فرضیه های پژوهش. ۱۳

تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیر ها ۱۴

فصل دوم: ادبیات و پیشینه پژوهش. ۱۶

مفهوم انعطاف پذیری کنشی. ۱۷

دیدگاه های انعطاف پذیری کنشی. ۲۲

باورهای فراشناختی. ۲۶

الگوهای باورهای فراشناختی. ۲۹

انواع باورهای فراشناختی. ۳۴

تاریخچه گروه درمانی. ۴۱

گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر. ۴۶

سوءمصرف مواد ۴۹

دیدگاه های گرایش به بیماری سوءمصرف مواد ۶۳

بازنگری پژوهش ها ۷۰

فصل سوم: روش شناسی پژوهش. ۸۰

روش تحقیق. ۸۰

جامعه آماری. ۸۱

نمونه گیری و حجم نمونه پژوهش. ۸۱

ابزار پژوهش. ۸۱

نحوه اجرای پژوهش. ۸۲

جلسات گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر. ۸۳

روش تجزیه و تحلیل اطلاعات ۸۷

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها ۸۸

الف) یافته های توصیفی. ۸۹

ب) یافته های مربوط به آزمون فرضیه های تحقیق. ۹۴

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری. ۹۹

خلاصه فصل. ۱۰۰

محدودیت های پژوهش. ۱۰۴

پیشنهادهای پژوهش. ۱۰۵

پیشنهادهای کاربردی. ۱۰۵

چکیده انگلیسی. ۱۲۱

فهرست جداول

جدول ۲-۱: طبقات مختلف مواد ۸۹

جدول ۴-۱: فراوانی و درصد فراوانی معتادین مبتلا به سوءمصرف مواد افیونی بر حسب طبقات سن. ۸۹

جدول ۴-۲: فراوانی و درصد فراوانی معتادین مبتلا به سوءمصرف مواد افیونی بر حسب سطح تحصیلات   ۹۰

جدول ۴-۳: فراوانی و درصد فراوانی معتادین مبتلا به سوءمصرف مواد افیونی بر حسب تاهل. ۹۰

جدول ۴-۴: فراوانی و درصد فراوانی معتادین مبتلا به سوءمصرف مواد افیونی بر حسب مرحله انگیزشی  ۹۱

جدول ۴-۵: میانگین و انحراف معیار نمره های انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی گروه های آزمایش و کنترل در مرحله پیش آزمون. ۹۲

جدول ۴-۶: نتایج آزمون کلموگروف- اسمیرنف در مورد پیش فرض نرمال بودن توزیع نمرات انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی. ۹۴

جدول ۴-۷: نتایج آزمون بررسی پیش فرض همگنی شیب های رگرسیون متغیرهای تحقیق دو گروه در جامعه ۹۵

جدول ۴-۸: نتایج آزمون لوین در مورد پیش فرض تساوی واریانس های نمره ها متغیرهای تحقیق دو گروه در جامعه ۹۵

جدول ۴-۹: نتایج تحلیل کواریانس چند متغیری بر روی میانگین نمرات پس آزمون انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی گروه های آزمایش و کنترل با کنترل پیش آزمون. ۹۶

جدول ۴-۱۰: نتایج تحلیل کواریانس یک راهه در متن مانکوا بر روی میانگین نمرات انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی گروه های آزمایش و کنترل با کنترل پیش آزمون. ۹۷

چکیده
هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر بر انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی معتادین وابسته به مواد افیونی بود. نمونه پژوهش شامل ۳۰ (۱۵ نفر گروه آزمایش، ۱۵ نفر گروه کنترل) از معتادین بود که به صورت نمونه گیری در دسترس و داوطلبانه انتخاب شدند. طرح پژوهش از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود و به ابزارهای پژوهش که عبارت بودند از پرسشنامه انعطاف پذیری کنشی کانور و دیویدسون (۲۰۰۳) و پرسشنامه باورهای فراشناختی (۳۰-MCQ) پاسخ دادند. برای تحلیل داده ها از روش تحلیل کواریانس (مانکوا) استفاده شد. نتایج حاصل از تحلیل داده ها نشان داد، گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر باعث افزایش انعطاف پذیری کنشی و کاهش باورهای فراشناختی معتادین وابسته به مواد افیونی گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شد.

مقدمه
بسیاری از برنامه‌های درمان سومصرف مواد توجه خاصی به گروه‌درمانی دارد و در برنامه‌های درمانی به یک روش مرسوم تبدیل شده است. بعضی معتقدند گروه‌درمانی بهترین روش برای درمان معتادان می‌باشد. زیرا امکان صحبت در مورد مشکلات، شناخت دامنه اثر مواد بر زندگی فرد، درک و فهم بهتر احساسات و رفتارهای خود و دیگران، بررسی و بحث و تبادل نظر در مورد مشکلات مربوط به فرایند درمان و بررسی تعهدات رفتاری ویژه‌ای که از عود بیماری جلوگیری می‌کند را فراهم می آورد (وزیریان، ۱۳۹۱).

گروه درمانی القا و ابقای امید در تمام روش های روان‌درمانی را دارد و تقش تعیین‌کننده‌ای دارد. داشتن امید نه تنها باعث‌ ماندن فرد در گروه (ادامه درمان‌) می‌شود تا سایر عوامل درمانی بتوانند تأثیر خود را داشته باشند، بلکه ‌اعتقاد به روش درمان‌، خود می‌تواند در نتیجه درمان مؤثر باشد. دیدن اینکه دیگران در گروه بهبود پیدا کرده‌اند فرد را امیدوار می‌کند و این خود عامل محرکی جهت ادامه درمان می‌شود. البته باور درمانگر به ‌روش درمانی و خودباوری وی از اهمیت زیادی برخوردار است (هافتن، کرک، سالکووسکیس و کلارک،۲۰۰۷، ترجمه قاسم زاده،۱۳۹۲).

اما در ارتباط با سومصرف مواد مخدر باید گفت که این ابتلا یک بیماری مزمنی است که توام با اختلالات انگیزیشی شدید و از دست دادن تسلط رفتاری است و منجر به ویرانی شخصیت می شود. میلیون ها انسان از این اختلال رنج می برند که اغلب با دیگر بیماری های روانی بروز و ظهور یافته و هزینه های اقتصادی و اجتماعی گوناگونی را بر جامعه تحمیل می کند (دالاس[۱]،۲۰۱۳).

عوامل متعددی در اعتیاد افراد دخالت دارند مانند عوامل فردی، خانوادگی، زیستی و اجتماعی که شناسایی آنها برای نجات معتاد از اهمیت ویژه ای برخوردار است. کنترل اعتیاد مستلزم برنامه ریزی صحیح و صرف بودجه های هنگفت می باشد که در دو بخش کاهش عرضه و کاهش تقاضا صورت می گیرد (قائدی و قائدی،۱۳۹۲).

در بحث کاهش تقاضا، پیشگیری یک مقوله فوق العاده مهم است که به دلیل کارایی، اثربخشی و مقرون به صرفه بودن از جایگاه ویژه ای در کنترل اعتیاد برخوردار است.  نگاه کلی و خط مشی اصلی در برنامه های پیشگیرانه بر روی ویژگی های افراد معتاد، متمرکز بوده و مداخلات و اقدامات پیشگیرانه برای زندگی افراد سالم نیز بر همین مبنا طراحی و برنامه ریزی شده اند (قاسمی،۱۳۹۱).

اصل اتکای روانی مقدم بر تاثیر اعتیاد بر جسم است، زیرا شخص معتاد پیش از آنکه تعادل جسمانی خود را از دست بدهد تعادل روانی خود را تا رسیدن به دارو از دست می دهد. غالب معتادان به ویژه مصرف کنندگان مواد افیونی به بیماری های روانی دچار می شوند. فرد معتاد نسبت به اعضای خانواده خود احساس مسئولیت نمی کند (شکوه، ۱۳۹۳).

موقعیت اجتماعی او متزلزل است و به دیگران اعتماد ندارد. برآوردن نیازهای خود را مقدم بر دیگران می داند. روابط اجتماعی معتاد بسیار سطحی و تصنعی بوده، به ندرت می تواند پیوندهای مستحکم عاطفی و وفاداری و تعهد داشته باشد. چنین فردی فقط برای کسی که بتواند برای او مواد مخدر تهیه کند اهمیت قایل است. ارتکاب جرایم معتادان به علت ضعف روابط انسانی هر روز بیشتر می شود و به همین دلیل اعتماد عمومی و اهمیت اجتماعی به خطر می افتد. زیرا اکثر معتادان ناگریز برای تامین مواد مخدر به راه های نادرست نظیر دزدی، تجاوز به دیگران و آدمکشی روی می آورند (ستوده، ۱۳۸۹).

اعتیاد به مواد افیونی از شایعترین اعتیاد هاست. مواد افیونی به چندین زیر مجموعه تقسیم می شوند، از جمله شیره، هروئین، متادون، مرفین و . که ایجاد وابستگی های جسمی و روانی می کنند. عوارض و آثار مصرف مواد افیونی تقریبا شبیه به هم هستند که می توان به مواری از جمله یبوست دائم، کاهش میل و توانایی جنسی در مردان و . اشاره نمود (باوی، ۱۳۸۸).

وابستگی به مواد افیونی به مجموعه ای از نشانه های فیزیولوژیکی، رفتاری و شناختی اطلاق می شود که روی هم رفته نشان دهنده تداوم مصرف داروهای افیونی با وجود مشکلات شدید ناشی از مصرف آنهاست (کاپلان، سادوک و سادوک، ۲۰۰۳، ترجمه رفیعی و رضاعی، ۱۳۸۲).

باید اشاره نمود که عوامل شناختی انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی افراد وابسته به مواد افیونی به دلیل داشتن مشکلات و اضمحلال روانی دچار اختلال هستند و روش های درمانی که بتواند مشکلات شناختی و ذهنی این افراد را تعدیل نماید، بسیار مهم است و نیازمند تحقیق در این مورد است. موقوله انعطاف پذیری کنشی از جمله ابعاد شناختی بسیار مهم برای افرادی است که در حال ترک هستند. اسکندری (۱۳۹۰) در پژوهشی با عنوان بررسی مقایسه انعطاف پذیری کنشی و ناگویی هیجانی در افراد وابسته به مواد روانگردان و افراد عادی در یک نمونه ۱۵۰ نفری، نشان داد که بین انعطاف پذیری کنشی و ناگویی هیجانی در افراد وابسته به مواد روانگردان و افراد عادی تفاوت معناداری وجود دارد و افراد وابسته به مواد روانگردان به نسبت افراد عادی انعطاف پذیری کنشی پایین تر و ناگویی هیجانی بیشتری دارند.

انعطاف پذیری کنشی در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم پا به عرصه ادبیات روانشناسی تحولی نهاد و انقلابی نو در نحوه نگرش ایجاد نمود جایگاه ویژه‌ای در حوزه‌های روانشناسی تحول، روانشناسی خانواده و بهداشت روانی یافته است به ‌طوری که هر روز بر شمار پژوهش‌های مرتبط با این سازه افزوده می‌شود (سامانی و همکاران،۱۳۸۶).

انعطاف پذیری کنشی یکی از ابعاد شناختی است که مبتلا به سومصرف مواد در آن دچار تزلزل اند. شناسایی و افزایش این سازه بینشی دگرگون و امیدوار کننده ایجاد می کند و به قابلیت تطابق انسان در مواجه با بلایا یا فشارهای جانکاه، غلبه یافتن و حتی تقویت شدن بوسیله آن کمک می نماید. این خصیصه با توانایی درونی شخص و مهارت های اجتماعی و تعامل با محیط حمایت می شود، توسعه می یابد و به عنوان یک ویژگی مثبت متبلور می گردد (دینر[۲] و همکاران، ۲۰۰۹).

اما افراد وابسته به مواد افیونی و معتاد در باورهای خود دچار تزلزل و اختلال هستند. باورها فراشناختی مسبب اختلالاتی می شوند که سبک تفکر و سازگاری فرد تحت تاثیر قرار می گیرد و بی اختیار به تأکید و تقویت پاسخ های هیجانی پیش می رود که بیشتر از همه ناشی از تکرار نشخوار فکری و نگرانی است (اسکریج [۳]،۲۰۱۰). یلماز[۴] و همکاران (۲۰۱۴) در شواهد پژوهشی خود نشان دادند، که باورهای فراشناختی منفی در مورد غیرقابل کنترل بودن و خطرنگرانی به طور معناداری پیش بینی کننده افسردگی، استرس و اضطراب افراد وابسته به سومصرف مواد می باشند. همچنین کارت رایت، هالتون[۵] و ولز (۲۰۱۱) در پژوهشی دیگر بر روی یک نمونه ۲۰۰ نفری از بیماران وابسته به سومصرف مواد به این نتیجه رسیدند که باورهای فراشناختی مثبت نگرانی و منفی ارتباط مستقیمی با استعداد افراد در برابر نگرانی آسیب شناختی دارد.

در واقع باورهای فراشناختی مجموعه ای از افکار منفعلانه هست که جنبه تکراری دارد و بر علل و نتایج علائم متمرکزند و مانع حل سازگارانه شده و افکار منفی را افزایش می دهند و شامل افکاری است که بطور  پایان ناپذیری مرور می شوند و به ناامیدی درباره آینده و ارزیابی های منفی درباره خود دامن می زنند و بر خلق اثر می گذارند و انگیزش را تحت تاثیر قرار می دهند (فرطوسی، طالبی و کرمی،۱۳۹۲).

هنگامی که فردی تابع و دستخوش افکار و باورهای غیرمنطقی و غیرعقلانی قرار بگیرد، با عواقب غیرمنطقی مواجه خواهد شد که در این حالت فرد مضطرب می شود و شخصیت ناسالمی دارد. در تفکر یا باورهای غیرمنطقی و فراشناختی فرد توقع تأیید از جانب دیگران دارد و انتظارات بیش از حد از خود دارد. ضمن اینکه تمایل به سرزنش، واکنش به درماندگی همراه با ناکامی، بی­مسئولیتی هیجانی، بیش­ نگرانی توأم با اضطراب، اجتناب از مشکلات، وابستگی و درماندگی در برابر تغییرات را تجریه می نماید اغلب نشخوار فکری یکی از مشکلات افرادی است که باورهای فراشناختی دارند. نشخوار ذهنی یا فکری به عنوان اشتغال دائمی به یک اندیشه یا موضوع و تفکر درباره آن شناخته می شود و طبقه ای از افکار آگاهانه است که حول یک محور مشخص می گردد. این افکار تکرار می شوند. این افکار غیرارادی وارد آگاهی می شوند و توجه و اهداف را منحرف می سازند و باورهای افراد را مخدوش می سازند (همامکی[۶]،۲۰۱۳).

اما برای کاهش مشکلات افراد وابسته به مواد پرتکل های درمانی متعددی وجود دارد. انواع مختلفی از روش های گروه درمانی در کار با مراجعین سوء مصرف کننده مواد وجود دارد که در این پژوهش تاثیر رویکرد گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر استفاده می شود.

افراد مبتلا به سوءمصرف مواد می تواند مسئول اعمال خود باشد، هدف معالجه باید مبتنی بر بازسازی عمیق شخصیتی باشد. تحقیقات نشان داده که اکثر سوءمصرف کنندگان مواد به صورت داوطلبانه وارد جریان درمان نمی شوند. اما زمانی که مراجعین انگیزه بالایی برای ترک اعتیاد داشته اند، به احتمال قوی تر درمان ها اثرگذاری بیشتری خواهند داشت. گرچه بهبود لزوما به داوطلب بودن مراجعین بستگی ندارد و برخی مطالعات نشان می دهند که نرخ بهبودی افرادی که به اجبار وارد فرآیند درمان شده اند، تقریبا  به اندازه کسانی است که داوطلبانه وارد فرآیند درمان شده اند (گلستانی، ۱۳۸۷).

اما بسیاری را عقیده بر آن است که تا زمانی که فرد خود در این راه مصمم نباشد، و به این نتیجه نرسد که باید درمان شود، بهبودی رخ نخواهد داد و چنانچه آگاهی و خواست خود فرد در روند درمان مورد توجه قرار نگیرد، گاه حتی این فرآیند آسیب زا نیز خواهد بود. در جریان استفاده از رویکرد فرانظریه ای آمادگی مراجعان برای تغییر سنجیده شده  و با توجه به وضعیت و درجه آمادگی مراجع، انگیزش او توسط مجموعه ای از فنون در جهت ترک اعتیاد تغییر می یابد (مرادی، حیدری نیا، بابایی و جهانگیری،۱۳۸۸)

یک جنبه شایان توجه این تغییر شناسایی این موضوع است که انگیزش مراجع را می توان تحت تاثیر قرار داد. قبل از این، انگیزش به عنوان خصوصیتی تلقی می شد که قابل تغییر نیست. چنانچه مراجعی بدون انگیزه تصور می شد، امید کمی به موفقیت در درمان او وجود داشت و مراجعینی که آمادگی کافی برای تغییر نداشتند، برای درمان مناسب تشخیص داده نمی شدند. اعتقاد بر این است که فردی که مواد مخدر را ترک می کند، پس از ترک به علل مختلفی گاهی اشتیاق به مصرف مواد مخدر را تجربه می کند که این عامل در بیشتر مواقع موجب عدم مقاومت و بازگشت او به سوی مواد می گردد (راسل[۷]، ۲۰۱۳).

آموزش چگونگی مقاومت در مقابل مصرف مواد برای این افراد بسیار حائز اهمیت است. در موقعیتی که فرد اقدام به ترک کرده است، این امکان وجود دارد که از طریق دوستان قدیمی در موقعیت فشارزایی برای مصرف مجدد قرار گیرد، این مسئله زمانی که فرد از نظر ابراز وجود دچار مشکل باشد و یا نگرش مثبتی نسبت به مواد داشته باشد، تاثیرات بارزتری بر جا می گذارد (مار[۸] و همکاران، ۲۰۱۳).

تا معتاد خود دلیل محکمی برای مصرف نکردن نداشته باشد، عملا هر گونه درمانی به ویژه درمان پزشکی صرف بی نتیجه است و در واقع کمک به معتاد برای بازگشت به زندگی سالم و اتخاذ شیوه های رفتاری متناسب با هنجارهای جامعه و پذیرش ارزش های آن قبل از هر اقدام دیگری، از اهمیت زیادی برخوردار است و تا زمانی که سوء مصرف کننده مواد قادر نشود زندگی همراه با مصرف مواد مخدر را با زندگی بدونه مصرف آن به خوبی مقایسه کند و به ویژه آثار این دو شیوه زندگی را در آینده تحلیل نماید، بازگیری، توانبخشی و پیگیری، ثمربخش نخواهد بود (ماردن، کروچ و دیکمنته، ۲۰۰۱، ترجمه ضیاالدین، حسینی فر، نوکنی و طوفانی،۱۳۹۲).

اما مدل  فرا نظریه ای گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر، بر پیمودن پنج مرحله دلالت دارد، مرحله پیش از تفکر: این مرحله مرحله ای است که هنوز فرد معتاد تصمیم نگرفته است، برای تغییر رفتار خود اقدام کند و در این مرحله غالبا فرد قادر به دیدن مشکلی که دارد، نیست. اغلب کسانی که در این مرحله قرار دارند هنوز رفتار خود را مشکل ساز نمی دانند و معمولا آن را مطلوب هم می دانند، بنابراین انگیزش کمی برای تغییر آن دارند. مرحله دوم تفکر است. زمانی که فرد متوجه نیاز و ارزش تغییر شرایطی که در آن قرار دارد می شود وارد مرحله تفکر خواهد شد. این مرحله با تردید و دودلی نسبت به ترک یک الگوی رفتاری (مثلا مصرف مواد) و حرکت به سمت الگوی رفتاری جدید همراه است. در این مرحله ارزیابی از مزایا و مضرات، منافع و معایب الگوی رفتاری فعلی و همچنین الگوی رفتاری جدید صورت می گیرد. در این مرحله افراد مایل به تغییر خود هستند اما هنوز خود را متعهد و ملزم به این کار نمی بینند (آلورد[۹]،۲۰۱۴).

مرحله سوم آمادگی و عزم: در این مرحله معتاد تصمیم می گیرد در آینده ای نزدیک رفتار اعتیادی خود را اصلاح کند. معمولا فرد برای مدت کوتاهی در این مرحله می ماند. البته باید دقت کرد که فرد لزوما به مرحله بعد نخواهد رفت. مرحله عمل: توقف الگوی قدیمی رفتار و شروع رفتار جدید، حاکی از آن است که فرد در مرحله تغییر است. اقدام، مرحله رفتاری آغازین، در مسیر ایجاد الگوی رفتاری جدیدی است. رفتار جدید باید در طی زمان حفظ شود تا عادت جدیدی پا بگیرد و مرحله نگهداری (ماندگاری): برای اینکه رفتار جدید به عادت تبدیل شود باید با سبک زندگی فرد درآمیزد. این وظیفه مرحله ابقا است. در خلال این مرحله، الگوی رفتاری جدید خودکار می شود و تفکر یا تلاش اندکی برای حفظ آن لازم است. به هر حال در طی این مرحله هنوز هم خطر همیشه حاضر و امکان بازگشت به الگوی رفتاری قدیمی وجود دارد (ماردن، کروچ و دیکمنته، ۲۰۰۱، ترجمه ضیاالدین، حسینی فر، نوکنی و طوفانی،۱۳۹۲).

در پایان باید گفت، با فراهم نمودن پروتکل های درمانی مناسب با وضعیت بیماران وابسته به مواد افیونی می توان بر سازه های شناختی این افراد تاثیر مثبت گذاشت. با توجه به آنچه بیان شد در افراد وابسته به مواد افیونی مشکلات جسمانی، اجتماعی- روانی و اقتصادی فراوانی ادراک می شود، که بر انعطاف پذیری کنشی و نوع باورهای آنان اثرات منفی می گذارد و می توان با ارائه رویکرد درمانی مناسب در جهت کاهش اختلالات شناختی افراد وابسته به مواد افیونی تلاش ورزید. لذا پژوهشی در این زمینه صورت خواهد پذیرفت.

تعداد صفحه : ۱۳۵

قیمت : 14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :               [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***